SCADA

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
SCADA schematic overview-s.png

SCADA terimi ingilizce  "Supervisory Control and Data Acquisition" kelimelerinin ilk harflerinin okunması ile  oluşturulan bir kısaltmadır.Kapsamlı ve entegre bir veri tabanlı kontrol ve izleme sistemi olan SCADA ile bir tesise veya işletmeye ait tüm ekipmanların kontrolünden üretim planlamasına, çevre kontrol ünitelerinden yardımcı işletmelere kadar tüm birimlerin otomatik kontrolü, gözetlenmesi ve sonuçların raporlanması sağlanabilir.Temel olarak SCADA yazılımından izleme, kontrol, veri toplama, verilerin kaydı ve saklanması işlevlerini gerçekleştirmesi beklenmektedir.Scada sistemleri endüstriyel proseslerde, imalat , üretim, enerji üretimi, imalat ve rafinerilerde sürekli,kesintili, tekrarlayan ya da ayrık modlarda çalışabilir. Altyapı işlemleri, kamu veya özel sektörlerde su arıtma ve terfi merkezlerinde, atıksu arıtma, petrol  ve gaz boru hatları, elektrik iletim ve dağıtım, rüzgar jenaratörleri, sivil savunma siren sistemleri ve büyük  iletişim sistemlerini içerebilir.Tesis binaları, havaalanları, gemiler ve uzay istasyonları da dahil olmak   üzere kamu ve özel tesisleri kapsayabilir. Isıtma ve havalandırma sistemlerinde (HVAC) erişim ve   enerji tüketimini kontrol ve izleme gerekebilir.Scada sağladığı maksimum fayda ,güvenlik ve kolaylık bakımından endüstri tesislerinin en büyük ihtiyaçlarından olmaya devam edecektir.

Genel tanımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapsamlı ve entegre bir Gözetleyici Kontrol ve Veri Toplama Sistemi (İng. Supervisory Control and Data Acquisition) kontrol sistemi sayesinde bir tesise veya işletmeye ait tüm cihazların kontrolünden üretim planlamasına, çevre kontrol ünitelerinden yardımcı işletmelere kadar tüm birimlerin otomatik kontrolü ve gözlenmesi sağlanabilir. Anlık olay ve alarmları saklayarak geçmişte meydana gelen olayları da tekrar günün tarihinde ve saatinde gözlemleyebilmeyi de sağlayan geniş kapsamlı bir sistemdir.

Bu tür sistemler “katmanlaşan” (scalable) özelliklerinden dolayı değişik işletmelerin tüm kontrol ihtiyaçlarını kademeli olarak gerçekleştirilmelerine imkân verir.

Bu katmanlar

  • Kaynak Yönetim Katmanı
  • İşletme Kaynak Yönetim Katmanı
  • Süreç Denetim Katmanı
  • İşletme Kontrol Katmanıdır

İşletme Kaynak Yönetim Katmanı nedir ve nasıl çalışır?[değiştir | kaynağı değiştir]

İşletmenin üretimi için gerekli kaynakların planlandığı bu katmanda üretim ve hizmet politikalarını destekleyecek kararlar alınır ve uygulanır. Hizmet ve üretim yönetimi departmanları ile diğer departmanlar arasındaki işbirliği gerçekleştirilir. Burada “İşletme Kaynakları Planlaması” (Enterprise Resource Planning - ERP) yazılımları bu düzeydeki yönetim fonksiyonlarını desteklemek amacıyla kullanılır. Entegre bir SCADA kontrol sisteminin bu katmanında en alt katmandan gelen veriler değerlendirilerek işletmelerin stratejileri geliştirilir, politikalar saptanır ve işletme ile ilgili önemli kararlar alınır.

İşletme Yönetim Katmanı[değiştir | kaynağı değiştir]

İşletmelerde veya tesislerde bulunan bölümler arası işbirliği bu düzeyde sağlanır. İşletme yönetim katmanında bir önceki seviyede saptanmış stratejilere uygun kararlar oluşturulur ve işler sırası ile yürütülür. Bu katman, daha çok bir işletme müdürlüğü işlemini üstlenir.

Süreç Denetim Katmanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Süreç Denetim Katmanında izleme ve veri toplama fonksiyonlarının gerçekleştirilmesiyle tesisler ve makinalar arası eşzamanlılık sağlanması amaçlanır. Bu katman, genellikle merkezî kontrol odası bünyesinde kontrol cihazları ve SCADA yazılımları içerir.

İşletme Kontrol Katmanı[değiştir | kaynağı değiştir]

İşletmelerin fiziksel kontrollerinin yapıldığı katman olarak tanımlanabilir. Burada mekanik ve elektronik cihazlar arabirimlerle bağlanarak işletme fonksiyonlarını yürütürler. Denetim komutları bu düzeyde tesisin çalışmasını sağlayan elektriksel işaretlere, sinyallere ve makine hareketlerine dönüşür, bu dönüşümler elektronik algılayıcılar aracılığıyla toplanır. Toplanan veriler, elektrik işaretlerine çevrilerek SCADA sistemine aktarılır. Tahrik motorları, vanalar, lambalar, hız ölçü cihazları, yaklaşım dedektörleri, sıcaklık, kuvvet ve moment elektronik algılayıcıları burada bulunur. SCADA sisteminden verilen komutlar bu katmanda elektrik işaretlerine çevrilerek gerçek dünyada istenen vanaların açılması, ısıtıcıların çalıştırılıp durdurulması gibi hareketlerin oluşması sağlanır.

İşlevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İzleme İşlevleri (Olay ve Alarm İşleme)
  • Kontrol İşlevleri
  • Veri Toplama
  • Verilerin Kaydı ve Saklanması

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]