Chalybes

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Abraham Ortelius'un Argonotların yolculuğunu gösteren resminde Chalybesler, 1624

Chalybes (YunancaΧάλυβες, Χάλυβοι) veya Chaldoi (YunancaΧάλδοι) klasik dönem yazarlarına göre Klasik antik dönemde Pontus ve kuzey Anadoludaki Kapadokya'da yaşamış halktır. Yaşadıkları bölge Haldia olarak bilinirdi. Haldia, Kızılırmak'tan Giresun ve Trabzon'a kadar uzanırdı.

Chalybes, Mossynoikoi, ve Tubal/Tabal/Tibareniler klasik dönem yazarlarına göre Demir Çağı'nda yaşamış ilk milletlerdendi.[1] Χάλυψ, Yunancada, "işlenmiş demir, çelik" anlamına gelir. Kelime, Latinceye, chalybs yani "çelik" olarak geçmiştir. Yunanca bir isim olan Chalybe Hititçede "Kızılırmak diyarı" anlamına gelen Khaly-wa kelimesinden türemiştir.[2] Sadece bir halkı ifade etmekte kullanılmayan "Chalybes" terimi, Yunancada, "demir ticareti yapan Karadenizdeki sahil halkları" anlamına da gelmektedir.[3]

Chalybes ile ilgili bilinen bilgiler klasik dönem yazarlarının yazdıklarıyla sınırlıdır. Homeros, Strabon, ve Ksenofon bu yazarlara örnektir. Roma İmparatorluğu zamanlarında, Chaldaei (eşsesli ama Semitik Chaldeanlarla bir alakası yok) ve Chalybes Plutarhos tarafından bahsedilmiştir (Lucull. c. 14). Plutarhos'a göre bu halklar, Roma İmparatorluğu'nun Pontus bölgesinin Pontus Kapadokyası bölümünde yaşamışlardır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Strabo, xi., 14.5
  2. ^ "The Greek Colonisation of the Black Sea Area p. 74". 27 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2018. 
  3. ^ I. M. Diakonoff The Pre-history of the Armenian People, Yerevan, 1968 (Delmar, New York, 1984) 9780882060392. "The Greeks evidently used the name Chalybes for all of the inhabitants of the Pontus who traded in iron ore (see Pauly, s.v. Chalybes); in some cases we might suspect that the Moschi (in Pontus) and/or the Chalybes were foreign designations for the Chaldians (Halitu, Xaghtik') who actually did live between the Tibareni in the west, the Mosynoeci in the north, and the Matieni in the southeast."

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Giorgi Leon Kavtaradze: Probleme der historischen Geographie Anatoliens und Transkaukasiens im ersten Jahrtausend v. Chr., in: Orbis Terrarum 2 (1996) S. 191-216
  • David Marshall Lang, Грузины. Хранители святынь, Москва. Центрполиграф, 2006. pp. 71–72