Bir el Qutt yazıtları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Bir el Qutt Gürcü yazıtları
Georgian inscription at Bir El-Qutt, 430 AD.jpg
Yazıt 1
Hammadde Mozaik
Yazıt Gürcü alfabesi ile yazılmış Gürcü dilindeki yazıtlar

Bir el Qutt yazıtları (Gürcüceბირ ელ ყუტის წარწერები ya da პალესტინის ქართული წარწერები / "Filistin Gürcü yazıtları"), Gürcü Asomtavruli yazısı ile yazılmış olan Gürcü dilindeki en eski mozaik yazıtlarıdır ve İtalyan arkeolog Virgilio Canio Corbo tarafından 1952'de[1] Yahudiye Çölü'nde, Bir el Qutt yakınlarında, Kudüs'ün 6 km güneydoğusunda ve Beytüllahim'in 2 km kuzeyinde[2] bir Gürcü manastırındaki kazı çalışmasında gün yüzüne çıkarılmıştır. Gürcü yazıtları, mozaik zemin katında bulundu.[3][4][5] İki yazıt, MS 430'a ve üçüncüsü de MS 532'ye tarihlendirildi.[6][7] Bir el Qutt yazıtları, Gürcistan'da bulunan ve yine Asomtavruli ile yazılmış Bolnisi yazıtlarından yaklaşık altmış yıl daha eskidir.

Yazıtların keşfedildiği manastır, Gürcü filozof ve kraliyet prensi İberyalı Petre (Petre İberi) tarafından kurulmuş yahut yeniden inşa edilmiştir. Yazıtlardan biri ondan ve babasından söz eder.[8][9] Diğer yazıt, Petre İberi'nin muhtemel dedesi olduğu düşünülen İberya'lı Bakur'dan bahseder.[10]

2015 yılı itibarıyla, ilk iki yontma yazıt, günümüze kadar kaybolmamış en eski Gürcü yazıtlarıdır. Yazıtlar, Kudüs'teki Terra Sanctum Müzesi'nde muhafaza edilmektedir.[11] Petre İberi'den bahseden Yazıt 2 şu anda kayıptır.[12]

Yazıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yazıt 1[değiştir | kaynağı değiştir]

ႣႠ ႻႭჃႻ

ႤႭჃႪႬႨ Ⴋ
ႠႧႬႨ ႡႠ
ႩႭჃႰ ႣႠ
ႢႰႨ ႭႰႫ
ႨႦႣ ႣႠ Ⴌ
ႠႸႭႡႬႨ
ႫႠႧႬႨ Ⴕ

  • Çeviri: "İsa Mesih, Bakur ve Griormizd'e ve onların soyundan olanlara merhamet et."
  • Tarih: MS 430

Yazıt 2[değiştir | kaynağı değiştir]

ႼႫႨႣႠႭ ႧႤႭႣႭႰ

Ⴄ ႫႠႰ Ⴌ ႣႠ ႡႭჃ
ႰႦ Ⴌ ႤႬ ႠႫႨ

  • Çeviri: "Aziz Teodore, Maruan ve Burzen'e merhamet et, Amin"
  • Tarih: MS 430

Yazıt 3[değiştir | kaynağı değiştir]

Yazıt 3
ႸႤႼႤႥႬႨႧႠ Ⴕ ჁႱႨႧႠ ႣႠ Ⴋ

ႤႭႾႤႡႨႧႠ ႼႫႨႣႨႱႠ ႣႠ Ⴇ ႤჂႱႨႧႠ
ႸႬ ႠႬႲႭႬႨ ႠႡႠჂ ႣႠ ႨႭႱႨႠ ႫႭ
ႫႱႾႫႤႪႨ ႠႫႨႱ ႱႤႴႨႱႠჂ ႣႠ ႫႠ
ႫႠ ႣႤႣႠჂ ႨႭႱႨႠჂႱႨ ႠႫႤႬ

  • Çeviri: "İsa Mesih'in ve Aziz Teodore'nin yardımıyla Tanrı Antoni Abay ve bu mozaiğin döşemecisi İosia'ya ve İosia'nın babasına ve annesine merhamet etsin, Amin.
  • Tarih: MS 532

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Khurtsilava, p. 56
  2. ^ Khurtsilava, p. 57
  3. ^ Gideon Avni, The Byzantine-Islamic Transition in Palestine: An Archaeological Approach, p. 149, Oxford University Press, 2014
  4. ^ Dairat Al-Athar al-Ammah, Annual of the Department of Antiquities, p. 78
  5. ^ Michael Avi-Yonah, Ephraim Stern, Encyclopedia of Archaeological Excavations in the Holy Land, V. 3, pp. 879-882
  6. ^ Hewitt, p. 4
  7. ^ Khurtsilava, p. 58
  8. ^ Louis Leloir, Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium, p. 71, Secrétariat du Corpus SCO, 1976
  9. ^ Glen Warren Bowersock, Peter Brown, Oleg Grabar, Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World, p. 466
  10. ^ Khurtsilava, p. 59
  11. ^ Monachesimo Studium Biblicum Franciscanum
  12. ^ Khurtsilava, p. 61

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]