Yumak

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Yumak
Lolium-pratense1web.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Liliopsida
(Bir çenekliler)
Takım: Poales
Familya: Poaceae (Buğdaygiller)
Cins: Festuca
L.
Türler

Metne bakınız.

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Yumak ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Yumak ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Yumak (Festuca), 300 kadar çok yıllık kümeli ot türünün ortak adı. Bu tür, buğdaygiller (Poaceae) adlı, otların yer aldığı bir familyada yer almaktadır. Yumaklar dünyanın dört bir yanına dağılmış durumdadır. Ancak en yoğun tür sayısı ılıman kuşaklarda yer almaktadır, özellikle Kanada'nın geçiş ikliminin hakim olduğu yörede tür sayısı en yükseğe ulaşır. Taksonomi konusunda yeterli veriler olmadığından tam tür sayısı bilinemese de 400[1] ila 500'ün üzerinde[2][3] türünün olduğu tahmin edilmektedir.

Yumaklar küçük boyutlu bitkilerdir. Çok iyi bakıldığında bile boyları 100 mm'yi geçememektedir. Bitkinin her bir yaprağı ise 1 mm civarındadır. Çim (Lolium) cinsine oldukça yakın olup her iki cins arasında DNA çaprazlamaları yapılabilmektedir.

Polenleri saman nezlesinin önemli bir etmenidir.[4]

Kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Yumaklar ve çimenler (özellikle güzel yapraklı soyu) otlak ve samanlık gibi çiftlik hayvanları için için önemli otlar olan birkaç soyu içerir. Bu grup son derece besleyici bir stok gıdasıdır. Aynı zamanda, erozyon kontrol programlarında kullanılır.

Tür kimi zaman atları beslemek için kullanılır. Ancak bu zehirlenmelere sebebiyet verebilir. Özellikle gebe atlar için bir risktir.[5] Hamileliğin son 3 ayında, süt kesilmesi, korunan plasenta, ölü doğumlar, kendiliğinden kürtaj gibi anormal vakalar yaşanabilir.[6] Yumağa bakla tohumları eklemek, çiftlik hayvanlarından elde edilen kazançları artırmak için bir yol olabilir.[7]

Türler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Alp yumağı (Festuca alpina)
  • Orman yumağı (Festuca altissima)
  • Festuca amethystina
  • Festuca amplissima
  • Arizona yumağı (Festuca arizonica)
  • Festuca caesia
  • Festuca californica
  • Festuca cinerea
  • Kuzey yumağı (Festuca diffusa)
  • Sahil yumağı (Festuca elmeri)
  • Festuca eskia
  • Festuca gautieri
  • Festuca glacialis
  • Mavi yumak (Festuca glauca)
  • Festuca heterophylla
  • Festuca idahoensis
  • Festuca juncifolia
  • Festuca mairei
  • Festuca matthewsii
  • Festuca nigrescens
  • Festuca novae-zealandiae
  • Festuca occidentalis
  • Festuca ovina
  • Festuca paniculata
  • Festuca picturata
  • Festuca pilgeri
  • Festuca pseudodura
  • Festuca punctoria
  • Festuca pyrenaica
  • Festuca quadriflora
  • Festuca richardsonii
  • Kırmızı yumak (Festuca rubra)
  • Festuca rupicola
  • Festuca sativa
  • Festuca scabrella
  • Sakallı yumak (Festuca subulata)
  • Festuca subulifolia
  • Festuca supina
  • Festuca tenuifolia
  • Yeşil yumak (Festuca viridula)
  • Festuca vivipara
  • Festuca pratensis

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Stančík, D. and P. M. Peterson. (2007). A revision of Festuca (Poaceae: Loliinae) in South American páramos. Contributions from the United States National Herbarium 56 1-184.
  2. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; gm isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  3. ^ Inda, L. A., et al. (2008). Dated historical biogeography of the temperate Loliinae (Poaceae, Pooideae) grasses in the northern and southern hemispheres. Molecular Phylogenetics and Evolution 46(3) 932-57.
  4. ^ Esch, R. E., et al. (2001). Common allergenic pollens, fungi, animals, and arthropods. Clinical Reviews in Allergy and Immunology 21(2) 261-92.
  5. ^ "Tall Fescue". Purdue University School of Veterinary Medicine. April 13, 2008 (archived). 2008-04-13 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20080413022101/http://www.vet.purdue.edu/depts/addl/toxic/plant15.htm. 
  6. ^ "Fescue Toxicosis in Horses". Department of Animal Science. Cornell University. 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150905132633/http://www.ansci.cornell.edu:80/plants/toxicagents/fesalk.html. 
  7. ^ Fescue Toxicosis. Ohio State University Extension.