Firengiz Alizade

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Firengiz Alizade
Genel bilgiler
Doğum 29 Mayıs 1947[1][2]
Bakü, Azerbaycan SSC, SSCB
Başladığı yer Azerbaycanlı
Tarzlar Opera
Çalgılar Piyano
Etkin yıllar 1970'ler-günümüz

Firengiz Aliağa kızı Alizade (28 Mayıs 1947 Bakü), Azerbaycanlı seçkin besteci, UNESCO Barış Sanatçısı, Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı (2000), profesör, modern Azerbaycan müzik kültürünün dünyadaki en ünlü isimlerinden biridir. Eserleri, Azerbaycan dışındaki en büyük konser ve tiyatrolarda ve uluslararası festivallerde ünlü sanatçılar tarafından seslendirilmektedir. Müziği binlerce yabancı dinleyici tarafından büyük bir sempatiyle karşılandı ve uluslararası arenada ün kazandı. Azerbaycan SSC Onurlu Sanat İşçisi (1990), ANAS'ın muhabir üyesi (2017),[3] profesör (1999), Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı (2000),[4] Bakü Uluslararası Çokkültürlülük Merkezi Mütevelli Heyeti Üyesi,[5] Azerbaycan Besteciler Birliği Başkanı gibi unvanlara sahiptir.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Firengiz Aliağa kızı Alizade 28 Mayıs 1947'de Bakü'de doğdu. İlk müzik eğitimini Azerbaycan Devlet Konservatuvarı'nda üstün yetenekli çocuklar müzik okulunda aldı. Daha sonra Azerbaycan Devlet Konservatuvarı'nda kompozisyon ve piyano eğitimi aldı. Konservatuvardan kompozisyon (1972, Profesör Kara Karayev'in dersi) ve piyano (1970, Profesör Urfan Halilov'un dersi) dalında derece ile mezun oldu. 1972'den 1974'e kadar Kara Karayev'in asistanlığını yaptı ve 1974'te Azerbaycan Devlet Konservatuvarı'nda (şimdiki Bakü Müzik Akademisi) öğretmenlik yapmaya başladı. Firengiz Alizade, 1994 yılında tezini sundu ve sanat tarihi alanında 1998 yılında orofesör unvanını aldı.

Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

1992 yılında Alizade, Türkiye tarafından "Boş Beşik" balesini sergilemek üzere görevlendirildi. Oyun, Mersin Opera ve Bale Tiyatrosu'nun açılışında sahnelendi. Firengiz Alizade 1997 yılına kadar Mersin Opera ve Bale Tiyatrosu ve Mersin Konservatuvarı'nda profesör olarak çalıştı.

1999'da Almanya'nın Berlin şehrindeki Akademie der Künste'de profesör olmaya davet edildi. 2007 yılına kadar burada besteci, piyanist ve orkestra şefi olarak çalıştı.

Alizade'nin faaliyeti çok yönlü ve geniştir. Alizade, besteci, piyanist, orkestra şefi, müzisyen ve halk kahramanı olarak uluslararası arenada büyük bir üne kavuşmuştur. Bir piyanist olarak, Alban Berg, P. Hindemit ve diğer yirminci yüzyıl yabancı bestecilerin modern eserlerinin Azerbaycan'da tanıtılmasında önemli bir rol oynamış ve birçok Azerbaycanlı bestecinin eserlerinin ilk icracısı olmuştur. Eserlerinin sunumunda hem piyanist hem de orkestra şefi rolünü üstlenmiştir.

Alizade, Azerbaycan kültürünü Azerbaycan sınırlarının çok ötesinde parlak bir şekilde temsil etmiştir. Eserleri birçok yabancı ülkede seslendirilmiş ve o ülkelerde "ikamet eden besteci" fahri unvanı ile ödüllendirilmiştir.

Alizade farklı türlerde bir dizi müzik eserinin yazarıdır: "İntizar", "Adınız Deniz", "Beyaz Atlı Çocuk" operaları, "Boş Beşik" ve "Stadt-Graniza" baleleri, "Habilsayagy", "Muğamsayağı", "Oasis", "Derviş", "Abşeron" - çeşitli performans sanatları için enstrümantal eserler, "İpek Yolu" Konseri, "Ağıt" çello ve orkestra konseri, "İthaf" büyük senfoni orkestrası vb.

Yabancı müzik gruplarının sırasına göre son yıllarda yazılan ve seslendirdiği eserler arasında: viyolonsel eseri "Uyan!" (Paris, Fransa, 2005), beş parçalı çalgı ile icra edilen "Hazar" (New York, ABD, 2006), flüt, klarnet, keman ve davul ile icra edilen "Ateş" (Seattle, ABD, 2006); "Optik Kimlik" balesi (Singapur, 2007); "Al Kamandjaty" (Roma, İtalya, 2007), keman ile icra edilen "Destan" (Augsburg, Almanya, 2007), piyano, çello ve oda orkestrası ile icra edilen "Deniz" (Bern, İsviçre, 2008), "Adınız Deniz" operası (Houston, ABD, 2011), şarkılar, flamenko sanatçıları ile icra edilen "Mugflagamenco" (Amsterdam, Hollanda, 2011), keman ve piyano ileicra edilen "Dürtü" (ABD, 2012), piyano ile icra edilen "Manzara" (Fransa, 2012) ve benzerleri dikkate değer eserleri arasında yer almaktadır.

Alizade, 1974'ten sonra SSCB ve Azerbaycan Besteciler Birliği üyesi oldu. 1979'dan sonra Azerbaycan Besteciler Birliği Yönetim Kurulu Sekreteri olarak görev yaptı. 2007 yılında Azerbaycan Besteciler Birliği'nin başkanlığına seçildi ve bu görevindeki çalışmalarını günümüzde de sürdürmektedir.

Alizade, cumhuriyetin müzik ve sosyal hayatında önemli rol oynayan önemli bir müzisyendir. Azerbaycan Besteciler Birliği projesi kapsamında Haydar Aliyev Vakfı öncülüğünde düzenlenen I, II ve III "Mugam Dünyası" Uluslararası Müzik Festivalleri ve Şeki ve Bakü'de düzenlenen I, II, III, IV, V, VI ve VII "İpek Yolu" Uluslararası Müzik Festivalleri'ne katıldı. "Üzeyir Dünyası" projesinin sanat yönetmeni ve yazı işleri müdürüdür.

8 Şubat 2015'te Firengiz Alizade'nin eserlerinin de dahil olduğu Amerikalı Deutsche Gramophone albümü ile Grammy Ödülü kazandı.[6] Azerbaycan bestecinin çok sayıda eserinin yer aldığı albüm, "Yılın En İyi Salon Müziği" ödülüne layık görüldü.[7]

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Onur unvanı "Azerbaycan SSC Onurlu Sanat İşçisi" - 1990
  • "Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı" onur unvanı - 28 Ekim 2000
  • Şöhret Nişanı - 25 Mayıs 2007
  • UNESCO "Barış Sanatçısı" Onursal Unvanı - 2007
  • "Başarı" ödülü - 2010
  • "Zirve" ödülü - 2011
  • ANAS'ın "Üzeyir Hacıbeyli" ödülü - 2016
  • Onur Nişanı - 22 Mayıs 2017
  • ANAS'ın muhabir üyesi - 2017
  • "İlk" ödülü - 2017

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilimsel çalışmaların listesi:
Əsərin adı Yazılma tarixi İlk nümayişi
1. Piano üçün 1 saylı Sonata (Alban Bergin xatirəsinə ithaf olunub) 1970 1970, Bakı, Azərbaycan
2. Habilsayağı 1979 Dekabr, 1979, Leninqrad, SSRİ
3. Orqan üçün Fantaziya 1982 Fevral, 1982, Bakı, Azərbaycan
4. "Üç akvarel" 1987 28.02.1987, Bakı, Azərbaycan
5. Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərində orkestr üslubu (metodik vəsait) 1987 Bakı, "Azİneftexim", 1987
6. "Zu den Kindertotenliedern" (Qustav Malerin xatirəsinə ithaf olunub) 1989 6.06.1989, Zürix, Almaniya
7. "Piano üçün musiqi" 1989 25.10.1989, Los-Ancels, ABŞ
8. Dilogiya II 1990 1990, Zürix, Almaniya
9. "Boş beşik". Balet 1993 3.01.1993, Mersin, Türkiyə
10. "Muğamsayağı" (3 saylı simli kvartet) 1993 24.04.1993, Nyu-York, ABŞ
11. Yapon poeziyasından 1995 2.06.1995, Bern, İsveçrə
12. Crossing II 1995 2.06.1995, Bern, İsveçrə
13. Qara Qarayev (monoqrafiya) 1997 Bakı, 1997
14. Azərbaycanın simfonik musiqisi (monoqrafiya) 1998 Bakı, "Şirvannəşr", 1998
15. "Strum und Drang" 1998 1.11.1998, Köln, Almaniya
16. "Eşq havası" 1998 26.11.1998, Tallin, Estoniya
17. "Oasis" (4 saylı simli kvartet) 1999 23.02.1999, Qlazqo, Şotlandiya
18. "İtirilmiş zaman axtarışında" 1999 23.04.1999, Orhus, Danimarka
19. "Ölümsüzlüyə səyahət". Oratoriya 1999 21.08.1999, Lüsern, İsveçrə
20. "İpək yolu" konserti 1999 28.08.1999, Lüsern, İsveçrə
21.  "Gottes ist der Orient" kantatası 2000 28.05.2000, Köln, Almaniya
22. "Abşeron" kvinteti 2001 1.04.2001, Paris, Fransa
23. "Bayatılar" Hilliard Ansamblı üçün 2001 19.05.2001, Bonn, Almaniya
24. "Dəyişmə II" 2001 29.06.2001, İstanbul, Türkiyə
25. "Dərviş" 2001 22.08.2001, Votersen, Almaniya, (Schleswig Holstein Musik Festival)
26. "Stadt Graniza". Balet 2001 11.10.2001, Berlin, Almaniya
27. Marimba və Orkestr üçün Konsert 2001 2.06.2002, Ştutqard, Almaniya, (III Beynəlxalq Marimba Müsabiqəsi)
28. "Mərsiyə" 2002 2.06.2002, Lissabon, Postuqaliya
29. "Nağıllar" 2002 17.08.2002, Lüsern, İsveçrə
30. "Şüştər" 2002 5.10.2002, Berlin, Almaniya
31. "İthaf" 2003 27.01.2003, Bakı, Azərbaycan
32. "Sabah" 2003 10.07.2003, Aspen, ABŞ
33.  "Yanar Dağ" 2003 5.09.2003, Zermatt, İsveçrə
34. "Zikr" Atlas Ansamblı üçün 2004 24.06.2004, Amsterdam, Hollandiya (Concertgebow)
35. "Impromptus" 2004 29.06.2004, Bantri, İrlandiya
36. "Axtarışda…" 2005 19.05.2005, Amsterdam, Hollandiya
37 "Öncə sezmə…" 2005 10.06.2005, Münxen, Almaniya
38. Dəyişmə II 2005 10.07.2005, Osnabrük, Almaniya
39. "Impromptu-Crossings" 2005 16.11.2005, Paris, Fransa
40. "Oyan" 2005 20.11.2005, Paris, Fransa
41. "Xəzər" 2006 1.02.2006, Nyu-York, ABŞ
42. "Atəş" 2006 18.02.2006, Sietl, ABŞ ("Icebreaker III: Caucasus" Festivalı)
43. "İlk sözlər" 2006 10.09.2006, Turin, İtaliya
44. "Optical Identity". Balet 2007 31.05.2007, Sinqapur
45. "Al Kamandjaty". Misteriya 2007 30.11.2007, Roma, İtaliya
46. "İntizar" operası 2007 15.12.2007, Bakı, Azərbaycan
47. "Dəniz" 2008 16.11.2008, Bern, İsveçrə
48. "Dastan" 2009 23.05.2009, Auqsburq, Almaniya
49. "Sənin adın Dənizdir". Opera 2011 21.05.2011, Hyuston, ABŞ (Hyuston Grand Opera)
50. "Mugflagamenco" 2011 30.01.2011, Amsterdam, Hollandiya
51. "Impulse" 2012 11.09.2012, Rio de Janeyro, Brazilia
52. "Mənzərə" 2012 4.06.2012, Qalyar, Fransa
53. "Trance". Balet 2015 1–3.02.2015, Almaniya
54. "Rəqs" — Kronos kvartet 2016 4.02.2016, San-Fransisko, ABŞ
55. "Nasimi" Passion 2017 Aprel, 2017, Amsterdam, Hollandiya
Operaları
  • İntizar (2007)[8]
  • Karabağname (2007)
  • Beyaz Atlı Çocuğun Efsanesi - Rock Opera
  • Adınız deniz (2011)[9]
Bale

1. "Boş beşik" - Türkiye, Mersin, 1993.

2. Stadt-Granitza - Almanya, Berlin, 2000.

3. "Du Don De Sol" - Portekiz, Lizbon. Paulo Ribiero'nun koreografisini yaptığı ve yazar tarafından icra edilen "Abşeron Beşlisi" "Kronos Beşlisi". "Arseni Tarkovski'nin Sinematik Dünyası" balesi, 1999/2000.

4. "Azerbaycan Şarkısı" - Broadway, New York, ABD. "Kronos Beşlisi", "Pearl Lang" Bale Topluluğu tarafından icra edilen "Mugam Sayağı" müziğinden, 2000/2003.

5. Hugo Fanari - "Muğam Sayağı", İtalyan koreograf ve bale ustası.

6. "Bir" - Fin koreografi grubunun balesi, Helsinki, 2003/2005.

7. "Optik Kimlik" - İngiliz koreografisi, "Tang" Singapur Yaylı Çalgılar Dörtlüsü, Singapur Sanat Festivali, 2007/2009.

8. "Trance" - Almanya, Coburg, Landestheater Coburg - 2015-2016 sezonunda 11 gösteri.

9. "Uyan!" - Toronto, Ağa Han Müzesi, Sashar Zarif Dans Grubu, 2015–2016-2017.

10. "Derviş" - Nesimi'nin yıldönümüne adanmış bir oyun, UNESCO, 2017.

Vokal-enstrümantal eserler
  • Nazım Hikmet'in sözleri üzerine, bariton, koro ve salon topluluğu için "Ölümsüzlüğe Yolculuk" Oratoryosu (1997);
  • İ. Takuboku'nun sözlerinden, 3 gösteri - soprano, flüt, piyano / vibrafon / celesta için vokal serisi (1990);
  • A. S. Puşkin'in sözlerinden tenor ve yaylı çalgılar dörtlüsü için "The Beauty of Vlasth" (1999);
  • Muhtelif yazarların sözlerinden, "Kayıp Zamanın İzinde" sopranosu (1999);
  • Azerbaycan şairleri Y. V. Kotye'nin "Doğu-Batı Divanı" şiirinden küçük bir koro, organ, arp ve vurmalı çalgılarla icra edilen Gottes ıst der Orient / Almanca ve Rusça / (2000);
  • Okuyucu, solo çello ve topluluk icrası "Derviş" (2000);
Enstrümantal eserleri
  • Piyano için Sonata No. 2 (1990)
  • 2 icra - klarnet ve vibrafon / "Crossing-I" / "Cross-I" celestası / (1991)
  • "Crossing-II" / "Çaprazlaşma-II" / 11 icra / (1992)
  • "Mugamsayagy" yaylı çalgılar dörtlüsü (1993)
  • Çello ve piyano ile "Habilsayagy"
  • Solo gitar ile "Fantasy" (1994)
  • Flüt, iki gitar ve davul ile "Azerbaycan kırsalı" (1998)
  • Senfoni orkestrası ile "Sturm und Drang" (1998)
  • Silkout Road Konçertosu Perküsyon ve Salon Orkestrası (1999)
  • "İpek Yolu" serisi: ud ve salon topluluğu ile "Miraj" (1998); Solo çello ile "Air of Love" (1998); Yaylı çalgılar dörtlüsü ve manyetik çalgılar ile "Oasis" (1999);
  • Piyano / hazırlık / ve yaylı çalgılar dörtlüsü ile "Abşeron" beşli (2001)
  • Erkek vokal dörtlüsü ile "Bayatılar" (2001); İki harp ve bir manyetik çalgı ile. "Değişim" makalesi üzerine (2001).
  • Marimba ve Yaylı Sazlar Orkestrası ile Konçerto (2001).
Kitapları
  • Kara Karayev fotoğraf albümü / K. Karayev'in 80. yıldönümüne adanmış / (Azerice, İngilizce ve Rusça dillerinde). B., 1997;
  • Azerbaycan'ın senfonik müziği. B., "Shur", 1998.

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Sonsuzluğa Giden Yol (film, 1987)
  2. İletişim (film, 1989)
  3. Firangiz Alizade. Lüsern-99 (film, 1999)
  4. Geleceğin İnşaatçıları (film, 1982)
  5. Hayat bir mücadeledir (film, 1987)
  6. İlk zirveler (film, 1988)
  7. İntizar (film, 1986)
  8. Wretches (film, 1985)
  9. Son Söz (film, 1981)
  10. Spartakiad'ın Başlangıcı (film, 1983)
  11. Şiir benim için bir evrendir (film, 1984)
  12. Sınırsız mugam dünyası (film, 2009)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.radioswissclassic.ch/fr/musiciens/artistes/161524eb1db62d4527003104070de7ffe893a1/biography[ölü/kırık bağlantı]
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2020. 
  3. ^ "AMEA-nın həqiqi və müxbir üzvlüyünə keçirilən seçkilərin nəticələri açıqlanıb". 28 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2020. 
  4. ^ "Firəngiz Əlizadə". 28 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2020. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2020. 
  6. ^ "Музыкальная премия Гремми - 2015" (Rusça). Youtube.com. 5 Şubat 2015. 28 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2017.  |yayıncı= dış bağlantı (yardım)
  7. ^ "Firəngiz Əlizadə: "Yazmışdı ki, qalib gəldik!"". 31 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2020. 
  8. ^ "Firəngiz Əlizadə: "Azərbaycanda müasir opera yox dərəcəsindədir"". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2020. 
  9. ^ "Səs" qəzeti — "Sənin adın Dənizdir" operasının premyerası olub[ölü/kırık bağlantı]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]