Yengeç Bulutsusu

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Koordinat:Sky map 05s 34d 30sn; +22º 01' 00″

Yengeç Bulutsusu
Crab Nebula.jpg
NASA/ESA M1, Yengeç bulutsusu
Konum (J2000 Dönem)
Takımyıldız Boğa
Sağ açıklık 05s 34d 30sn[1]
Dik açıklık +22° 01′ 00″[1]
Gözlem verileri
Türü Süpernova kalıntısı
Görünür büyüklük (V) +8.4
Mutlak büyüklük (V) −3.1 ± 0.5
Görünen boyut (V) 420″ × 290″
Özellikler
Uzaklık 6.500 ± 1.600 Iy (2.000 ± 500[2] pc)
Yarıçap 6.5 ± 1.5 Iy
Gözlem tarihi
Kaşif Fransa Charles Messier
Keşif yılı 1758
Dikkate değer özellikler Merceksi pulsar
Diğer belirtmeler
M 1[1] • NGC 1952[1] • IRAS 05314+2200 • Sh 2–244

Yengeç Bulutsusu (ayrıca Messier 1, M1, NGC 1952, Taurus A olarak da bilinir) Boğa takımyıldızı bölgesinde yer alan bir süpernova kalıntısı ve atarca rüzgarı bulutsusudur.

Bulutsu ilk olarak 1731 yılında John Bevis tarafından gözlemlenmiştir. Bulutsu, Dünya'dan 4 Temmuz 1054 tarihinde görülen bir süpernova patlamasının (enerjisi biten yıldızların şiddetle patlamasına verilen ad) geriye kalan kırıntılardır. Bu tarih biliniyor; çünkü Çinli gökbilimciler bir yıldızın aniden gündüz bile görülebilecek kadar parladığını kayıtlara geçmişler. Bu yıldız parlaklığı sayesinde, 23 gün süresince gündüz gözlenmiş. Bulutsu, yengece benzediği için bu adı almıştır. Dünyadan yaklaşık 7000 ışık yılı (2 kpc) uzakta bulunan bulutsunun çapı 11 ışık yılıdır (3,4 pc) ve saniyede 1.800 km hızla genişlemektedir.

1968 yılında, bulutsunun merkezinde patlayan yıldızdan kalan, saniyede otuz kez dönen ve gama ışınlarından radyo dalgalarına kadar ışınım atımları yayan Yengeç atarcası ("Crab Pulsar")keşfedildi. Bulutsu, tarihi bir süpernova patlaması sayesinde tanımlanan ilk gökcismidir.

Bulutsu kendisini örten gök cisimlerini incelemek için bir ışınım kaynağı olarak davranır. 1950 ve 1960'larda Güneş'in tacı, içinden geçen Yengeç Bulutsusu'nun radyo dalgaları sayesinde haritalandırılmıştı. Son zamanlarda da Satürn'ün uydusu Titan'ın gazyuvarının kalınlığı, gazyuvarın bulutsudan gelen X ışınlarını engellemesi sayesinde ölçülebilmiştir.

Gözlem bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

M1, orta güçte bir arazi dürbünüyle (7x50) bile silik bir ışık kümesi olarak gözlenebilir. M1'e ulaşmak için, Aldebaran iyi bir başlangıç noktasıdır. Bundan sonraki adım da çok basit. Bulutsu, boğanın boynuzlarını oluşturan yıldızlardan biri olan Zeta Tauri(ζ) yıldızının yaklaşık 1,5° kuzeybatısında yer alıyor.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d "SIMBAD Astronomical Database". NGC 1952 için. 24 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2006. 
  2. ^ Kaplan, D. L.; Chatterjee, S.; Gaensler, B. M.; Anderson, J. (2008), "A Precise Proper Motion for the Crab Pulsar, and the Difficulty of Testing Spin-Kick Alignment for Young Neutron Stars", Accepted for publication in the Astrophysical Journal, cilt 677, s. 1201, doi:10.1086/529026, 1 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 6 Şubat 2009 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Yengeç Bulutsusu ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.