Hansel ve Gretel (opera)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türkçe'ye çevir Bu sayfanın veya bölümün Türkçeye çevrilmesi gerekmektedir.

Eğer sayfanın Türkçeye çevrilmesi 2 hafta içinde gerçekleşmezse, bu sayfa veya bölüm silinme sürecine girecektir.

Hansel ve Gretel
Hansel and Gretel by Engelbert Humperdinck (theatre adaptation).jpg
Los Angeles BeauzArts Tiyatrosu sahnelenmesi afişi, yak. 1936-1941
Özgün ismi: Hansel und Gretel
Müzik: Engelbert Humperdinck
Libretto: Adelheid Wette
Galası: 23 Aralık 1873
İlk gösterim yeri: Hoftheater, Weimar, Almanya
Oyuncular: * Baba. Peter: süpürge yapıcısı, Hansel ve Gretel'in babası- bariton
  • Anne. Hansel ve Gretel'in annesi, Peter'in karisi, - mezzo-soprano
  • Hansel- mezzo-soprano
  • Gretel- soprano
  • Cadı, Zencefilli coreklerden yapılmış kulübenin sahibi- mezzo-soprano
  • Kum satıcı. Uyku perisi- soprano
  • Şebnem perisi- soprano
  • Yankilar korosu - 2 soprano, 2 alto
  • Çocuklar korosu
  • Bale (14 melek)

Hansel ve Gretel, bestelerini Engelbert Humperdinck'nin yaptığı 3 perdelik bir operadır. Bu operanın janrı Almanca "Märchenoper (peri masali operası)" olarak verilmektedir ama genellikle bir "çocuk operasi" niteliği taşımaktadır. Librettosu Alman folklor masalları toplayıcısı Grimm Kardeşler'in aynı isimli bir masalından uyarlanarak, bestecinin kardeşi olan Adelheid Wette tarafından Almanca olarak hazırlanmıştır. Operanın prömiyeri 23 Aralık 1873 tarihinde Almanya'da Weimar kentinde bulunan Hofteater'da yapılmış ve bu ilk gösterimde orkestra şefliğini Richard Strauss yapmıştır.

Hazırlanma ve yapımlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Humperdick'e bu operayi hazirlamak icin ilk ilham kendi cocuklari icin Noel doneminde "Hansel ve Gretel" masalaina dayanan cocuk sarkilari besteleyen kizkardesinin bu sarkilari Humperdinck'e gostermesi ile gelmistir. Humperdinck bu operanin hazirlanmasi icin 1891-1892 doneminde Frankfurt'da yogun calismalar yapti.[1] Hazirladigi opera eserinden bulunan muzik ve sarki parcalari birkac revizyondan gecti. Bu hazirlama sirasinda Humperdick Alman folklor sarkilarini da incelyip eserine bu folklor eserlerinde ilham aldigi muziksel parcalari da isledi. Gunumuzde bu opera eseri folklor parcalarina dayanan muzik besteleri (ornegin Aksam Uyku Duasi - Abendsegen} hala cok ragbettedir.

Hansel ve Gretel operasinin promiyer temsili 26 Aralik 1893'de Hoftheater, Weimar'da yapildi ve bu temsilde orketra sefi unlu Alman bestecisi Richard Strauss'di. Ikinci yapimlanmasi Hamburg promiyeri olarak 25 Eylul 1894'de yapildi ve bu ysahnelenmede orkestra sefi diger bir unlu Alman besteci olan Gustav Mahler olmustu. Almanya disinda ilk sahnelenmesi 16 Kasim 1894'de Basel, İsviçre'de oldu. Ingilizce konusan ulkelerde premiyerleri 26 Aralik 1894'de Daly Tiyatrosu, Londra, İngiltere; 8 Ekim 1895'de New York, ABD'de ve 6 Nisan 1907'de Princess's Tiyatrosu, Melbourne, Avustralya'da yapıldı. İngilizce konuşulan ülkelerde eserin yapimlanmasi cok kerre kullanilan libretto metni Ingilizce ceviridir.

Eser Almanca "Märchenoper (peri masali operasi)" olarak nitelenmistir. Gunumuzde bir "cocuk operasi" olarak syapimlanip sahnelenmektedir. Ozellik ilk temsilinin yapildigi Noel yortusundan bir gun sonra (26 Aralik'ta) oldugu gibi, Noel yortusu eglencelerinin bir parcasi olarak Aralik sonlarinda sahnelenmesi bir gelenek haline gelmistir.

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses İlk gösterim rolleri, 23 Aralık 1893
(Orkestra şefi: Richard Strauss])
Baba. Peter, süpürge yapıcısı, Hansel ve Gretel'in babasi ,[2] Bariton Ferdinand Wiedey
Anne. Peter'in karisi, Hansel ve Gretel'in annesi Mezzo-soprano Luise Tibelti
Hansel mezzo-soprano Ida Schubert
Gretel soprano Marie Kayser
Cadi. Zencefilli coreklerden yapilmis kulubenin sahibi mezzo-soprano,[3] Hermine Finck
Kum satıcı. Uyku perisi soprano Frl. Hartwig
Şebnem perisi soprano Frl. Hartwig[4]
Yankılar korosu 2 soprano, 2 alto
Cocuklar korosu
Bale (14 melek)


Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Hansel ve Gretel Ormanda Ressam:Carl Offterdinger (yak. 199.yy sonu)
Hansel Gretel ve Cadi Zencefilli Kekten kulube onunde. Ressam:Arthur Rackham.

İ. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

1. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Evde

Çok mütavazı bir fakir evinin tek odasında Hansel ve Gretel çalışmaktadırlar. Hansel bir süpürge yapmaktadır. Gretel bir yün çorap örmektedir ve örmekte iken de bir şarkı mırıldanmaktadır. Hansel kızkardeşini alaya almak için aynı şarkıyı ne kadar karnı aç olduğu ve annelerinin eve dönmesini ne kadar beklediğini anlatan şekilde değiştirerek söylemeye başlar. Gretel kardeşine kendini alaya almamasını istefigi söyler. Hansel'i babasının nasıl "İnsanların hayatî ihtiyaçları ne kadar çok olursa tanrı da o kadar onlara elini uzatıp yardım eder." diye devamlı nasihat ettiğini hatırlatır. Hansel boş laflarain yenilip karın doyurmayacağını ileri sürüp şikayetine devam eder. Gretel onu biraz sevindirmek için bir gün önce komsdlarının annesine bir çömlek dolusu süt verdiğini ve annesinin bugün bundan muhallebi yapmayı planladığını kardeşine ifşa eder. Hansel bu habere çok sevinir ve hemen süt çömleğini bularak sütun üstünde toplanmış bir parça kaymağı parmağı ile alır ve afiyetle yer. Gretel kardeşinin bu düşüncesiz bencilliğini kızar ve onu azarlar. Hansel'i isini yapmasını devama etmesiiçim uyarır. Hansel artık süpürge yapmaktan bıktığını biraz da dans etmek istediğini bildirir. Gretel'de bunu kabullenir ve iki çocuk oda etrafında dans etmeye başlarlar.

2. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Anne sahneye girer. Çocuklarının işlerinin başında olmadıklarını görünce onlar gayet kızıp onları azarlar, Onları biraz pataklamak için eline bir değnek alır ama bir hata ile salladği değnekle süt dolu çömleği yere yukar ve süt her yere dökülüp ziyan olur. Kızgısı daha da artan anne iki çocuğunu yakında bulunan büyülü "Ilsestein" ormanına oaradan çilek toplamaya göndermeye karar verir. Fakat onlar evden ayrılıp gittikten sonra anne çocuklarını besleyemeyip aç bırakacak kadar fakir olduklarından yakınmaya başlar ve Tanrı'ya kendilerine yardım etmedi için yalvarmaya başlar.

3. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzaktan Baba'nın kendinin ne kadar aç olduğundan yakinan konulu bir şarkı söyleyerek gelmekte olduğu duyulur. Çok geçmeden evinin kapısını hızla açar ve karısına çok seviçle sarılır. Arkasında bulunan torbadan ailesine sanki bir bayram ziyafeti sağlayacak yiyecek maddelerini birer birer çıkartıp karısına gösterir: jambon, tereyağı, un, sosisler, 14 yumurta, kuru fasulya ve bir küçük kavanoz kahve. Karısına ormanın dışında bulunan kasabaya gittiğini ve o kasabada yakinda yapılacak bir festival için her hane evin baştan aşağı süpürülüp temişlenmesi gerektiğini öğrenmiştir. Bunun için yapıp kasabaya getirmiş olduğu süpürgeler iyi bir pazar bulmuş ve gayet yüksek fiyat getirmişlerdir.

Kari koca bu şanslı durumu sevinçle kutlamakta iken birden baba cöcuklarınin etrafta olmadığını görüp karisdan Hansel ve Gretel'in nerede olduğunu sorar. Karısı onlari çilek toplamak için "İlsenstein" ormanına gönderdiğini bildirir. Bu haber kocasını çok telaşlandırır. Karısına ormanda yaşıyan çok kötü bir cadının bulunduğu ve bu cadının zencefilli çöreklerden yapılmış evine küçük çocukları çörekler, kekler ve tatlılar ile evine çekerek evinde bulunan fırına itip orada onları zencefilli çoreğe dönüştürdüğü rivayetelerinin herkesxe bilindiğini karısına açıklar. Karısı bundan çok korkarak çocuklarını bulup geri getirmek için hemen hazırlanıp kocası ile birlikte ormanın yolunu tutar.

II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu perdedeki 1. Sahne ile 2. Sahne arasidan bir enstrumental aralik muzigi bulunmaktadir ve bazi yapimlanmalar icin bu iki sahnenin ardina ardina hic aralik verilmeden sahnelenmesine imkan saglamaktadir.

1. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Ormanda gun batimi zamani.

Gretel bir demet yabamni cicek toplamaitir ve bu demeti elinde sallayarak kendi kendine sarki soyleyip ormanda ilerlemektedir. Hansel ormenin tabaninda cilek bulmak icin cilek arayip bulmaya gayret etmektedir. Gretel co=icieklerdenden bir y=tac yapmaya baslar ve cu taci Hansel'in basina gecirmeyi hedef almistir. Fakat Hansel erkek cocuklarin cicekten tac giymediklerini belirtir ve cicekten taci kizkardesinin basina gecirir. Hansel kizkardesin bu cicek taci ile Ormanin Kralice'sine benzedigini soylker. Gretel eger bu dogru ise erkek kardesinin kendine guzle bir ccik buketini vermesi hediye olarak da vermesi gerektigini Hansel'e soyler. Hansel ona bir kucuk sepetteki topladigi cilekeleri hediye olarak sunarr. Civarda bir guguk kusunun sesi duyulur. Cocuklar oturarak sepetteki cilekleri yemeye baslalrlar. Fakat cok gecmeden sepette cok az cilek kaldigunu anlalar ve sepetteki kalan cikekleri kimin yiyecegi uzerine munakasa ve cekismeye baslarlar. Hansel kucuk sepeti eline gciri ve sepeti agzina getirerek sepette kalan tum cilekleri kendi agzina attmayi basarir.

Gretel kardesinin bu bencilligine kizmistir. Amnnesinin elleri bos donerlerse bundan hic hoalanmiyacagini kardesine soyler. Kendisi de tekrar orman in tabaninda yeniden cilek aramaya koyulur. Gaakt hava karamistir ve ormanin taanindan hci birsye bulunamsi imkansizlasmistir. Hansel bu sefer geri donmek icin ormanda donus yolunu bulmaya calisir ama izleri kaybolmustur. Hava gittikce karardikca ormani bir icne sis kapalr ve bu cocuklar icin cok korkutucu olmaya baslar. Cocuklar birden sisi biraz ayrildigini kucuk gir kisinin kendilerine dogru yaklasip geldigini hissederler. Hansel "Kim var orada" diye bagirir ve ormandan "orada" yankisi geri gelir. Hansel Gretel'in korkusunu teselli etmeye calisir. Faakt birdenbire kucuk bir adam orman icinde yakinda kendini gosterir. Gretel gayet korkup ciglik cigliga bagirmaya baslar.

2. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Ormanda kendini onlara gosteren kucuk "Kum Satici Perisi"'dir. Ccuklara hitap ederek cocuklara kendinden korkmamalarini; kenndini cocuklari cok sevdigini ve bunun icin cocuklara uyku getirdigi aciklar. Onlari uyguya daldirmak icin bir sarki soylemeye baslar ve bu sarki cocuklarin iyice uykularinin gelemesine neden olur. Cocuklar gozlerini kapantdikca kucuck peri gozleri uzerine birkac kum tanesi doker; bundan sonra da cocuklar hemen uyuya dalip gozlerini hic acamiyacak bir hale girerler. Gayet uykulu Gretel Hansel'e "aksam yatma duasi"ni soylemerleri gerketigini hatirlatir. Bu duayi da soyledikten sonra iki cocuk orman tabanindaki yumusak yosunlar uzerine kivrilip yatip cok derin bir uykuya dalarlar.

3. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Cccuklar derin i=uykuda iken birden bir buyuk goz kamastirici bir isik belirir. Sis icinden bir merdiven gorunur. Bu merdivenden asagi melekler inmeye ve cocuklarin etrafinda toplanmaya baslarlar. Boylece gelen 14 melek cocuklari ormanin kotuluklerinden korumaya baslarlar. Melekelrin basinda bulunam "Sebnem Perisi" cocuklarini gozlerine cig taneleri koymaya baslar. Cocuklarin gozleri biraz acilir ve ruya ve hayal arasinda parlak kanadli meleklerin kendilerini koruduklari anlalrlar. Orman tekrar bir goz kamastirici isikla dolar ve perde kapamnir.

III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

1. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Ormanda.

2. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

3. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

4. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

5. sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzaktan Hansel ve Gretel'in isimlerini bağırarak onları arayan Baba'nın geldiği duyulur. O ve karısı sahneye girerler ve orada bulunan çocuklarına sarılarak öperler. Bu srada cadının yıkılmış olan fırınının yapılmasında tuğla gibi kullanılmış olan zencefilli çörekler gerçek zencefilli çöreklere dönüşmüşlerdir. Baba, çocukları Hansel ve Gretel ile cadıdan kurtulan diğer çocukları etrafına toplar ve bunun bir müzcize olduğunu onlara söyler. Bunun kötü eylemler yapmış olanlara karşı tanrının bir cezası olduğunu onlara söyler. Sonra da onlara bu kötülüklere girmelerini ihtar eder. "İnsanların hayatî ihtiyaclari ne kadar çok olursa tanrı da o kadar onlara elini uzatıp yardım eder." sözleri ile eser son bulur.


Seçilmiş disk kayıtları [5][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
(Hansel, Gretel, Peter-Baba, Gertrud-Anne, Cadi, Kum satici uyku perisi, Sebnem perisi)
Orkestra şefi,
Opera Evi ve Orkestra
Marka
1953 Elisabeth Schwarzkopf,
Elisabeth Grümmer,
Josef Metternich.
Maria von Ilosvay,
Else Schürhoff,
Anny Felbermayer,
Anny Felbermayer
Herbert von Karajan
Philharmonia Orchestrasi, Loughton Kiz Okulu ve Bancroft Okulu korolari
EMI 769 293)
1954 Gisela Litz,
Rita Streich,
Horst Günter,
Marianne Schech,
Res Fischer,
Elisabeth Lindermeier,
Bruno Brückmann
Fritz Lehmann
Münchner Philharmoniker ve Wittelsbacher Gymnasiums München, Bayerischen Rundfunks Korolari
Deutsche Grammophon 449 378-2
1961 Irmgard Seefried
Anneliese Rothenberger
Walter Berry
Grace Hoffman
Elisabeth Höngen
Liselotte Maikl
Liselotte Maikl
André Cluytens
Wiener Philharmoniker orkestrasi ve Wiener Sängerknaben korosu
EMI)
1964 (İngilizce) Patricia Kern,
Margaret Neville,
Raimund Herincx,
Rita Hunter,
Ann Howard,
Elisabeth Robinson,
Jenifer Eddy
Mario Bernardi
Sadler's Wells Orkestrasi ve korosu ve London Boy Singers korosu
His Master's Voice / EMI
1969 Ingeborg Springer,
Renate Hoff,
Theo Adam
Renate Schröter
Peter Schreier
Renate Krahmer
Renate Krahmer
Otmar Suitner
[[Staatskapelle Dresden Orkestrasi ve Dresdner Kreuzchors Korosu
Eterna Berlin Classics
1971 Anna Moffo,
Helen Donath,
Dietrich Fischer-Dieskau,
Charlotte Berthold,
Christa Ludwig,
Arleen Augér
Lucia Popp
Kurt Eichhorn
Münchner Rundfunk Orkestrasi ve Tölzer Knabenchor Korosu
Eurodisc / RCA Records
1974 Eugen Hug,
Brigitte Lindner,
Hermann Prey,
Ilse Gramatzki,
Edda Moser,
Ursula Roleff,
Thomas Frohn
Heinz Wallberg,
Gürzenich-Orchester ve Kölner Kinderchor korosu
EMI
1977 Brigitte Fassbaender,
Lucia Popp],
Walter Berry,
Julia Hamari,
Anny Schlemm,
Norma Burrowes,
Edita Gruberová
Georg Solti
Wiener Philharmoniker orkestrasi ve Wiener Sängerknaben korosu
Decca,
1978 Frederica von Stade,
Ileana Cotrubas,
Siegmund Nimsgern,
Christa Ludwig
Elisabeth Söderström
Kiri Te Kanawa,
Ruth Welting
John Pritchard
Gürzenich-Orchester ve Kölner Operasi Cocuk Korosu
CBS
1989 Anne Sofie von Otter,
Barbara Bonney,
Andreas Schmidt,
Hanna Schwarz,
Marjana Lipovšek,
Barbara Hendricks,
Eva Lind
Jeffrey Tate
Bayerischen Rundfunks Senfoni Orkestrasi ve Tölzer Knabenchor korosu
EMI 754 022
1992 Ann Murray,
Edita Gruberová,
Franz Grundheber,
Gwyneth Jones,
Christa Ludwig,
Barbara Bonney,
Christiane Oelze
Colin Davis
Staatskapelle Dresden =orkestrasi ve Staatsoper Dresden Kadin Korusu ve cocuk kosrosu
Philips / Decca
1994 Jennifer Larmore,
Ruth Ziesak,
Bernd Weikl,
Hildegard Behrens,
Hanna Schwarz,
Rosemary Joshua,
Christine Schäfer
Donald Runnicles
Bayerischen Rundfunks Senfoni Orkestrasi, Tölzer Knabenchor Korosu
Teldec
2007 Antigone Papoulkas,
Anna Gabler,
Hans-Joachim Ketelsen,
Irmgard Vilsmaier,
Iris Vermillon,
Lydia Teuscher,
Lydia Teuscher
Michael Hofstetter
Sächsische Staatskapelle ve Sächsischen Staatsoper Cocuk Korosu
DVD: Premiere Opera Ltd. DVD 6092, EuroArts 2055888
2007 (İngilizce) Jennifer Larmore,
Rebecca Evans,
Robert Hayward,
Rosalind Plowright,
Jane Henschel,
Diana Montague,
Sarah Tynan
Charles Mackerras
, Philharmonia Orkestrasi ve New London Cocuk Korosu
2 CD: Chandos CHAN 3143
2008 Sabine Noack,
Cornelia Marschall,
Ludmil Kuntschew,
Alexandra Petersama,
Ludmil Kuntschew,
Viktorija KaminskaiteViktorija Kaminskaite
Markus L. Frank
Anhaltische Philharmonie Dessau ve Anhaltischen Theater Dessau Cocuk Korosu
DVD: ArtHaus Musik 101 321
2008 (İngilizce) Alice Coote,
Christine Schäfer,
Alan Held,
Rosalind Plowright,
Philip Langridge,
Sasha Cooke,
Lisette Oropesa
Wladimir Jurowski
New York Metropolitan Opera orkestra ve korosu
2 CD: CA 745
DVD: EMI «Metropolitan Opera» DVD 2063089

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Akşam Uyku Duasi (Abendsegen) : Yaylı çalgılar kuarteti için aranjman - II. Perde 2. Sahne

Dipnotları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Plaka: Scheffelstraße 1, Frankfurt am Main: "Bu eved 1891 ve 1892 yillaruindan Engelbert Humperdinck Hänsel und Gretel opearasini besteledi"
  2. ^ Opera librettosu bu role isim vermekle beraber karsilkkli dialoglarda bu isimler kullanilmamaktadir.
  3. ^ Cadi rolu bazan bir "tenor" tarafindan seslendirililir.
  4. ^ Bu eserde bazi rolleri bazi yapimlanmalarda ayni sarkici soylemesi gorenek halindedir. Bu tek sarkicinin iki rolu almasi ornegi 2008 sezonunda New York Metropolitan Operasi yapimlanmasinda Cadi ve Anne/Gertrud rollerinin tek bir soprano yapilmasi ile degistirlerek uygulanmistir.
  5. ^ Kaynak:"Operadis" sitesinde Diskografi

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dışsal bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]