Elastikiyet (ekonomi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Elastikiyet (Esneklik), genel olarak ekonomide iki değişkenli bir model içindeki değişkenlerden birinde meydana gelen oransal değişimin, diğer değişken üzerindeki oransal değişime etkisine verilen isimdir. Matematiksel olarak oransal kısmî türev olarak ifade edilir.

Ekonomi'de Talebin Fiyat esnekliği en çok incelenen ve pratikte kullanılan esneklik türüdür. Bir mal veya hizmet için mümkün olan fiyatta ortaya çıkan bir değişmeye, o mal ya da hizmet talep miktarının ne yönde ve ne oranda tepki verdiğini açıklar. Matematiksel olarak talep miktarinin fiyata göre kısmî türevi ile fiyat-miktar oranının çarpımı olarak tarif edilir. Talebin fiyat esnekliği ya nokta esnekliği ya da yay esnekliği olarak tanımlanabilir ve ölçülebilir. Genellikle, matematiksel olarak bir mal için talebin fiyat esnekliği negatif işaretli olmakla (yani fiyat değişmesi talep miktarında aksi yönde bir değişmeye sonuç vermekle) beraber, iktisatçılar fiyat esnekliğini pozitif olarak ifade ederler.

Örnek:

"Ekmek" için talebin fiyat elastikiyeti inelastikliktir. Cünkü ekmek zorunlu bir ihtiyaçtır ve ekmek fiyati artsa bile ekmek talep miktarı çok az azalacak ve ekmek fiyatı düşerse ekmek talep miktarı çok az yükselecektir. "Altın saat" lüks bir mal olduğu için talep fiyat elastikiyeti yuksektir: yani 'altın saat' fiyatı artınca,bu malın tüketimi ertelenebildiği için, talep miktarı daha yüksek oranda düşüş gösterir.

Diğer tür talep elastikiyetleri: talebin gelir elastikiyeti ve talebin çapraz fiyat elastikiyetidir. Talebin gelir elastikiyeti bir mal veya hizmetin talep miktarının ortalama gelirde olan değişme ile değişmesidir. Talep gelir elastikiyeti genel olarak pozitifdir. Ancak bazı özel mallar Giffen malları için negatif işaretli olur. Bir malın veya hizmetin çarpaz talep elastikiyeti o maln veya hizmetin talep miktarına diğer bir malın veya hizmetin fiyatının değişme etkisini gösterir. Eğer iki mal veya hizmet birbirine ikame edilebilirlerse çapraz fiyat elastikiyeti pozitif olur; eğer iki mal veya hizmet birlikte tüketilmeleri gerekirse çapraz talep elastikiyeti negatif olur.

Bir mal veya hizmet satıcıların davranışları incelenirken arz elastikiyetinden de bahis edilir.