Seyyide Şirin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Seyyide Şirin
Büveyhi Prensesi
Eş(leri) Fakhr al-Dawla
Doğum 10.Yüzyıl
Elburz Dağları, İran
Ölüm 1028
Rey,İran
Dini İslam (Şii)

Seyyide Şirin (Farsça: سیده ملک خاتون) Seyyide olarak da bilinen), Rey'in Buveyhi hükümdarı Fahr'ül-Devle'nin eşi olan Büveyhi prenses. Oğlu Mecid ed-Devle (r. 997-1029) döneminde Rey'in fiili hükümdarıydı.

Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey İran Haritası

Orta çağ tarihçisi Hilal es-Sabi'ye ve modern tarihçi Madelung'a göre Sayyide Şirin Büveyhi hükümdarı el-Merzuban'ın kız kardeşiydi.[1] Bununla birlikte, Ziyari hükümdarı Keykâvus (Büveyhilerin ve Büveyhi kökenli bir olan) tarafından yazılan Kabusnâme'ye göre Seyyide Şirin, Merzuban'ın yeğeniydi.[1] Hugh N. Kennedy, Taberistan'ın Şervin adında, Merzuban'ın kardeşi olan Büveyhi hükümdarı III. Şervin olabilecek belirli bir Büveyhi hükümdarının (spahbed) kızı olarak adlandırmaktadır. Seyyide Şirin'in oğlu Muhammed bin Rüstem Düşmanziyar'ın [2][3]Kakuyid hanedanının kurucusu olduğu Rüstem Düşmanziyar adında bir erkek kardeşi vardı.

Sayyide bazı kaynaklarda[4] Kürt olarak adlandırılsa da, genellikle o zaman Deylemi kökenli olan Büveyhi[3] hanedanından olduğu kabul edilir.[5] İran Ansiklopedisi'nde ayrıca; “10-11. Yüzyılların kaynaklarındaki “Kürt'ün, Lurlara dahil Zagros bölgesinin tüm yaylacılarına atıfta bulunduğu unutulmamalıdır.” [6]

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilinmeyen bir tarihte Seyyide Şirin, Fahr'ül-Devle ile evlendi ve 990'larda Ebu Talib Rüstem ve Ebu Tahir adında iki oğlu oldu. Fahr'ül-Devle daha sonra 997'de öldü ve Rey'ın yerine "Mecid ed-Devle" lakabını veren Ebu Talib Rüstem geçti. Bu arada Ebu Tahir'e "Şems ed-Devle" lakabı verildi ve Hemedan'ın hükümdarı oldu. Her iki kardeş de reşit çağda olduğundan, iktidar Seyyide tarafından üstlenildi. Her iki oğul da başlangıçta kendi bağımsızlıklarını ilan ettiler ve Şah unvanını aldılar, ancak en geç 1009 veya 1010'da Fars ve Irak'ı kontrol eden akrabaları Baha ed-Devle'nin otoritesini tanıdılar.

1006 veya 1007'de vezir Ebu Ali bin Ali'nin yardımıyla Mecid ed-Devle, Seyyide'yı iktidardan düşürmeye teşebbüs etti. Ancak Seyyide, Kürt Ebu Necr Bedr bin Hasani'ye kaçtı ve Şems ed-Devle ile birlikte Rey'i kuşatma altına aldı. Birkaç çatışmadan sonra şehir alındı ve Mecid ed-Devle yakalandı. Şems ed-Devle, Rey'de iktidara gelirken, Tabarak kalesinde Seyyide tarafından hapsedildi. Bir yıl sonra Mecid ed-Devle serbest bırakıldı; Şems ed-Devle Hemedan'a döndü. İktidar, annesindeydi (Seyyide). Ancak Şems ed-Devle daha sonra Rey'i Mecid ed-Devle'den almaya çalıştı, ancak Seyyide tarafından durduruldu. Sayyide daha sonra 1028'de öldü.[7]

Alıntılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]