KKTC Su Temin Projesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

KKTC Su Temin Projesi, Toros Dağları'nın suyunun Akdeniz'den boru ile geçirilerek KKTC topraklarına taşınması işidir. KKTC'ye yılda 75 milyon m³ su ulaşacak, 50 yıl boyunca kullanma ve içme suyu ihtiyacını karşılayacaktır.[1]

Dragon Çayı (Anamur, Mersin) üzerinde yapılan Alaköprü Barajı'nda biriktirilecek su 23 km'lik boru hattı ile Akdeniz kıyısına getirilmektedir. Buradan 80 kilometrelik asma boru ile Akdeniz'i geçip Kıbrıs'a ulaşmaktadır. Kıbrıs'a ulaşan su kıyıdan Girne yakınlarında yapılan Geçitköy Barajı'na aktarılmaktadır. KKTC topraklarında yapılacak iletim hatlarıyla su ihtiyacı olan alanlara ulaştırılacak. "Asrın projesi" olarak nitelendirilmektedir.

Projenin doğuşu[değiştir | kaynağı değiştir]

İSKİ müdürü Veysel Eroğlu zamanında, Adalar'a deniz altında döşenen borularla su ulaştırılmıştır. Kıbrıs'ta bakanın aynı şekilde Kıbrıs'a su getirilmesini istemesiyle, proje fikri doğmuştur.[1]

7 Mart 2011 tarihinde Alaköprü Barajı'nın temeli atılarak proje başlatılmıştır. 17 Ekim 2015 tarihinde projenin resmi açılışı yapılmıştır.

Türkiye kısmı[değiştir | kaynağı değiştir]

Dragon (Anamur) Çayı üzerinde, 130,5 milyon m³ depolama kapasitesi, 88 m yükseklikte Alaköprü Barajı inşa edilmiştir. Baraj su tutmaya Ocak 2015'te başlanmıştır.[2]

Barajda biriken su 23 km'lik 1,500 mm çaplı boru hattı ile Akdeniz kıyısında dengeleme havuzuna ulaşmaktadır.

Akdeniz geçişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Akdeniz geçişi önce deniz tabanından yapılması düşünülmüştür. Tabanda 1450 metrelik derin vadilerin olması bu fikirden vazgeçirmiştir. Dünyada ilk defa uygulanan askıda boru sistemi kullanılmıştır. Borular deniz yüzeyinin 250 m altında, 134 adet askı tarafından taşınmaktadır.[1] 66 km olan deniz geçişi, 500 m uzunluk, 1600 mm çapa sahip yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE) borularla sağlanmaktadır.

Kıbrıs kısmı[değiştir | kaynağı değiştir]

Geçitköy Barajı

Deniz hattından gelen su Güzelyalı terfi istasyonundan 3 km'lik boruyla Geçitköy Barajı'na ulaşmaktadır. Kıbrıs'ta suyun dağıtımı amacıyla; Lefkoşa boru hattı, Girne boru hattı, Lefkoşa-İskele-Mağusa boru hattı, İskele-Dipkarpaz boru hattı, inşa edilecektir.

Taşınan suyun %50,3'ü (37,76 milyon m³) içme-kullanmada, %49,7'si (37,24 m³)sulama amaçlı kullanılacaktır.[3] Kuraklıktan ve sulama suyu yetersizliğinden dolayı ekonomik olarak kullanılamayan Mesarya Ovası'nın 50 bin dekarlık kısmı sulanacaktır.

Maliyeti ₺1,2 milyar olan projede Toroslar'ın suyu adaya ulaşmıştır. 28 Ekim 2015 tarihinde Lefkoşa'da açılış töreni yapılmıştır.[4]

Sorunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kıbrıs'a gönderilen suyun dağıtımını kimin yapacağı Türkiye ile KKTC arasında sorun oldu. Kıbrıs tarafı suyun dağıtımının belediyeler tarafından yapılmasını istemektedir. Türkiye mali durumu iyi olmayan belediyelerin bu işi yapamayacağını düşünmektedir. İmzalanan protokollere göre yap-işlet-devret modelli bir özel firmanın yapmasında ısrar edilmektedir.[4]
  • Ocak 2020'de borunun Akdeniz'den geçen bölümünde kopma olduğu ve tamir çalışmalarının iki ay süreceği açıklandı.[5] Ekim 2020'de tamamlanan tamir çalışmaları 499 milyon liraya mal oldu.[6][7]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Asrın Projesi "KKTC Su Temini Projesi"nin KKTC Ayağı Geçitköy Barajı'nın Temeli Atıldı". ormansu.gov.tr. 30 Mart 2012. 3 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2015. 
  2. ^ "KKTC Su Temin Projesi'nde su tutulmaya başlandı". haber7.com. 27 Ocak 2015. 7 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2015. 
  3. ^ "Alaköprü ve Geçitköy barajları bitirildi". denizhaber.com.tr. 10 Mart 2014. 3 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2015. 
  4. ^ a b "Asırlık projede suyu kim işletecek krizi". haber7.com. 2 Ekim 2015. 15 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2015. 
  5. ^ "Türkiye'den KKTC'ye su taşıyan boru koptu". Independent Türkçe. 10 Ocak 2020. 12 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2020. 
  6. ^ https://www.yenicaggazetesi.com.tr/erdogan-ve-kktc-basbakani-tatar-su-hatti-acilisinda-konusuyor-306484h.htm
  7. ^ https://www.yenicaggazetesi.com.tr/kibristaki-boru-hattinin-maliyeti-dudak-ucuklatti-tamir-edip-tekrar-acmislardi-306823h.htm