Elektronik sigara

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Geleneksel sigaraya benzetilmiş bir e-sigara

Elektronik sigara (kısaca e-sigara), tütün dumanı duyulan bağımlılıktan kurtulmak veya zararlarını azaltmak için kullanılan elektronik cihaz. Bazen elektronik puro da aynı anlamda kullanılır. En basit tanımıyla cihaz duman yerine buhar oluşturur ve kullanıcı içinde çeşitli maddeler bulunan bu buharı içine çeker. Buharda nikotin de bulunabilir.[1] Doktorlara göre e-sigara dumanlı sigarayı bırakmaya yardım edebilir.[2]

Sigarayı bırakma[değiştir | kaynağı değiştir]

E-sigara sigarayı bırakmak isteyenlerin el, dudak alışkanlığını ortadan kaldırmadan[3], koku ve duman gibi özelliklerini de kullanarak üretilmiş bir tür sigara simülatörüdür.[4] Dışarıya su buharı verdiği için pasif içiçilik düzeyi azalmakta, sadece nikotin alındığı için ise sigaranın bazı olumsuz etkilerinden uzak tutmaktadır.[5]

Normal sigarada bulunan insan vücudu için zararlı kanserojen maddeleri içermez. Duman üretmediği için karbon monoksit gibi 4000'e yakın kimyasal içerikli ve zararlı maddeleri etrafa vermez.

Tıbbi alet[değiştir | kaynağı değiştir]

E-sigara tıbbi alet olabilir.[6]

Çalışma prensibi[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektronik sigaralar mod(Batarya) ve atomizer olarak iki kısma ayrılırlar. Modlar mekanik, yarı mekanik ve chip setli olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Mekanik mod içinde hiçbir devre iletim sisteminin olmadığı, cihazın gücü direkt olarak pilden çektiği mod sistemleridir. Yarı mekanik modlar, cihazın gücü pilden çektiği; fakat belli bir amper ya da zamandan sonra pilin güç iletiminin kesildiği modlardır. Chip setli modlar ise kullanıcının kendi voltaj akımını, watt çıkışını ayarlayabildiği setlerdir. Atomizerler ise çalışma prensiplerine göre cartomizer ve clearomizer olarak ikiye ayrılmaktadır. Cartomizer içinde bir kartuşun bulunduğu atomizerlerdir. Clearomizerler ise atomizerin içinde bir adet coil(iç atomizer) dervresinin bulunduğu cihazlardır. Coil, bir adet rezistans teli ve bu tele sarılı bir adet pamuktan oluşan sistemdir. Kullanıcı cihaza akım verdiği anda bu tel ısıtarak pamuğun emmiş olduğu sıvı likiti buharlaştırıp baca yardımıyla kullanıcıya iletir. Elektronik sigaraların likitleri temel olarak dört madde barındırır. VG, yani bitkisel gliserin, buharlaşmayı sağlayan ana bileşendir. PG yani propilen glikol, temel olarak gırtlak vurumunu sağlar ve PG aroma taşıyıcıdır. Aroma, kullanıcının bu bileşene istediği tadı ve kokuyu vermesi için karışım yaptığı kimyasallardır. Son olarak bu likitlerin içinde bulunan nikotin ise, kullanıcının nikotin ihtiyacını karşılamaktadır.

Standartlar[değiştir | kaynağı değiştir]

ISO/NP 20714 [7], ISO 20768 ve Avrupa standartları geliyor.[8] AB iki kural sistemi var: ilaç değilse nikotin 20 mg/ml limit var.[9]

Sağlık riskler[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektronik sigaralar geleneksel sigaralardan çok daha güvenli [10] ama yine de zararları olabilir. Pasif içiciler riski yok.[11]

Alerji riski[değiştir | kaynağı değiştir]

Propilen glikol riskler karşı bitkisel gliserin alternatif var ya da karışık olur.

Nefes darlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

2012 yılında Atina Üniversitesinde yapılan bir çalışmada 10 dakika e-sigara kullanımının nefes alıp-verme esnasında hava yolu direncini (nefes darlığını), sigara kullanmayanlarda %182'den %206'ya, sigara kullananlarda %176'dan %220'ye çıkardığı görülmüştür.

Patlama ve yangın riski[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu cihazlar zaman zaman sensör arızası yapabilmekte, kısa süreli bu arızalarda atomizer sürekli aktif olmakta ve cihaz aşırı ısınabilmektedir.

Pazar[değiştir | kaynağı değiştir]

2015 pazarı 6 milyar dolar.[12] En büyük pazar ABD 9 milyon [13] ikisi İngiltere'de ise 3 milyon kişi e-sigara kullanır.[11] 2025'e kadar her yıl %20 oranında artış bekleniyor. Yani 50 milyar dolar kadar [14] çünkü sigara içenler bırakmaya istiyor.[15]

Geleneksel sigaraya yüksek vergi veren ülkelerde elektronik sigaralar daha popüler olur çünkü geleneksel sigaralar o ülkelerde daha pahalıdır.[16]

Türkiye'deki elektronik sigaralar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurallar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurallar tutarsızdır.

Mayıs 2013 Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı göre nikotinli elektronik sigaralar tıbbi cihaz sayılmaktadır. Çünkü nikotin kartuşları tıbbi ürün sayılmaktadır.[17] O yüzden Avrupa Birliğiden CE işareti alınması ve UBB Ulusal Bilgi Bankasından gerekli belgeler (mesela Türkçe talimatlar) in sağlanması italat için zorunlu olacak.

Ama Haziran 2013 Kanun No. 6487 madde 26 göre: “Tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan her türlü nargile ve sigara, tütün ürünü kabul edilir.” [18]

Ama Dünya Sağlık Örgütün 2015 raporuna göre Türkiye'de elektronik sigaralar tıbbi cihaz kuralları altında değil ve satışı tamamen yasak değil.[19]

Satış[değiştir | kaynağı değiştir]

İnternette bu ürünlerin satışını yapmakta olan birçok web sitesi bulunmaktadır.

İç bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Elektronik Sigara ve Olası Sağlık Riskleri". TC Sağlık Bakanlığı. 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150905232358/http://kanser.gov.tr:80/Dosya/Bilgi-Dokumanlari/raporlar/e-sigara.pdf. 
  2. ^ "Doktorlardan e-sigaraya teşvik". BBC. http://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/04/160428_e_sigaraya_onay. 
  3. ^ "A randomised controlled trial to examine the efficacy of e -cigarettes compared with nicotine replacement therapy, when used within the UK stop smoking service". Queen Mary, University of London (QMUL). http://www.nets.nihr.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0007/152449/PRO-12-167-135.pdf. 
  4. ^ "Doktorlar Sigara Tiryakilerine Elektronik Sigara Tavsiye Ediyor". iha. 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161011120602/http://www.iha.com.tr/haber-doktorlar-sigara-tiryakilerine-elektronik-sigarayi-tavsiye-ediyor-588710/. 
  5. ^ "Can electronic cigarettes help people stop smoking, and are they safe to use for this purpose?". Cochrane. 30 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161030140940/http://www.cochrane.org/CD010216/TOBACCO_can-electronic-cigarettes-help-people-stop-smoking-and-are-they-safe-use-purpose. 
  6. ^ "Tiryakilere ilk e-sigara tavsiyesi". BBC. http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/08/150819_e_sigara_recete. 
  7. ^ "E-Cigarettes -- Determination of nicotine in liquids used in electronic nicotine delivery devices (e-liquids)". 17 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160417113341/http://www.iso.org/iso/catalogue_detail.htm?csnumber=68905. 
  8. ^ "New CEN/TC 437 'Electronic cigarettes and e-liquids'". 18 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150418215706/http://www.cen.eu/news/brief-news/Pages/NEWS-2015-002.aspx. 
  9. ^ "The impact of the EU Tobacco Products Directive on e-cigarette regulation in the UK". 31 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160331094351/http://ash.org.uk/files/documents/ASH_1011.pdf. 
  10. ^ "Elektronik sigara içmek 'çok daha güvenli'". BBC. 13 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170213091902/http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-38889930. 
  11. 11,0 11,1 "Electronic Cigarettes". İngiltere parlimento. http://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/POST-PN-0533/POST-PN-0533.pdf. 
  12. ^ "Vaping takes off as e-cigarette sales break through $6bn". 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151208131637/http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/11692435/Vaping-takes-off-as-e-cigarette-sales-break-through-6bn.html. 
  13. ^ "Electronic Cigarette Use Among Adults: United States, 2014". 13 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160513042239/http://www.cdc.gov/nchs/data/databriefs/db217.pdf. 
  14. ^ "Global E-Cigarette & Vaporizer Market - Analysis & Forecast Through 2015 to 2025". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150924050033/http://www.researchandmarkets.com:80/research/vq366f/global_e. 
  15. ^ "E-cigarette Market in the US 2015-2019". 1 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160501123313/http://www.prnewswire.com/news-releases/e-cigarette-market-in-the-us-2015-2019-300189928.html. 
  16. ^ "Why e-smoking is flourishing". Economist. 27 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160427182828/http://www.economist.com/news/britain/21695963-why-e-smoking-flourishing-big-smoke. 
  17. ^ "Sağlık Bakanlığı sorun 7/19613". TBMM. 23 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150823233000/http://www2.tbmm.gov.tr:80/d24/7/7-19613sgc.pdf. 
  18. ^ "Kanun No. 6487 : MADDE 26". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160304043551/http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/06/20130611-1.htm. 
  19. ^ "WHO Report on the Global Tobacco Epidemic, 2015". http://www.who.int/tobacco/surveillance/policy/country_profile/tur.pdf?ua=1.