Hıyarcıklı veba

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Hıyarcıklı Veba sayfasından yönlendirildi)

En çok gözlenen veba türüdür.

Bir hıyarcıklı veba kurbanı.
Bir hıyarcıklı veba kurbanının kasığında oluşan hıyarcıklar. Ayrıca bu hıyarcıklar kurbanın boyun ve koltuk altı gibi lenf düğümlerinin yoğun şekilde bulunduğu bölgelerde de görüle bilinir.

Kurbanda ani bir şekilde ateş, titreme, baş ağrısı, halsizlik ve bir veya birden fazla olacak şekilde, bir elma boyutuna kadar büyüyebilen, lenf düğümlerinde ağrılı hıyarcık gelişir. Hastalık adını bu kendine özgü semptomundan alır. Bu semptomları sonradan akut ateş ve kan kusması izler.[1] Bu hastalık genelde pire ve kemirgenlerden geçer ve bakteriler, bakterinin içeri girdiği en yakın lenf düğümüne saldırır. Bu hıyarcıklar daha sonradan iç kanama sebebiyle mor-siyah rengini alır.[2] Tedavi edilmezse bu lenf düğümlerindeki hıyarcıklar büyür ve vücutta gelişi güzel bir şekilde yayılma gösterir. Hıyarcıklar genellikle kasık ve koltuk altından gözlene bilinir. Tedavi edilmediğinde kurbanların %80'i sekiz gün içinde ölür.[3]

"Söz konusu yılın bahar başlarında veba, üzücü etkilerini gün yüzüne çıkarmaya başladı. Burun kanamasının kaçınılmaz ölüm anlamına gelen Doğu'daki şeklini almadı. Bu etkisini daha ziyade, kadın ve erkeklerde kasık ve koltuk altlarında oluşan şişlikler yoluyla gösterdi. Bir elma ile yumurta büyüklüğü arasında olan bu yumrulara gavoccioli (Baloncuk) adını verdiler. Ve vücudun bu iki bölümünde ortaya çıkan ölümcül gavoccioli vücuda, çok kısa bir süre içinde, gelişi güzel bir şekilde yayılmaya başladı; daha sonra hastalığın semptomları kollarda, uyluklarda ve vücudun geri kalan her yerinde siyah ve mor lekelere dönüştü - bazıları büyük iken bazıları küçük ve yayılmış şekildeydi. Ve gavoccioli yaklaşan ölümün kesin bir habercisi olduğu gibi, onlarla temas edenler için de aynı anlama geldi. Ne bir doktorun takviyesi ne de tıbbın gücü bu hastalığı tedavi etmek için bir şey yapamaz; ya hastalığın doğası hiç bir tedavi sağlanamayacak şekildeydi ya da doktorlar cahilliklerinden hastalığın çaresini bulamadılar. Her halükarda hastaların çok azı bu hastalığı atlattı ve hemen hemen hepsi önceden açıkladığım semptomların ortaya çıkmasından yaklaşık üç gün sonra öldü. Ölenlerin çoğu daha ateş veya başka herhangi bir yan etki göstermeden öldü."[2] ~Boccaccio

Ayrıca Bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ ^ a b D. Herlihy, The Black Death and the Transformation of the West (Harvard University Press: Cambridge, Massachusetts, 1997), p. 29.
  2. ^ a b "Boccaccio on the Black Death: Text & Commentary". World History Encyclopedia (İngilizce). 19 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2021. 
  3. ^ Byrne, Joseph Patrick (2004). The Black Death (İngilizce). Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-32492-5. 30 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2021.