Konya Ovası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Konya Ovası'nın fiziki haritası

Konya Ovası, İç Anadolu Bölgesi'nin orta ve güney kesiminde yer alıp, büyük bölümü Konya ili içinde yer alan çanak biçimli ovadır.

Ovanın kuzey-kuzeybatı tarafında, Bozdağ ile Obruk Platosu bulunmaktadır. Güneyde ise, Sultan Dağları’ndan başlayarak Karaman'ın güneyine kadar devam eden Toros Dağları çevrelemektedir. Kuzey-güney yönünde 80 km ve batı-doğu yönünde 50 km kadar uzanıp 151.000 km²'lik bir alanı kaplamaktadır.[1]

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya Ovası Türkiye'nin en büyük ovasıdır. Bu ova ülkenin tarım alanlarının yüzde 17'sini karşılar. Konya - Karapınar arasında kuzeybatı - güneydoğu, Karapınar - Bor arasında güneybatı - kuzeydoğu doğrultusundadır. Bu iki kesim kısmen volkanik bir eşikle ayrılır. Ovanın alçak kesimleri, yeni alüvyonlar arasında yazın kuruyan bataklıklarla kaplıdır. Yer yer içinde tatlı su gölü kavkıları olan eski alüvyonlara rastlanır. Bunlara göre Dördüncü Zaman 'ın şimdikine göre daha nemli ve serin bir devresinde Konya Ovası'nın geniş bir tatlı su gölüyle kaplı olduğu anlaşılır. Volkanizma etkinlikleri üçüncü zamanda başlar ve hemen hemen günümüze kadar ulaşır. Ancak son yıllarda Konya Ovası kurumaya başlamıştır.

Konya Ovası, KOP Projesi sayesinde tekrar canlandırılmaya çalışılmaktadır. ETİ'nin sponsor olduğu bu kampanyada ova, %30'luk bir oranla geri kazanılmıştır. Böylece küresel ısınma sebebiyle oluşan kuraklık, Türkiye'nin verimli toprakları üzerinde etkisini azaltma hedeflenmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ovada geçim gevşek bir tahıl ekimine ve küçükbaş hayvancılığa (koyun) dayanır. Konya, Çumra, Karaman, Ereğli, Bor ve Karapınar gibi başlıca yerleşim merkezleri ovanın kenarında sıralanır.

Ovada yetişen başlıca tarım ürünleri: Şeker pancarı, patates, tahıl ürünleri (buğday, yulaf, çavdar, arpa) ve baklagiller (fasulye, nohut, yeşil mercimek).[2]

Jeolojik sorunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Erozyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Su ve rüzgar erozyonları, ovanın en önemli problemlerindendir. İlkbahar aylarında düşen yağışlar bölgedeki su erozyonunun tetikleyicisi niteliğindedir. Özellikle sağanak şeklindeki yağışlar, ova topraklarını etkilemektedir. Bitki örtüsünün insan eliyle tahrip edilmesi de bölgedeki su erozyonunu hızlandırmaktadır.

Ovada rüzgâr erozyonu da su erozyonu kadar etkilidir. Türkiye’nin en az yağış alan ve rüzgâr erozyonuna uğrayan sahaların %22,1’ini oluşturan Karapınar ilçesi de bu bölgede yer almaktadır. Sıcaklık değerlerinin kurak geçen yaz aylarında yükselmesiyle, yağış şartları ve nem miktarının azlığı da erozyonu güçlendiren faktörler arasındadır. Alandaki toprakların kumul yapıda oluşu erozyon açısından olumsuz bir durum ortaya koymaktadır. Karapınar ve çevresi bitki örtüsü bakımından fakirdir. Bunun yanı sıra bozkırdaki bitkilerin yakacak ve hayvan otlatmak maksadıyla ortadan kaldırılması erozyonunun beşeri yönden de yörede aktif hale geçmesinde en önemli unsurlarındandır.[3]

Obruk oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ovadaki obrukların oluşumunda ana sebep, yeraltındaki mağara yapısındaki boşlukların tavanlarının çökmesidir. Bu çökmeler yer altı suyu seviyesindeki değişimlerden kaynaklanmaktadır. Su seviyesindeki değişimlerde de iklim, jeolojik ve jeomorfolojik faktörler etkili olmaktadır. Değişimler yılın belli dönemlerinde gerçekleşmektedir. Bunlar kurak yaz dönemine denk gelen Haziran-Eylül ayların alçalma, yağışlı döneme denk gelen Ocak-Mayıs ayları arasındaki dönemde ise artış olarak görülmektedir. Havzada mevcut rezervin üstündeki su talebi, her yıl su seviyelerinin bir önceki yıla göre düşmesinin yanı sıra bilinçsiz tarımsal sulama ve içme suyu tüketimi de bu değişimlerdeki beşeri faktörlerdir.[4][5]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Bozyiğit, Recep (2009). "Konya Ovası ve Çevresinde Yeraltı Sularının Obruk Oluşumlarına Etkisi". Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21. s. 139. 
  2. ^ "Konya Ovası". Ova.gen.tr. 5 Aralık 2018. 13 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2020. 
  3. ^ Bozyiğit, Recep (2011). Şenay, Güngör (Ed.). "Konya Ovası'nın toprakları ve sorunları". Marmara Coğrafya Dergisi, 24. ss. 189-193. ISSN 1303-2429. Erişim tarihi: 13 Aralık 2020. 
  4. ^ Özekinci, Engin (21 Mart 2019). "Konya Ovası'nda obruk sayısı artıyor". Konya. Anadolu Ajansı. 13 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2020. 
  5. ^ Sevin, Serhan (13 Kasım 2020). "Konya Ovası'nın kalbi günden güne deliniyor". TRT Haber. 13 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2020.