Tarihî Havagazı Fabrikası

Koordinatlar: 38°26′24″K 27°9′9″D / 38.44000°K 27.15250°D / 38.44000; 27.15250
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Tarihî Havagazı Fabrikası
Tarihî Havagazı Fabrikası.jpg
2020'de Tarihî Havagazı Fabrikası
Genel bilgiler
Konum İzmir, Türkiye
Adres Umurbey Mah. Liman Cad. No:20 Konak
Koordinatlar 38°26′24″K 27°9′9″D / 38.44000°K 27.15250°D / 38.44000; 27.15250
Başlama 1862
Tamamlanma 1864
Yenilenme 2007-2008
Yenilenme maliyeti ₺1.650.000[1]
Sahip İzmir Büyükşehir Belediyesi
Teknik detaylar
Kat alanı 2.850 m2[2]
Zemin alanı 23.250 m2[2]
Tasarım ve inşaat
Mimarlık firması Laidloux and Sons[2]
Yenileme bilgileri
Ana müteahhit Akdemir Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.[3]
Ödüller Metin Sözen Koruma Büyük Ödülü - Tarihi Kentler Birliği
Raci Bademli İyi Uygulamalar Özendirme Ödülü - TMMOB
Diğer bilgiler
Otopark 122 araç[2]

Tarihî Havagazı Fabrikası, Türkiye'nin İzmir şehrinde yer alan eski bir havagazı fabrikasıdır. Günümüzde kültürel ve sanatsal etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir'de bir havagazı fabrikası kurulması için 1859'da yapılan başvuru, Osmanlı makamlarınca kabul edildi ve fabrikanın inşaatı 1862'de başladı.[1] Fabrikanın kuruluşunu, £100.000 yatırımla merkezi Glasgow'da bulunan Laidloux and Sons adlı şirket üstlendi.[2][4] 1864'te ilk sokak lambası aydınlatma denemesi yapıldı ve Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk kez sokak lambası kullanılmış oldu.[4] 1904'ten itibaren elektrikle aydınlatmaya geçilince havagazı çoğunlukla mutfaklarda kullanılmaya başladı.[1] I. Dünya Savaşı'nın ardından havagazı ile aydınlatma tamamen sona erdi.[1] Türkiye'de cumhuriyetin ilanı sonrasında yabancıların imtiyazlarının yenilenmemesi nedeniyle 1934'te belediyeye devredilen fabrika, 1955'te kapatılıncaya dek üretime devam etti.[1][5] Fabrika binaları daha sonra ESHOT ve İZULAŞ'ın kullanımına tahsis edildi.[1]

Fabrikanın kültür merkezi olarak kullanılabilmesi için Mayıs 2007'de başlayan ve ₺1,65 milyon bedelle gerçekleştirilen yenileme çalışmaları, Aralık 2008'de tamamlandı.[1][6] Yenileme projesi, 2009'da Tarihi Kentler Birliği'nin Metin Sözen Koruma Büyük Ödülü'nü ve 2013'te Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nin Raci Bademli İyi Uygulamalar Özendirme Ödülü'nü kazandı.[7][8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g "Tarihi Havagazı Fabrikası Kültür Merkezi". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 9 Ocak 2018. 21 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 
  2. ^ a b c d e "Izmir Historical Coal Gas Factory Restoration Project". Scribd. 26 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 
  3. ^ "Havagazı Fabrikası müjdesi". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 30 Nisan 2007. 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 
  4. ^ a b "The restored gas works of Alsancak, Izmir". Levantine Heritage Foundation. 19 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 
  5. ^ "Gelenekten Geleceğe; Kentsel Mekan ve Tekstil Mimarisi" (PDF). HTTF. 20 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 
  6. ^ "Tarihi Havagazı Fabrikası'na muhteşem açılış". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 27 Aralık 2008. 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 
  7. ^ "Büyük ödül İzmir'in". Milliyet. 1 Mayıs 2009. 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 
  8. ^ "Havagazı restorasyonuna bir ödül daha". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 12 Kasım 2013. 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2018. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]