Trofim Lisenko

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Trofim Lysenko
Trofim Lysenko portrait.jpg
1938 yılında Trofim Lysenko
Doğum Trofim Denisovich Lysenko
29 Eylül 1898(1898-09-29)
Karlivka
Poltava Valiliği
Rus İmparatorluğu
Ölüm 20 Kasım 1976 (78 yaşında)
Moskova, Sovyetler Birliği
Vatandaşlığı Sovyetler Birliği
Milliyeti Ukraynalı
Çalıştığı yerler Rusya Bilimler Akademisi
Öğrenim Ukrayna Yaşam ve Çevre Bilimleri Ulusal Üniversitesi
Önemli başarıları Lisenkoizm
Mendel genetiğini reddetmesi
Vernalizasyon

Trofim Denisovich Lysenko (Rusça: Трофи́м Дени́сович Лысе́нко, Ukraynaca: Трохи́м Дени́сович Лисе́нко; 29 Eylül [E.U. 17 Eylül] 1898 – 20 Kasım 1976) Sovyet tarım biyoloğu. Öğrenci iken tarımla alakalı birkaç farklı projede çalıştı; bunlardan biri sıcaklık değişimlerinin bitkilerin biyolojik yaşam döngüsü üzerindeki etkilerini içeriyordu. Bu çalışma daha sonra Lysenko'yu, kış buğdayını bahar buğdayına dönüştürmek için bu özellikleri nasıl kullanabileceğini düşünmeye itti. Bu sürece Rusça "jarovization" adını verdi ki, sonrasında "vernalizasyon" olarak anılacaktı.[1]

Lysenko edinilmiş özelliklerin kalıtımı teorisini güçlü bir şekilde destekledi ve sözdebilim lehine Mendel genetiğine karşı çıktı.[2][3] Lisenkoizm olarak adlandılan fikirleri savunurdu.

Geliştirilmiş ürün verimleri üzerindeki deneysel araştırması, özellikle 1921-1922 Sovyet Kıtlığı sonrasında Sovyet liderinin Joseph Stalin desteğini ve Kolektivizasyon (SSCB) direnişinden kaynaklanan verimliliğin 1930'ların başında Sovyetler Birliği'nin çeşitli bölgelerinde kaybolmasını sağladı. 1940'da Lysenko, Sovyetler Birliği'nin Rus Bilim Akademisi'nde Genetik Enstitüsü müdürlüğüne getirildi ve siyasi nüfuz ve iktidarın uygulanması, Mendel karşıtı öğretilerinin Sovyet bilim ve eğitiminde kullanılmasını daha da güvence altına aldı. Bilimsel muhalefet, Lysenko'nun 1921-1922 Sovyet Kıtlığı teorileri 1948'de Sovyetler Birliği'nde resmi olarak yasaklandı.

Lysenko 1965 yılına kadar Genetik Enstitüsünde görevine devam etmesine rağmen,[4] Sovyet tarımsal uygulamaları üzerindeki etkisi 1950'lerde azaldı.

Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kalıtım ve Değişkenliği (1945)
Bugünkü Biyoloji Bilimi (1948)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Graham, Lo-ren R. (2006). Moscow Stories. Bloomington, IN: Indiana University Press. ss. 120–125, 290. ISBN 978-0-25-30007-43. https://books.google.co.in/books?id=JEd6B7se4fsC&pg=PA306&lpg. 
  2. ^ Sterling, Bruce (June 2004). "Suicide by pseudoscience". Wired (12.06). https://www.wired.com/2004/06/suicide-by-pseudoscience/. 
  3. ^ Gordin, Michael D. (2012). "How Lysenkoism became pseudoscience: Dobzhansky to Velikovsky". Journal of the History of Biology 45 (3): 443–68. DOI:10.1007/s10739-011-9287-3. PMID 21698424. 
  4. ^ Lysenko, Trofim Denisovich. 16 August 2013. http://www.britannica.com/eb/article-9049549. Erişim tarihi: 26 January 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]