Ravalpindi
| Ravalpindi | |
|---|---|
Rawalpindi tren istasyonu Rawal Gölü Murree Yolu Mesih Kilisesi Bahria Kasabası Raja Çarşısı Pakistan Ordusu Müzesi Pir Mehr Ali Shah Kurak Tarım Üniversitesi | |
Takma ad: Pindi • Garnizon Şehri | |
  Ravalpindi | |
Koordinatlar: 33°36′K 73°02′D / 33.600°K 73.033°D | |
| Ülke |  Pakistan |
| Eyalet |  Pencap |
| Kuruldu | 1493) |
| Belediye statüsü | 1867) |
| İdare | |
| • Tür | Metropolitan Şirketi |
| • Belediye başkanı | Yok (Boş) |
| • Belediye başkan yardımcısı | Yok (Boş) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 479 km² |
| • Sıra | 3., Pencap 4., Pakistan |
| • Yoğunluk | 7.000/km² |
| Zaman dilimi | UTC+05:00 (PSZ) |
| • Yaz (YSU) | PSZ |
| Alan kodu | 051 |
Resmî site Resmî site | |
Pindi olarak bilinen Rawalpindi, Pakistan'ın Pencap eyaletinin üçüncü büyük şehridir ve kuzey Pencap'ın başlıca ticaret ve sanayi merkezidir. Pakistan'ın dördüncü en kalabalık şehri olan Rawalpindi, Lahor ve Faysalabad'dan sonra dünyanın üçüncü büyük Pencapça konuşulan metropolüdür. Potohar Platosu'ndaki Soan Nehri kıyısında yer alan Rawalpindi, Pakistan'ın başkenti İslamabad'a komşudur ve bu iki şehir birlikte “ikiz şehirler” olarak bilinir.
Pencap'ın kuzeyindeki Potohar Platosu'nda bulunan Rawalpindi, antik mirasıyla tanınan bir bölgedir. Örneğin, Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Taksila şehri bu bölgede bulunmaktadır. Rawalpindi, 1493 yılında kurulmuş ve 1765 yılında Bhangi Misl tarafından ele geçirilene kadar, yerel Pencaplı Müslüman kabilelerin daha büyük imparatorluklar adına dolaylı olarak yönettiği, önemsiz bir kasaba olarak kalmıştır. Sih İmparatorluğu döneminde Rawalpindi, küçük bir bölgesel kasabadan Pencap'ın önemli şehirlerinden birine dönüşerek ticaret ve ordunun merkezi haline geldi. Şehir ayrıca, yerli Pencaplı çoğunluğun yanı sıra göçmenler ve mülteciler olarak çeşitli etnik azınlıkları barındıran kozmopolit bir merkez haline geldi.[1][2]
1849 yılında Pencap'ın East India Company tarafından ilhak edilmesinin ardından, Pencap'ın yeni kurulan yaz başkenti Murree'ye yakın bir konumda bulunan Rawalpindi, Rawalpindi Kantonunun kurulmasıyla Britanya Hindistanı Ordusu'nun Kuzey Komutanlığı'nın en büyük garnizonu haline geldi. Şehir, İngiliz Pencap'ın Rawalpindi Bölümü'nün merkezi olarak kuruldu ve 1867'de belediye statüsü kazandı, böylece kolonyal Pencap'ın en büyük metropoliten alanlarından biri haline geldi. Rawalpindi, bölünmeden önce Pencap'ın en kötü toplumsal ayaklanmalarından birini yaşadı ve 17 Ağustos 1947'de Hindistan'ın bölünmesinin ardından şehrin Müslüman olmayan nüfusunun çoğu kaçtı; onların yerini Doğu Pencap'tan kaçan Müslüman göçmenler aldı. Pakistan'ın bağımsızlığıyla birlikte şehir, Pakistan Ordusu Genel Karargahı'na (GHQ) ev sahipliği yapmaya başladı.
Pakistan'ın bağımsızlığından bu yana, Rawalpindi birçok tarihi olayın merkezinde yer almıştır. Bunlar arasında 1951'de federal hükümeti devirmek için yapılan başarısız komünist komplo; Liyakat Ali Han ve Benazir Butto Suikastı olmak üzere iki Pakistan başbakanının suikastı; 1977'de devrilen eski başbakan Zülfikar Ali Butto'nun 1979'da idam edilmesi ve 1989'da Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi sırasında Afgan mücahitler için mühimmat depolanan Rawalpindi Cantonment'teki bir mühimmat deposunun patlamasıyla meydana gelen Ojhri Kampı felaketi. Şehir, Pakistan tarihindeki üç başarılı askeri darbenin de odak noktası olmuştur. Ayrıca, 1959'dan 1967'de İslamabad'ın kurulmasına kadar Muhammed Eyüb Han yönetiminde Pakistan'ın de facto federal başkenti olarak hizmet vermiştir.[3][4]
1960'larda ülkenin yeni başkent olarak inşa edilen İslamabad'ın yapımı, Uluslararası Para Fonu ve yerel bankalar tarafından sağlanan, komşu Rawalpindi'ye daha fazla yatırım yapılmasına yol açtı. Modern Rawalpindi, sosyal ve ekonomik olarak İslamabad ve daha geniş metropol bölgesi ile iç içe geçmiştir. Şehir ayrıca, ikiz şehirler için yatakhane toplulukları olarak hizmet veren çok sayıda banliyö konut projesine ev sahipliği yapmaktadır. Pakistan Ordusu Genel Karargahı (GHQ), Pakistan Silahlı Kuvvetleri Müşterek Kurmay Başkanlığı (JS HQ) ve Pakistan Hava Kuvvetleri Nur Khan Hava Üssü'nün bulunduğu ve M-1 ve M-2 otoyollarına bağlantısı olan Rawalpindi, kuzey Pakistan'ın önemli bir lojistik ve ulaşım merkezi olarak hizmet vermektedir. Şehir, tarihi haveliler ve tapınaklara ev sahipliği yapmakta ve Rohtas Kalesi, Azad Keşmir, Taksila ve Gilgit-Baltistan'ı ziyaret eden turistler için bir merkez görevi görmektedir.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]İklim
[değiştir | kaynağı değiştir]Rawalpindi, sıcak ve yağışlı yazlar ile daha serin ve kuru kışların görüldüğü ılıman dönencealtı iklimine (Köppen: Cwa) sahiptir. Rawalpindi ve ikiz şehri İslamabad, yıl boyunca ortalama 91 fırtına yaşar ve bu, ülkedeki tüm düzlük şehirleri arasında en yüksek sıklıkta fırtına görülen şehirdir. Yaz aylarında şiddetli rüzgar fırtınaları sık görülür ve Pakistan Meteoroloji Departmanı, rüzgarın hızının 176 km/saate (109 mil/saat) ulaştığını bildirmiştir. Bu tür gök gürültülü/rüzgarlı fırtınalar, altyapıda bazı hasarlara neden olmaktadır.[5] Şehir, Himalayaların eteklerine yakınlığı nedeniyle hava durumu oldukça değişkendir.
Yıllık ortalama yağış miktarı 1.254,8 mm'dir (49,40 inç) ve bunun çoğu yaz muson mevsiminde düşer. Ancak, batıdan gelen hava bozuklukları kışın da oldukça önemli miktarda yağış getirir. Yaz aylarında, kayıtlara geçen en yüksek sıcaklık 1954 yılının Haziran ayında 47,7 °C'ye (118 °F) yükselirken, en düşük sıcaklık birkaç kez −3,9 °C'ye (25 °F) düşmüştür, ancak sonuncusu 1967 yılının Ocak ayında olmuştur.
 Ravalpindi iklimi 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 17,0 | 19,5 | 24,2 | 29,9 | 35,4 | 39,5 | 35,8 | 33,7 | 33,6 | 30,9 | 25,0 | 19,3 | 28,7 |
| Ortalama sıcaklık (°C) | 9,8 | 12,5 | 17,3 | 22,6 | 27,6 | 32,0 | 30,3 | 28,6 | 27,6 | 22,7 | 16,2 | 11,3 | 21,5 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | 2,7 | 5,5 | 10,4 | 15,3 | 19,9 | 24,5 | 24,8 | 23,6 | 21,6 | 14,5 | 7,5 | 3,3 | 14,5 |
| Ortalama yağış (mm) | 58 | 56 | 68 | 44 | 38 | 37 | 307 | 236 | 92 | 23 | 16 | 36 | 1.011 |
| Kaynak: Dünya Meteoroloji Örgütü[6] | |||||||||||||
Şehir manzarası
[değiştir | kaynağı değiştir]Rawalpindi'nin tarihi merkezindeki sosyal yapılar, her biri Mohallah olarak bilinen mahalleler etrafında şekillenmiştir. Her mahalleye yakın bir çarşı (pazar) ve cami hizmet vermektedir ve bu çarşı ve camiler, insanların ticaret ve üretim için bir araya gelebileceği yerler olarak işlev görmektedir.
Rawalpindi, Lahor, Multan ve Peşaver gibi Pakistan'ın bin yıllık şehirlerine kıyasla nispeten yeni bir şehirdir.[7] Rawalpindi'nin tarihi merkezinin güneyinde ve Lai Nullah'ın karşısında, Rawalpindi Cantonment'ın geniş caddeleri yer almaktadır. Ağaçlıklı caddeleri ve tarihi mimarisiyle, cantonment İngiliz sömürge yönetimi sırasında gelişen ana Avrupa bölgesi idi. İngiliz sömürgeciler ayrıca tarihi merkezin güneyinde, şehirdeki Avrupalılara yönelik bir perakende merkezi olarak hizmet veren Saddar Bazaar'ı inşa ettiler. Kantonun ötesinde, İslamabad'ın banliyö nüfusu için yatakhane görevi gören büyük banliyö konutları bulunmaktadır.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Nüfus | |||
|---|---|---|---|
| Ravalpindi | |||
| Yıl | Nüfus | ||
| 1961 | 340.175 | ||
| 1972 | 614.809 | ||
| 1981 | 794.843 | ||
| 1998 | 1.409.768 | ||
| 2010 | 1.991.656 | ||
| Y & G | |||
Rawalpindi'nin nüfusu 2017 yılında 2.098.231'dir. Nüfusun %84'ü Pencaplı, %9'u Peştun ve %7'si diğer etnik gruplardan oluşmaktadır.
Din
[değiştir | kaynağı değiştir]Rawalpindi nüfusunun %96,7'si Müslüman, %3,1'i Hristiyan, %0,2'si ise diğer dini gruplara mensuptur. Şehrin Kohaati Bazaar bölgesi, Aşure Günü için düzenlenen büyük Şii yas törenlerinin yapıldığı yerdir.[8] Waris Shah Mohallah ve Pir Harra Mohallah mahalleleri, Rawalpindi'nin eski şehrinde Müslümanların yerleşimlerinin merkezini oluşturur.
Bölünmeden önce Rawalpindi'de oldukça büyük bir Sih ve Hindu topluluğu yaşıyordu. Bugün, şehir hala birkaç yüz Hindu ailenin evidir.[9] Şehrin Hindularının büyük çoğunluğu bölünmeden sonra toplu halde Hindistan'a kaçmış olsa da, eski şehirdeki Hindu tapınaklarının çoğu, bakımsız ve çoğu zaman terk edilmiş olsalar da, hala ayaktadır.[9] Eski şehrin birçok mahallesi, Krishanpura, Aria Mohallah, Akaal Garh, Mohanpura, Amarpura, Kartarpura, Bagh Sardaraan, Angatpura gibi Hindu ve Sih isimlerini taşımaya devam etmektedir.
Rawalpindi, 1947'de Hindistan'ın bölünmesinden önce çoğunluğu Hindu ve Sihlerden oluşan bir şehirdi ve 1941 nüfus sayımına göre toplam nüfusun %51,05'ini oluşturuyordu.[9][10] Aynı nüfus sayımına göre Müslümanlar toplam nüfusun %43,79'unu oluşturuyordu.[10][11] Rawalpindi'deki Baba Dyal Singh Gurdwara, Sihizmin reformist Nirankari hareketinin doğduğu yerdi.[8] Şehirde hala küçük bir Sih nüfusu bulunmaktadır, ancak Hayber Pahtunhva'daki siyasi istikrarsızlıktan kaçan Sihlerin gelmesiyle bu nüfus artmıştır.[12]
Şehirde 3 ana aktif Hindu tapınağı bulunmaktadır: Saddar Cantonment'teki Shri Krishna Mandir, Lal Kurti bölgesindeki Lal Kurti Tapınağı ve Gracy Lines'daki Valmiki Swamiji Mandir.[13] Shri Krishna Mandir, Rawalpindi'deki tek büyük işlevsel Hindu tapınağıdır.[14] 1897 yılında Kabarri Bazaar'da inşa edilmiştir.[9] Diğer tapınaklar terk edilmiş veya başka amaçlarla kullanılmaktadır. Rawalpindi'deki 1880 yılından kalma büyük Kalyan Das Tapınağı, 1973 yılından beri “Gov't. Qandeel Körler Ortaokulu” olarak kullanılmaktadır.[15][16] Kanak Mandi'deki Ram Leela Tapınağı ve Kabarri Bazaar'daki Kaanji Mal Ujagar Mal Ram Richpal Tapınağı, şu anda Keşmirli mültecileri barındırmak için kullanılmaktadır. Lunda Bazaar'daki Mohan Tapınağı hala ayakta durmaktadır, ancak terk edilmiş ve bina artık hiçbir amaçla kullanılmamaktadır. Şehrin “Shamshan Ghat”ı, şehrin krematoryum alanı olarak hizmet vermektedir ve 2012 yılında kısmen yenilenmiştir.[17]
Şehrin Babu Mohallah mahallesi, bir zamanlar 1830'larda İran'ın Meşhed kentinden kaçan Yahudi tüccarların yaşadığı bir topluluktu.[1]
İngiliz döneminde, Rawalpindi Cantonment Britanya Ordusu'nun merkezi olduğu için, İngiliz askerlerinin Pazar günü ibadet için kiliselere gelmeleri için birçok kilise inşa edildi.[1][18]
Resimler
[değiştir | kaynağı değiştir]-
Ravalpindi - Eski Farvala Kalesi kapısı -
Ravalpindi - Gülşen Dadn Han Mescit camii -
Ravalpindi - tarihi eski ordu kışlası subay yemek salonu -
Ravalpindi - 1939'da kolonici İngilizler tarafından dikilmis Kralice Viktoriya heykeli -
Ravalpindi - Şehir merkezinde Muree Yolu -
Ravalpindi - Ordu Dayanisma Vakfi sigortasi binası -
Ravalpindi - Fatma Jinnah Kadın Üniversitesi
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Tahir, Saif (23 Şubat 2016). "The lost Jewish history of Rawalpindi". The Express Tribune (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ Padishah, Nur al-Din Muhammad Jahangir (1968). Tuzk-e Jahangiri (Urduca). Majlis-e Taraqqi-e Adab.
- ^ Mazumder, Rajit K. (2003). The Indian Army and the Making of Punjab (İngilizce). Orient Blackswan. ISBN 978-81-7824-059-6.
- ^ Burki, Shahid Javed (19 Mart 2015). Historical Dictionary of Pakistan (İngilizce). Bloomsbury Publishing PLC. ISBN 978-1-4422-4148-0.
- ^ "Local Weather Forecast, News and Conditions | Weather Underground". www.wunderground.com. Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ "Dünya Meteoroloji Örgütü – Ravalpindi". Birleşmiş Milletler. Erişim tarihi: 1 Ocak 2011.
- ^ Kenoyer, Jonathan M. (1998). Ancient Cities of the Indus Valley Civilization (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-577940-0.
- ^ a b Arif, Rida (1 Ocak 2015). "The Lost Art of Rawalpindi". THAAP Journal.
- ^ a b c d Shamil, Taimur (16 Ekim 2015). "The temples of Rawalpindi: Old wisdom in a new world". Dawn (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ a b "JSTOR". www.jstor.org. Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ Ispahani, Farahnaz (2 Ocak 2017). Purifying the Land of the Pure: A History of Pakistan's Religious Minorities (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-062167-4.
- ^ Hassan, Shiraz (3 Ağustos 2014). "For the Sikhs in KP, Rawalpindi is their new home". Dawn (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ Correspondent, Our (1 Kasım 2024). "Pindi lit up as Hindus celebrate 'Festival of Lights'". The Express Tribune (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ Yasin, Aamir (8 Mart 2020). "Krishna Temple — the only worship place for twin cities' Hindus". Dawn (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ Hassan, Shiraz (2 Ağustos 2014). "Devi ka mandir – a faded reminder of Pindi's past". Dawn (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ ayesha.ibrahim (6 Eylül 2016). "A 200-year old temple in Rawalpindi is a school for special children - GoUNESCO". Make Heritage Fun! (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ Hassan, Shiraz (14 Aralık 2014). "Rawalpindi's dilapidated Shamshan Ghat". Dawn (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
- ^ zahid.rabbani (27 Temmuz 2012). "Pindi's architectural heritage - II: The sacred banyan tree and the neglected Hindu temples". The Express Tribune (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Rawalpindi - Wikivoyage (en)27 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Ravalpindi Resmi websitesi (İngilizce)
- "Open Directory"'de Ravalpindi (İngilizce)
| Pakistan eyalet başkentleri | 
|
|---|---|
| Belucistan: Ketta | Hayber-Pahtunhva: Peşaver | Pencap: Lahor | Sind: Karaçi | |
| Gilgit-Baltistan: Gilgit | Azad Keşmir: Muzafferabad | |
| Başkent Bölgesi: İslamabad | |
| Pakistan'daki bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
