Güvercin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
?
Güvercin
Rock dove - natures pics.jpg
Güvercingiller familyasının çok bilinen türlerinden kaya güvercini (Columba livia).
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Columbiformes
Familya: Columbidae
Alt familya ve cinsleri içeren ayrıntılı sınıflama için metne bakınız.

Güvercin, Güvercingiller (Columbidae), kuşlar sınıfına ait bir kuş türüdür.

Sinir Sistemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Güvercinlerde kafatası ile beyin arasında bulunan ferromanyetik bazı tanecikler, yerin manyetik alanına karşı duyarlı birimler haline gelmişlerdir. Güvercinler bu sistem sayesinde yerin manyetik alanındaki değişimleri hissedebilmektedirler. Bu sistem güvercinlerin çok uzaklardan uçurulduklarında bile yönlerini kolaylıkla bulabilmelerine yardımcı olmaktadır. Omurilik omurga kanalının son ucuna kadar uzanır. Omurilikten ayrılan sinir sistemi, bütün organlara ve kaslara kadar dağılır.

Güvercin ırkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kendini temizleyen güvercin

Trakya güvercini Trakya”, Türkiye’nin Avrupa kıtası topraklarında kalan bölümü için kullanılan bir tanımlamadır. Bu bölgeye genel olarak Trakya bölgesi denilmektedir. Aslında Trakya tanımlaması eski Yunan’dan günümüze kadar gelen ve Balkanlardaki bir bölgeyi tanımlayan coğrafi bir terimdir. Bu tanımlamaya göre bugünkü Bulgaristan’ın güney kesimleri, Yunanistan’ın Tharaki yönetim bölgesi ve Türkiye’nin Avrupa’daki topraklarını içine alan bölgeye genel olarak Trakya denilmektedir. Trakya güvercinleri, bu bölgede yoğun olarak yetiştirildikleri için adını bu bölgemizden almış olan güvercinlerdir. Bu güvercinlere Türkiye genelinde “Trakya Makaracısı” adı verilirken, Trakya bölgemizde daha çok, “Trakya Taklacısı”, “Rumeli Taklacısı”, “Rumeli Yerlisi”, “Trakya Yerlisi” ya da “Yerli” adı ile bilinirler. Dünyada ise “Thrace Roller” adı ile tanınmaktadırlar.

Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir güvercin

Trakya ırkının kökeni hakkında fazla bir bilgiye sahip değiliz. Türkiye'de uzun yıllardır yetiştirildiği bilinen bir ırk olmakla birlikte daha çok bölgesel bir yapı göstermektedir. Trakya bölgemiz dışında fazla görüldüklerini söyleyemeyiz. Irkın köken olarak diğer makaracı ırklarla akraba olma olasılığı fazladır. Dünyada “Oriental Roller” olarak bilinen ve köken olarak Türkiye'den kaynaklanan makaracı ırk ile, Bulgar ve Arnavutluk kökenli makaracı ırklarla akraba olduğu düşünülmektedir. Vücut yapıları ve büyüklük olarak bu ırklara benzer olması böyle bir sonuca varılmasına neden olmaktadır.

Güvercinler

Fiziksel özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir parkta ekmek yiyen güvercinler

Vücut yapısı olarak orta büyüklükte kuşlardır. Gagaları orta büyüklükte olmalıdır. Gaganın kısa olması farklı melezlemelerin yaşandığının göstergesidir. Bu tür kuşlar kıymetli değillerdir. Boyunları fazla uzun değildir. Ayaklar biraz kısa ve dirsekten aşağısı paçasızdır. Dirsek aşağısındaki her tüy paça olarak kabul edilir ve kuşun ciddi şekilde değer yitirmesine neden olur. Kuyruk telek sayıları 14 ile 18 arasında değişebilir. Kanatlar kuyruk üzerinde taşınır. Bu taşınma şekli kuşun karakteristik özelliğidir. Bazı diğer makaracı ırklarda görülen kuyruğun kanat altında taşınma biçimi bu kuşlarda olmamalıdır. Eğer kanatlar farklı şekillerde taşınıyorsa, bu güvercinlerin saf kan olmadıkları sonucuna varabiliriz. Gaga renkleri kuşun rengi ne olursa olsun beyaz olmalıdır. Ancak gaga ucunda kuşun kendi renginde küçük bir koyuluk bulunabilir. Sadece mavi renklerde mor gaga rengine rastlanabilmektedir. Trakya güvercinlerinin rengi ne olursa olsun göz renkleri açık renktir. Sadece beyaz renk olanlar bu durumun istisnası olarak siyah göz rengine sahiptirler. Trakya güvercinleri tepeli ya da tepesiz olarak görülmektedirler. Bütün renklerinin tepeli ve tepesiz olanları bulunmaktadır. Bu güvercinlerde tepe kulaktan kulağa tabir edilen tarzda geniştir. Tepe ensenin altından başlar ve enseyi tam olarak sarmalar. Tepenin her iki ucunda “tepe gülü” adı verilen tarzda şekillenmeler makbul kabul edilmektedir. Dişileri genelde bir çift yumurta yumurtlayıp kuluçkaya yatar. Nadir de olsa üç yumurtaya veya tek yumurtaya kuluçkaya yattığı görülmüştür. Güvercin yumurtası ilk yumurtlandığında 15 gram kadardır. 11 gram kadar doğan yavruların yedinci günde ağırlıkları 70, ondördüncü günde 170 grama kadar ulaşır. Yavrular 24-25 günlükken tek başlarına yem yemeye başlamaktadırlar.

Renk türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Erkek-dişi güvercin buluşması

Trakya ırkında başlıca 5 çeşit renk görülmektedir. Bunlar beyaz, siyah, kırmızı, sarı ve mavidir. Yaygın olarak rastlanan renkleri beyaz ve kırmızıdır. Bu renklerin tümünün tepelisi ve tepesizleri de bulunmaktadır. Bu renklerin bölgedeki adlandırılışları şu şekildedir.

Beyaz: Bu güvercinlerin tüm vücutları beyazdır. İşaret taşımazlar. Beyazlarda güvercinin herhangi bir yerinde farklı renkte tüy bulunmamasına dikkat edilir. Gözleri siyah olur. Gaga beyazdır.

Kanarya (sarı): Bu güvercinler sarı renklidirler. Tüm vücutları sarıdır. İşaret taşımazlar. Vücutlarının herhangi bir yerinde beyaz tüy bulunmamasına dikkat edilir. Gözler açık renklidir. Gaga beyazdır.

Pal (Kırmızı): Bütün vücutları kırmızı (koyu kızıl) bir tondadır. İşaret taşımazlar. Vücutlarının herhangi bir yerinde beyaz tüy bulunmamasına dikkat edilir. Gözler açık renklidir. Gaga beyazdır.

Murakat (Siyah): Bütün vücutları siyahtır. İşaret taşımazlar. Vücutlarının herhangi bir yerinde beyaz tüy bulunmamasına dikkat edilir. Gözler açık renklidir. Gaga beyazdır.

Zavrak (Mavi): Bu güvercinler dumanlı mavi olarak adlandırabileceğimiz şekilde mavi-gri renkte olurlar. Bu kuşlarda işaret olarak adlandırdığımız kanat üzerinde iki sıra şerit bulunur. Bu renk çeşidinde mor renk gagaya da rastlanmaktadır. Daha az bulunan bir renk çeşididir. “Küllü” olarak da adlandırılmaktadır. Zavrakların bir de işaret olarak çakmaklıları vardır. Çakmaklı olanlarına “Tekir” adı verilir. Tekirler de kanatlar üzerinde iki sıra şerit yerine küçük siyah noktacıklardan oluşan pullu bir yapı vardır.

Trakya güvercinlerinde renkler kendi içinde eşleştirilmelidir. Yani kırmızı kırmızı ile, sarı sarı ile vb. Farklı renklerin birbiri ile eşleştirilmeleri sonucu çıkan yavrular yine ana ya da babanın renginde olmakla birlikte iyi yetiştiriciler tarafından tercih edilmezler. Ancak farklı renkler arasında yapılan eşleştirmelerde renklerden biri beyazsa, yavrular alacalı olmaktadır. Bu bakımdan özellikle beyazın beyaz ile eşleştirilmesine özen gösterilmeli, beyaz başka renklerle eşe atılmamalıdır.

Uçuş şekilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Trakya güvercinlerinin ürkek yapılı ve ele gelmeyen bir tarzları vardır. Makaracı ırklarımıza özgü uçuş özelliklerinin tümüne sahiptirler. Her şeyden önce Trakya ırkı bir performans ırkıdır ve uçuş kuşudur. Performans ırklarında temel alınması gereken özellik uçuş özellikleri olmalıdır. Tabi ki renk vb özelliklere de dikkat edilmelidir, ama uçuştan taviz verilerek değil. Son yıllarda makaracı ırklarımızın tümünde karşılaştığımız kostümün ön plana çıkma ve uçuşun gerileme durumu ne yazık ki Trakya ırkımız için de geçerlidir. Balkanlar üzerinden Türkiye'ye kuş girişi son yıllarda göçmenler aracılığı ile hızla artmıştır. Buradan getirilen kuşlar daha çok gösteri kuşlarıdır. Bu kuşlarla yapılan melezlemeler Trakya güvercinlerinin uçuş özelliklerini geriletmiştir. Bütün bu yaşananlara karşın Trakya güvercinleri, uzun ve yüksek uçan kuşlardır. İyi bir Trakya kuşundan 3–5 saat arası uçması beklenir. Bu güvercinler nokta yükseklikte uçmaları ile tanınırlar. Biraz da bu nedenle yerden yönetilebilmeleri kolay değildir. Yerden verilecek pırıltılara fazla reaksiyon göstermezler. Grup olarak uçan kuşlardır. 10–30 kuştan oluşan gruplar uçuş için idealdir. Ancak havada daha küçük gruplar halinde ayrılarak ya da tamamen bağımsız uçmayı tercih ettikleri görülmektedir. Bu güvercinlerin en önemli uçuş özellikleri makara yapmalarıdır. Trakya güvercinlerinden sık sık makara yapması yerine daha kaliteli makara yapması beklenmektedir. Peş peşe makaraya girme şekli uçuşa ayrı bir renk kattığı için tercih nedenidir.

Yemek arayan güvercin

Mardin[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer tüm güvercinlerde olduğu gibi erkek Mardin güvercinler dişilere oranla birazdaha iricedir. "Oyunlu" diye tabir edilen güvercin türlerinin zirvesinde olan mardin kuşları renklerindeki ahenk ve çeşitlilik, takla atma kabiliyetleri, çekme mesafesindeki uzunluk ve dogrusallık gibi özellikler sebebiyle çok yüksek bedellerle alınıp satılan binyıllardır Mardin ve çevresinde son iki yüzyıldırda neredeyse tüm ortadogu ve avrupada yaygın bir güvercin türü haline gelmiş keyifli bir güvercindir.

Bursa[değiştir | kaynağı değiştir]

Sadece katrani ve parlak bir siyah renkte olan bu ırk sadece Türkiye'ye ve özellikle Bursa ilimize ve Marmara bölgesine has son derece kıymetli bir güvercindir. Oynar diye de isimlendirilir. Kanat uçları, kuyrukları ya da her ikisi birden beyaz olabilir. Asla küme olarak uçmaz, daima dağınık uçar ve birbirlerine nispet yaparcasına kanat çırpar, birbirlerine teğet geçer ya da yarış yaparcasına hızlanıp aniden yön değiştirirler. Bu türün kuyruk teleği sayısı onikiyi geçmez.

Türkiye'de halk arasındaki isimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Dinlenen genç bir güvercin

Eski Türk metinlerinde de sıklıkla adı geçen güvercin [1], Anadolu'da çağlardan beri büyük ilgi görmüş ve buna bağlı olarak evcil olarak da beslenebilen bu kuş türüne yöreden yöreye değişen birçok isim verilmiştir. Bunlardan bazıları:

Türkiye'de beslenen başlıca ırkları katogorize edelim.

Taklacı ırklar. 1. Şebap Taklacılar (5 renktir miski,kürenk,çakmaklı,gökmavi,arap aynakuyruk) fiziksel olarak büyük olmaları için üretilmiştir uçurulmaz sadece yerde güzelli için beslenir mankenlik yaparlar güzellik yarışmaları olur.

2. Taklacı güvercinler (renk olarak her renk mevcuttur.) taklacı olara hava performansı için beslenir. havda takla atış düzenlerine göre yarışmaları olur.

3. Güllü Kostüm güvercinler basık tepe başının üstünden anlına dogru (gül perçem basma tepe) bulunur.her renkte olabilirler. taklacı yönü ve kostün yönü olarak besleyenler bulunur.

4. Irak kökenli güvercinler (8 renktir miro risasi gümüş kaplama yusufi şarabi portakal zümrüt arap ve beyaz gözlü beyazlar). çok sıcak havaya dayanıklı taklacı kuşlardır. yerde kostümü için ve hava performansı için beslenir.

5. Bölgesel Taklacı Güvercinler afyon mermeri - çorum çıplagı - van yüksek uçucusu - mardin yer kuşu - malatya paçalısı.

Dalıcı ırklar. Adana - Baska - Bango -Azman - Hünkari

Makaracı ırklar. Makaracı - Bursa Oynar - Trakya Yerlisi - Mülakat - Alabadem

Dönücü Irklar. Dönek - Kelebek - Dolapçı - Aydın Yerlisi-mardin

Karışım Irkları Posta - Filo Irkları

Diğer güvercin resimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Güvercin ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.