Isıyah

Vikipedi, özgür ansiklopedi
   Isıyah
Resmî adı Ыhыах
Ülke Yakutistan
Kutlayanlar Yakutlar
Türü kültürel, etnik
Önemi Geleneksel yeni yıl ve baharın gelişi.

Isıyah (Rusça Ысыа́х, Yakutça: Ыhыах, Çuvaşça: Ыһыах, UkraynacaИсиах), baharda doğanın yenilenmesini, gücünün çoğalmasını gösteren bir bayramdır.

Belirleyici özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yakutlar çok eski zamanlardan beri, bahar merasimleri yaparlar. Bu bayram Ulu Gök Tanrısı'nın şerefine yapılır. Yeryüzü yeşilliğe büründüğü zaman ağaç altına toplanılıp kurbanlar kesilir. Sonra daire şeklinde toplanılıp kımız içilir ve meydanda yakılan odunun üzerinden atlanır.[1] "Isıyah"ın birkaç amacı vardır: Yer Ruhlarını memnun kılmak. Ulu Ana'dan merhamet istemek gibi... Yakutlara göre, bu bayram ilk ata olan "Elley" ile ilintilidir. O, başlatıcısı olduğu bu bayramı kendi yurdunda kutlamıştır.[2] Yakutlar güz bayramına Abası Isıyah/Isıga (Kötü-ruh Serpmesi/Saçısı), bahar bayramına ise Ayıhı Isıyah/Isıga (İyi-ruh Serpmesi/Saçısı) derler. Isıyah (Isıga) sözcüğünün mevsimsel sıcaklık değişiklikleriyle bağlantıyı akla getirecek biçimde ısı kökünden türemiş olması ve Is/Es/Ez (sahip) sözcüğüyle bağlantısı da dikkate değerdir. Daire şeklinde yapılan bu şenlikler hem halayı hem de Kazaklardaki Kımız Murunduk denilen ölenleri de çağrıştırmaktadır.

Kutlama[değiştir | kaynağı değiştir]

ateşi besleme

Yakutlar, yeni gelenekleri yılda iki kez - kış aylarında Rusya'nın geri kalanıyla ve yaz aylarında - eski geleneklere göre kutluyor. Yakutistan, Rusya'nın en büyük bölgesidir. Kış sıcaklıkları bazen −60 °C'ye ulaşırken, yazlar çok kısadır ve sadece üç ay sürer. Tatil, Haziran ayı ortasında, yaz başında kutlanır.

Sakha Yhyakh festivali (kelimenin tam anlamıyla "bereket" anlamına gelir), bir güneş tanrısı kültüyle, doğurganlık kültüyle ilgilidir. Sovyetler Birliği'nin Alman işgali öncesinde, yılın en uzun günü olan 22 Haziran'da yapıldı. Bununla birlikte, 1941'den sonra, Yhyakh tarihi Barbarossa Operasyonu 'nun başlangıcına denk geldiği için, 10 ve 25 Haziran arasındaki dönemde kutlanmaya başladı.

Eski Saha, Yhyаkh festivalinde Yeni Yılı kutladı. Gelenekleri arasında ağaç süsleyen ve "salama" ile tethering direkleri (at kılı iplerine asılan dokuz demet at kılı) yer alır. Beyaz giyen en yaşlı adam tatili açar. Ayini ateşe kymys serpip ateşe vererek başlıyor. Ai-ii ruhlarına, kendilerine güvenen insanların refahı için dua eder ve ruhlardan toplanan tüm insanları kutsamalarını ister.

Daha sonra, insanlar Ohuakhai şarkı söyleyip dans eder, ulusal oyunlar oynar, ulusal yemekler yer ve kımız içer.

Durgunluk yıllarında geleneksel tören neredeyse unutuldu. Bununla birlikte, 21. yüzyılda Yhyakh da dahil olmak üzere Saha kültürünün yeniden canlanması görüldü. İlk Yhyakh'ın Yakutsk'ta düzenlendiği 1990 yılına kadar, geleneksel olarak kutlamalar cumhuriyetin sadece birkaç bölgesinde yapıldı.

Ohuokhai Dansı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ohuokhai dansı

Ohuokhai (Оhуохай) dansı, Sakha halkının daha güneyde yaşadığı ve "güneş ibadetçileri" olarak adlandırılan sığır yetiştiricileri olduğu dönemden kalmadır. Üç formu birleştiren yerel bir danstır. sanat: dans, şarkı söyleme ve şiir. Sakha'nın "dans" kelimesi, "Üngküü" (Yҥкүү) "üng" (fiilden ibadete) fiilinden gelir.

Ohuokhai eşzamanlı bir yuvarlak dans ve şarkıdır. Dansçılar bir daire oluştururlar ve dans ederler, kollar kola, el ele, sol ayak öne çıkarılırken vücutları, bacakları, ayakları ve kolları ile ritmik, zarif hareketler yaparlar. Bir şarkıcı sözleri doğaçlama söyler ve diğer dansçılar bunları tekrarlar. Ohuokhai lideri sadece şarkı söylemek için değil, daha da önemlisi şiirsel doğaçlama için özel bir yeteneğe sahiptir. Şarkı liderleri ulusal Yhyakh festivalinde en iyi şiirsel ifade, en iyi şarkı ve en büyük daire için yarışır.

Ohuokhai'nin şiirsel doğaçlaması, Sakha folklorunun en zengin ve en eski türlerinden birini temsil eder.

Ohuokhai'nin melodisi, yürüyüş melodilerinden operalara kadar birçok müzik türüne verilir. Kylyhakh vokal kord titreşiminin özel şarkı tekniğidir. Bu teknik, "boğaz şarkı söyleme" uzmanları tarafından büyük beğeni toplayan eşsiz bir ulusal Sakha rengi verir. Ohuokhai, müzik ve koreografik sanatların gelişiminde önemli bir rol oynar.

Ünlü halk şarkıcısı, şair ve besteci, Suntarsky bölgesinden Sergey Zverev, hareketlerin ifadesine birçok yeni unsur ekledi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ * Дидактический материал – Шамaева М.И., Семенова В.Д., Ситникова Н.В., Якутск 1995. (Shamaeva M. I, Semenova V. D, Sitnikova N.V., Yakutsk 1995.)
  2. ^ Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 254)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]