Orta Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu

Orta Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (Fransızca: Communauté Économique des États de l'Afrique Centrale, CEEAC; İspanyolca: Comunidad Económica de los Estados de África Central, CEEAC; Portekizce: Comunidade Económica dos Estados da África Central, CEEAC), bir Afrika Ekonomi Topluluğu'nun Orta Afrika bölgesel ekonomik birliğidir.18 Ekim 1983'te Afrika'nın ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimi için kurulmuş uluslararası bir organizasyondur. Amacı, bölgesel yapılar oluşturarak kademeli olarak Bir Ortak Pazar yaratmaktır. Bu topluluk, bir bölgesel ekonomik topluluk (CER) olarak tanımlanır. CEEAC, Nisan 1980 Lagos Eylem Planı'ndan doğmuştur. Afrika Birliği'nin kıtasal işbirliği, kalkınma, dayanışma, mal ve hizmetlerin serbest dolaşımını ve barışı güvence altına almak amacıyla kurulmuştur

Tarihçe

CEEAC Antlaşması, Ekim 1983'te Gabon'un Libreville şehrinde imzalanmış ve Aralık 1984'te yürürlüğe girmiştir. Ancak CEEAC, 1992-1998 yılları arasında faaliyetlerine ara vermiştir. Ağustos 2022'de Orta Afrika'nın on bir devletinin temsilcileri, Yaoundé'de bölgedeki üç ekonomik bölgenin birleşmesi ilkesini kabul etmişlerdir. Bu karar, nihai olarak CEEAC, Orta Afrika Ekonomik ve Parasal Topluluğu (CEMAC) ve Büyük Göller Ülkeleri Ekonomik Topluluğu'nun (CEPGL) tek bir organizasyon lehine sona erdirilmesini öngörmektedir.

10 Mart 2024'te CEEAC, 30 Ağustos 2023'te gerçekleşen bir darbe sonrası askıya alınan Gabon'u yeniden üyeliğe kabul etmiştir. 7 Haziran 2025'te Ruanda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin blok üzerinde "araçsallaştırması" gerekçesiyle CEEAC'dan ayrılacağını açıklamıştır.

Görev

CEEAC'nin temel amacı, ekonomik ve sosyal faaliyetlerin tüm alanlarında uyumlu işbirliğini ve dinamik, dengeli, kendi kendini sürdürebilen kalkınmayı teşvik etmek ve güçlendirmektir. Özellikle sanayi, ulaşım ve iletişim, enerji, tarım, doğal kaynaklar, ticaret, gümrük, parasal ve finansal konular, insan kaynakları, turizm, eğitim, kültür, bilim, teknoloji ve kişi hareketleri alanlarında kolektif özerkliği sağlamak ve halkların yaşam standardını yükseltmek hedeflenmektedir. CEEAC, Orta Afrika'nın bölgesel entegrasyon sürecini yürütmekte ve Afrika Birliği tarafından tanınmaktadır. Güvenlik ve önleme görevlerini yerine getirmek için CEEAC, Orta Afrika Çok Uluslu Gücü (FOMAC) kurulmuştur.

Kurumlar

CEEAC'nin kurumları şunlardır:

1. Devlet ve Hükûmet Başkanları Konferansı
2. Bakanlar Konseyi
3. Adalet Divanı
4. Topluluğun yürütme organı olan Genel Sekreterlik
5. Danışma Komisyonu
6. Uzman Teknik Komiteler

Üye ülkeler

• 🇦🇴 Angola
• 🇧🇮 Burundi
• 🇹🇩 Çad
• 🇬🇶 Ekvator Ginesi
• 🇬🇦 Gabon
• 🇨🇲 Kamerun
• 🇨🇬 Kongo Cumhuriyeti
• 🇨🇩 Kongo Demokratik Cumhuriyeti
• 🇨🇫 Orta Afrika Cumhuriyeti
• 🇸🇧 Sao Tome ve Principe

Devlet ve Hükûmet Başkanları Konferansı

Topluluğun görevdeki başkanlıkları:

• 1984-1986: Denis Sassou Nguesso (Kongo Cumhuriyeti), 18 Aralık 1984 - 23 Ocak 1986
• 1986-1987: Paul Biya (Kamerun), 23 Ocak 1986 - 27 Ağustos 1987
• 1987-1988: Omar Bongo (Gabon), 27 Ağustos 1987 - 26 Şubat 1988
• 1988-1989: Mobutu Sese Seko (Zaire), 26 Şubat 1988 - 8 Mart 1989
• 1989-1990: André Kolingba (Orta Afrika Cumhuriyeti), 8 Mart 1989 - 25 Ocak 1990
• 1990-1991: Juvénal Habyarimana (Ruanda), 25 Ocak 1990 - 5 Nisan 1991
• 1991-1992: Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (Ekvator Ginesi), 5 Nisan 1991 - 5 Nisan 1992
• 1992-????: Pierre Buyoya (Burundi), 5 Nisan 1992 - ?
• 1999-2002: Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (Ekvator Ginesi)
• 2002-2007: Denis Sassou Nguesso (Kongo Cumhuriyeti)
• 2007-2009: Joseph Kabila (Kongo Demokratik Cumhuriyeti)
• 2009-2015: Idriss Déby (Çad)
• 2015-2020: Ali Bongo (Gabon)
• 2020-2022: Denis Sassou-Nguesso (Kongo Cumhuriyeti)
• 2022-2023: Félix Tshisekedi (Kongo Demokratik Cumhuriyeti)
• 2023-günümüz: Gabon'da 4 Eylül 2023'teki darbe sonrası görev boş

CEEAC Komisyonu

Komisyonun görevdeki başkanları:

• 1984-1990: Vincent de Paul Lunda Bululu (Zaire)
• 1990-1998: Kasasa Mutati Chinyata (Zaire, sonra Kongo Demokratik Cumhuriyeti)
• 1998-2012: Louis Sylvain-Goma (Kongo Cumhuriyeti), Temmuz 1998 - 28 Şubat 2012
• 2012-2013: Nassour Guelendouksia Ouaido (Çad), 28 Şubat 2012 - 5 Ağustos 2013
• 2013-2020: Ahmad Allam-Mi (Çad), 5 Ağustos 2013 - 1 Eylül 2020
• 2020-günümüz: Gilberto Da Piedade Verissimo (Angola), 1 Eylül 2020 itibarıyla