I. Muvatalli

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search
I. Muvatalli
Hitit Kralı
Hüküm süresi MÖ 15. yüzyılın ikinci yarısında
Önce gelen II. Huzziya
Sonra gelen I. Tuthaliya
Ölüm MÖ 1400(?)
Hitit kralları listesi
Hititler-Dönemler

MÖ 23. yüzyıl- MÖ 12. yüzyıl (Orta kronoloji)

Hatti Kralları (Beylikler Dönemi)
Pamba
Pithana
Piyusti
Anitta
Eski Krallık MÖ 17. yüzyıl - MÖ 16. yüzyıl
Labarna
I. Hattuşili
I. Murşili
I. Hantili
I. Zidanta
Ammuna
I. Huzziya
Telepinu
Orta Krallık MÖ 15. yüzyıl
Alluvamna
Tahurvaili
II. Hantili
II. Zidanta
II. Huzziya
I. Muvatalli
Yeni (Büyük) Krallık Dönemi MÖ 14. yüzyıl - MÖ 12. yüzyıl
I. Tuthaliya
I. Arnuvanda
II. Hattuşili(?)
II. Tuthaliya
Genç Tuthaliya(?)
I. Şuppiluliuma
II. Arnuvanda
II. Murşili
II. Muvatalli
III. Murşili
III. Hattuşili
IV. Tuthaliya
Kurunta(?)
III. Arnuvanda
II. Şuppiluliuma

I. Muvatalli, orta Hitit döneminde hüküm sürmüş (yaklaşık MÖ 1400 civarı)[1] son Hitit kralıdır.

I. Muvatalli kendinden onceki kral II. Huzziya zamanında saray başmuhafızı (GAL MEŠEDI) iken, II. Huzziya'yı öldürerek tahta çıkmıştır. Kraliyet ailesiyle akrabalık bağı belli değildir ancak başmuhafızlık görevi genellikle kardeş, oğul gibi yakın akrabalara verildiği için II. Huzziya'nın akrabası olması muhtemeldir. Kral olunca muhafız birliği komutanlığına Muva isimli birini getirmiştir ki keza Muva da I. Muvatalli'nin oğlu olabilir. Ayrıca II. Huzziya zamanındaki çeşitli yüksek mevki görevlilerini gene mevkilerinde tutmuştur. Bu görevlilerden ikisi olan Himuili ve Kantuzzili'nin,[2] I. Muwatalli'nin öldürülerek devrilmesinde bir rol oynadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla I. Muvatalli'nin saltanat süresinin çok uzun sürmediği söylenebilir. Bu süre zarfındaki faaliyetleri hakkında fazla bir bilgi olmamakla birlikte güneyde Kizzuvatna ile diplomatik ilişkiler kurmuş ve kuzeyde Kaşkalar ile mücadele etmiş olabilir.[3]

Oldukça hasarlı bazı metinlerden varılan çıkarımlar doğru ise, I. Muvatalli'nin ölümünden sonra başmuhafızı Muva bir süre daha Kantuzzili ve oğlu Tuthaliya'nın yönettiği güçlere karşı mücadele etmiş fakat sonuçta yenilmiştir. Kantuzzili'nin oğlu I. Tuthaliya[4] tahta çıkmıştır.

Büyük krallık devrine ait kral adak listelerine Muvatalli'nin ismi eklenmemiştir. Bu da kralın hanedan dışından olması ve/veya sonraki nesiller tarafından kabul görmemesi şeklinde yorumlanabilir.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Verilen tarihler takribidir ve "kısa" kronolojiye dayanmaktadır. Hitit krallarının 'uzun', 'orta' ve 'kısa' kronolojiye göre karşılaştırmalı bir listesi için: Alpaslan, M. (2009) 'Hititolojiye Giriş', s. 155.
  2. ^ Bun kişilerin II. Huzziya'nın oğulları olabilecegi öne sürülmüşse de (Bryce, s. 114), bu konuda bir delil yoktur.
  3. ^ Bu belgeler oldukça hasarlıdır ve bazıları II. Muvatalli dönemine de ait olabilir.
  4. ^ II. veya I./II. Tuthaliya olarak da geçer.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Brandau, B. & Schickert, H. (2003) Hititler, 2003.
  • (İngilizce) Bryce, T. (2005) Kingdom of the Hittites, 2nd Edition.
  • (Almanca) Klengel, H. (1999) Geschichte des hethitischen Reichs.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

(İngilizce) *I. Muwatalli'nin hükümdarlığı