Ebola virüsü hastalığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Ebola virus disease
7042 lores-Ebola-Zaire-CDC Photo.jpg
İki hemşire, salgına yakalanmış iş arkadaşları Mayinga N'Seka'nın yanında. N'Seka bu fotoğraftan birkaç gün sonra öldü.
Sınıflandırma ve dış kaynaklar
Uzmanlık Enfeksiyon hastalıkları
ICD-10 A[1]
ICD-9 065.8
Hastalık Veri Tabanı 18043
MedlinePlus 001339
eMedicine med/626
MeSH D019142

Ebola virüsü hastalığı (EVD) veya Ebola kanamalı ateşi (EHF) veya kısaca Ebola, Ebola virüsünün neden olduğu, insanlarda ve diğer primatlarda görülen bir hastalıktır. Belirtiler tipik olarak virüse yakalandıktan sonra ateş, boğaz ağrısı, kas ağrısı ve başağrısı ile iki gün ila üç hafta sonra başlar. Tipik olarak bulantı, kusma ve ishal, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarında azalma ile birlikte takip eder. .Bu noktada, bazı kişilerde kanama sorunları görülmeye başlar.[1]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ebola ilk olarak 1976 yılında Sudan’ın Nzara ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı 2 salgına yol açmıştır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde görülen salgının Ebola Nehri yakınında bir köyde meydana geldiğinden hastalığa bu isim verilmiştir.[2] Daha çok sahra altı batı Afrika ülkelerinde (Gine, Siera Leona, Liberya) son olarak Nijerya’da görülmüştür. 22.08.2014 tarihi itibarıyla 2615 vaka görülmüş bu hastalardan 1427 kişinin ölümüne neden olmuştur.[3]

Ebola Virüsü Hastalığı Salgınlarının Kronolojisi[4][5][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllar Ülke Ebolavirus Vaka Ölüm Ölüm Oranı 2012 Demokratik Kongo Cumhuriyeti Bundibugyo 57 29 51%
2012 Uganda Sudan 7 4 57%
2012 Uganda Sudan 24 17 71%
2011 Uganda Sudan 1 1 100%
2008 Demokratik Kongo Cumhuriyeti Zaire 32 14 44%
2007 Uganda Bundibugyo 149 37 25%
2007 Demokratik Kongo Cumhuriyeti Zaire 264 187 71%
2005 Kongo Zaire 12 10 83%
2004 Sudan Sudan 17 7 41%
2003 Kongo Zaire 35 29 83%
2003 Kongo Zaire 143 128 90%
2001-2002 Kongo Zaire 59 44 75%
2001-2002 Gabon Zaire 65 53 82%
2000 Uganda Sudan 425 224 53%
1996 Güney Afrika (ex-Gabon) Zaire 1 1 100%
1996 Gabon Zaire 60 45 75%
1996 Gabon Zaire 31 21 68%
1995 Demokratik Kongo Cumhuriyeti Zaire 315 254 81%
1994 Fildişi Sahili Cumhuriyeti Taï Forest 1 0 0%
1994 Gabon Zaire 52 31 60%
1979 Sudan Sudan 34 22 65%
1977 Demokratik Kongo Cumhuriyeti Zaire 1 1 100%
1976 Sudan Sudan 284 151 53%
1976 Demokratik Kongo Cumhuriyeti Zaire 318 280 88%

Sebep ve tanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Virüs, enfekte olmuş bir hayvanın (genellikle maymunlar veya meyve yarasaları) kan veya vücut sıvıları ile temas sonucunda bulaşabilir.[1] Doğal ortamda hava yoluyla yayıldığı belgelenmemiştir.[6] Meyve yarasalarının virüsü etkilenmeden taşıyıp yaydıklarına inanılmaktadır. İnsan enfekte olduktan sonra hastalık insanlara da yayılabilir. İyileşen erkekler, yaklaşık iki ay boyunca meni yoluyla hastalığı bulaştırabilirler.[1] Tanıyı koymak için, tipik olarak sıtma, kolera ve diğer viral kanamalı ateş gibi benzer belirtileri olan hastalıklarının öncelikle kapsamdan çıkarılmalıdır. Tanıyı doğrulamak için kan örneklerinden viral antikorlar, viral RNA veya virüsün kendisi aranır.[1]

Korunma[değiştir | kaynağı değiştir]

Korunma, hastalığı taşıyan maymun ve domuzlardan insanlara hastalığın yayılmasını azaltılmayı içerir. Bu hayvanlarda enfeksiyon olup olmadığını kontrol ederek ve eğer hastalık tespit edilirse bu hayvanları öldürüp cesetlerini düzgün olarak bertaraf ederek yapılabilir. Eti doğru dürüst pişirmek ve eti muamele ederken koruyucu giysiler giymenin yanı sıra , hastalık taşıyan bir kişinin yakınında da korucu giysiler giymek ve elleri yıkamak yardımcı olabilir. Hastalıklı insanların vücut sıvısı ve doku örnekleri de özel itina ile muamele edilmelidir.[1]

Tedavi, hastalığın seyri ve epidemiyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Hastalığın belirli bir tedavisi yoktur; enfekte olmuş kişilere yardımcı olmak için oral rehidrasyon terapisi (hafif tatlı ve tuzlu içme suyu) veya intravenöz sıvılar verilmektedir.[1] Hastalığın ölüm oranı yüksektir: genellikle virüsle enfekte olanların % 50 ila %90 arasında ölümler olmaktadır.[1][7] EVD ilk olarak Sudan ve Demokratik Kongo Cumhuriyetinde belirlenmiştir. Hastalık tipik olarak Sahara altı Afrikası’nın tropikal bölgelerinde salgın olarak görülmektedir.[1] 1976 yılından (ilk kez belirlendiği) 2013 yılına kadar, yılda en az 1000 kişi enfekte olmuştur.[1][8] 2014 yılında devam etmekte olan en büyük salgın 2014 Batı Afrika Ebola Salgını ise Gine, Sierra Leone, Liberya ve büyük olasılıkla Nijerya'yı etkilemektedir.[9][10] 2014 yılı Ağustos ayı itibarıyla, 1600’ü aşkın vaka belirlenmiştir.[11] Aşı geliştirme çalışmaları sürmektedir ancak henüz mevcut bir aşı bulunmamaktadır.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j "Ebola virus disease Fact sheet N°103". World Health Organization. March 2014. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151211025401/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/. Erişim tarihi: 12 April 2014. 
  2. ^ http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/
  3. ^ http://bilheal.bilkent.edu.tr/aykonu/ay2014/ebola/ebola.htm
  4. ^ http://www.seyahatsagligi.gov.tr/hastaliklar/ebola.aspx
  5. ^ http://www.cdc.gov/vhf/ebola/index.html
  6. ^ "2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa". Apr 21 2014. 17 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151017234513/http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/. Erişim tarihi: 3 August 2014. 
  7. ^ C.M. Fauquet (2005). Virus taxonomy classification and nomenclature of viruses; 8th report of the International Committee on Taxonomy of Viruses. Oxford: Elsevier/Academic Press. s. 648. ISBN 9780080575483. http://books.google.ca/books?id=9Wy7Jgy5RWYC&pg=PA648. 
  8. ^ "Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014". June 27, 2014. 20 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151120222615/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6325a4.htm?s_cid=mm6325a4_w. Erişim tarihi: 26 June 2014. 
  9. ^ "CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea, and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola.". July 31, 2014. 21 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150421233629/http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia. Erişim tarihi: 2 August 2014. 
  10. ^ "Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia, and Sierra Leone". August 4, 2014. 16 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150516222427/http://www.cdc.gov:80/vhf/ebola/outbreaks/guinea/index.html. Erişim tarihi: 5 August 2014. 
  11. ^ "Ebola virus disease update - West Africa". Aug 4, 2014. 30 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150530035027/http://www.who.int:80/csr/don/2014_08_04_ebola/en/. Erişim tarihi: 6 August 2014. 
Bibliyografi

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]