Elektronik sigara

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Geleneksel sigaraya benzetilmiş bir e-sigara

Elektronik sigara (kısaca e-sigara), tütün dumanı duyulan bağımlılıktan kurtulmak veya zararlarını azaltmak için kullanılan elektronik cihaz. Bazen elektronik puro da aynı anlamda kullanılır. En basit tanımıyla cihaz duman yerine buhar oluşturur ve kullanıcı içinde çeşitli maddeler bulunan bu buharı içine çeker. Buharda nikotin de bulunabilir. [1] Doktorlara göre e-sigara normal sigarayı bırakmaya yardım edebilir. [2]

Sigarayı bırakma[değiştir | kaynağı değiştir]

E-sigara sigarayı bırakmak isteyenlerin el, dudak alışkanlığını ortadan kaldırmadan, koku ve duman gibi özelliklerini de kullanarak üretilmiş bir tür sigara simülatörüdür. Dışarıya su buharı verdiği için pasif içiçilik düzeyi azalmakta, sadece nikotin alındığı için ise sigaranın bazı olumsuz etkilerinden uzak tutmaktadır.

Normal sigarada bulunan insan vücudu için zararlı kanserojen maddeleri içermez. Duman üretmediği için karbon monoksit gibi 4000 e yakın kimyasal içerikli ve zararlı maddeleri etrafa vermez.

Tıbbi alet[değiştir | kaynağı değiştir]

İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi ileride sigarayı bırakmak isteyenlere e-sigara reçete edilmesi tavsiye ediliyor [3] yani British American Tobacconın "e-Voke". Gelecekte daha fazla ürüne izin verilecek. [4] Ama 2012-2013 yıllarında Catania Üniversitesinde 300 gerçek sigara kullanıcısı ile yapılan bir çalışmada 12 ay e-sigara kullanımı sonunda deneklerin yüzde dokuzunun sigarayı bıraktığı gözlenmiştir.[5]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektronik sigaranın icadı 1963 yılına dayanmaktadır. [1]

Çalışma prensibi[değiştir | kaynağı değiştir]

E-sigara, dumansız, buharlaştırıcı bir cihazdır. Hava sensörü, sigaranın bir ucundan hava çekildiğinde bunu algılar ve entegre devreye bildirir. Devre derhal gücü açar ve cihazın "atomizer" adı verilen bölümündeki yüksek frekanslı titreştirici kısmı devreye sokar. Bu kısımda bulunan tugsten - wolfram teli derhal ısınır ve temas halindeki alkaloit sıvısını buharlaştırır. Oluşan soğuk buhar, çekilmekte olan hava ile birleşir.

Kartuşun içindeki alkoloit sıvısı propilen glikol, etanol, su, tütün çiçeği, esans, nikotin'den oluşmaktadır. Cihazdan duman yok o yüzden tütün mamüllerinde dumanın bulunan kanserojen maddeleri ihtiva etmez. Verdiği etki olarak normal sigaralardan farklı olmamakla birlikte, sigara markası değiştirmiş izlenimi uyandırabilir.

İçerisindeki kartuşlar, nikotin seviyesine göre sınıflandırılmıştır. Sigara kullanım oranına göre belirlenen seviyeden başlanıp, sıfır nikotine doğru azaltarak kullanılan kartuşlar sayesinde vucut sigara bağımlılığından kurtulur. Ve istenirse sıfır nikotinle sigara içme alışkanlığına sıfır zararla devam edilebilir.

Standartlar[değiştir | kaynağı değiştir]

ISO/NP 20714 [6], ISO 20768 ve Avrupa standartları geliyor. [7] AB iki kural sistemi var: ilaç değilse nikotin 20mg/ml limit var. [8]

Sağlık riskler[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektronik sigaralar geleneksel sigaralardan yüzde 95 daha az zararlı [9] ama yine de zararları olabilir.

Alerji riski[değiştir | kaynağı değiştir]

Propilen glikol riskler karşı bitkisel gliserin alternatif var yada karışık olur.

Pasif içiciler[değiştir | kaynağı değiştir]

Pasif içiciler için kısmen bir tehlike yaratmaz. Dışarı verilen buhar içerisinde bir miktar nikotin bulunmaktadır. Nikotin ve buhar, havada asılı kalmayacağından, gerçek sigara dumanının aksine bir süre sonra yok olur, eser miktarda çözünmüş nikotin kalır.

Nefes darlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

2012 yılında Atina Üniversitesinde yapılan bir çalışmada 10 dakika e-sigara kullanımının nefes alıp-verme esnasında hava yolu direncini (nefes darlığını), sigara kullanmayanlarda %182'den %206'ya, sigara kullananlarda %176'dan %220'ye çıkardığı görülmüştür.

Patlama ve yangın riski[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu cihazlar zaman zaman sensör arızası yapabilmekte, kısa süreli bu arızalarda atomizer sürekli aktif olmakta ve cihaz aşırı ısınabilmektedir.

E-sigaraların gerek kullanım gerekse şarj esnasında patlamaları sonucu, zaman zaman, çeşitli yangın ve yaralanma ile sonuçlanan olaylar meydana gelmektedir. [10]

Sigarayı yeniden "normalleştireceği"[değiştir | kaynağı değiştir]

E-sigara karşıtı bazı gruplar, e-sigaranın toplumda sigaraya karşı oluşmuş negatif bakış açısını olumlu yönde değiştireceği, sigarayı yeniden "normalleştireceği" endişesini dile getirmektedir. [1] British Medical Association (Britanya Sağlık Birliği) sigara yasakladı halka açık yerlerde e-sigara sigara gibi kullanımının yasaklanmasını istemektedir. [11]

Pazar[değiştir | kaynağı değiştir]

2015 pazarı 6 milyar dolar. [12] 2025'e kadar her yıl %20 oranında artış bekleniyor. Yani 50 milyar dolar kadar [13] çünkü sigara içenler bırakmaya istiyor. [14]

Geleneksel sigaraya yüksek vergi veren ülkelerde elektronik sigaralar daha popüler olur çünkü geleneksel sigaralar o ülkelerde daha pahalıdır. [15]

Türkiye'deki elektronik sigaralar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurallar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurallar tutarsızdır.

Mayıs 2013 Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı göre nikotinli elektronik sigaralar tıbbi cihaz olur çünkü nikotin kartuşlar tıbbi ürünmüş. [16] O yüzden Avrupa Birliğiden CE işareti almaya dan sonra UBB Ulusal Bilgi Bankası gerekli belgeler (mesela Türkçe talimatlar) vermeli italat için izin almaya olacak.

Ama Haziran 2013 Kanun No. 6487 madde 26 göre: “Tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan her türlü nargile ve sigara, tütün ürünü kabul edilir.” [17]

Ama Dünya Sağlık Örgütün 2015 raporuna göre Türkiye'de elektronik sigaralar tıbbi cihaz kuralları altında değil ve satışı tamamen yasak değil. [18]

Satış[değiştir | kaynağı değiştir]

İnternet satış siteler çok var.

İç bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Elektronik Sigara ve Olası Sağlık Riskleri". TC Sağlık Bakanlığı. 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150905232358/http://kanser.gov.tr:80/Dosya/Bilgi-Dokumanlari/raporlar/e-sigara.pdf. 
  2. ^ "Doktorlardan e-sigaraya teşvik". BBC. http://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/04/160428_e_sigaraya_onay. 
  3. ^ "Tiryakilere ilk e-sigara tavsiyesi". BBC. http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/08/150819_e_sigara_recete. 
  4. ^ "Electronic cigarettes: the medicine of tomorrow?". 1 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160501123305/http://www.bristows.com/news-and-publications/articles/electronic-cigarettes-the-medicine-of-tomorrow/. 
  5. ^ E-cigarettes: Is a smoking alternative being choked by regulation? BBC.co.uk. 6 Temmuz 2013. Erişim: 28 Ekim 2013.
  6. ^ "E-Cigarettes -- Determination of nicotine in liquids used in electronic nicotine delivery devices (e-liquids)". 17 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160417113341/http://www.iso.org/iso/catalogue_detail.htm?csnumber=68905. 
  7. ^ "New CEN/TC 437 'Electronic cigarettes and e-liquids'". 18 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150418215706/http://www.cen.eu/news/brief-news/Pages/NEWS-2015-002.aspx. 
  8. ^ "The impact of the EU Tobacco Products Directive on e-cigarette regulation in the UK". 31 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160331094351/http://ash.org.uk/files/documents/ASH_1011.pdf. 
  9. ^ "%95 Daha Az Zararlı Olduğu Kanısında". 22 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150822205325/http://www.sondakika.com:80/haber/haber-95-daha-az-zararli-oldugu-kanisinda-7617673/. 
  10. ^ "Cepteki ‘elektronik sigara’ böyle patladı". 26 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160226105140/https://www.cihan.com.tr/tr/abd-elektronik-sigara-e-sigara-patlama-2020963.htm. 
  11. ^ "E-cigarettes". British Medical Association. 8 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160408092029/http://www.bma.org.uk/working-for-change/improving-and-protecting-health/tobacco/e-cigarettes. 
  12. ^ "Vaping takes off as e-cigarette sales break through $6bn". 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151208131637/http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/11692435/Vaping-takes-off-as-e-cigarette-sales-break-through-6bn.html. 
  13. ^ "Global E-Cigarette & Vaporizer Market - Analysis & Forecast Through 2015 to 2025". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150924050033/http://www.researchandmarkets.com:80/research/vq366f/global_e. 
  14. ^ "E-cigarette Market in the US 2015-2019". 1 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160501123313/http://www.prnewswire.com/news-releases/e-cigarette-market-in-the-us-2015-2019-300189928.html. 
  15. ^ "Why e-smoking is flourishing". Economist. 27 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160427182828/http://www.economist.com/news/britain/21695963-why-e-smoking-flourishing-big-smoke. 
  16. ^ "Sağlık Bakanlığı sorun 7/19613". TBMM. 23 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150823233000/http://www2.tbmm.gov.tr:80/d24/7/7-19613sgc.pdf. 
  17. ^ "Kanun No. 6487 : MADDE 26". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160304043551/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/06/20130611-1.htm. 
  18. ^ "WHO Report on the Global Tobacco Epidemic, 2015". http://www.who.int/tobacco/surveillance/policy/country_profile/tur.pdf?ua=1.