Akçalı, Şiran

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Akçalı
Gümüşhane'nin Türkiye'deki konumu
Gümüşhane'nin Türkiye'deki konumu
Gümüşhane üzerinde Akçalı
Akçalı
Akçalı
Akçalı'nın Gümüşhane'deki konumu
Ülke Türkiye Türkiye
İl Gümüşhane
İlçe Şiran
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Rakım 1.270 m (4.160 ft)
Nüfus
 (2020)
 • Toplam 58
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 0456
İl plaka kodu 29
Posta kodu 29700

Akçalı, Gümüşhane ilinin Şiran ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün eski adı Haydürük olup, Ermenicede "Türk Köyü" anlamına gelen Hay (köyü) Dürük (Türk) sözcüğünden gelmektedir.[3] Köy iki mahalle olup, Aşağı Akçalı (Haydürük) ve Yukarı Akçalı (Haydürük), iki mahalle arasındaki kale mevkii tarihi Haydürük köyüdür.[kaynak belirtilmeli] Anthony Bryer, Bizans dönemi menzil şehirlerinden olan "Arauraka" yerleşiminin modern Aşağı Haydürük yerleşimi olabileceğini belirtmiştir.[4] Arauraka yerleşiminin konumu olarak da, köy merkezinin güneybatısına tekabül eden bölge öngörülmektedir.[5] Köylülerce "eski kale" olarak adlandırılan bu mevkide yapılan yüzey araştırmalarında çeşitli keramik parçalarına rastlanılmıştır.[6]

1530 yılı Osmanlı tahririnde yerleşim Haydürük adıyla Şiryan (Şiran) nahiyesinin bir köyü olarak kaydedilmiştir.[7] 1642 yılı kaydında Haydarik (Haydirik) adıyla kaydedilen köyde, avarıza konu 10 Müslüman hane ile 2 dini ile 4 askeri görevli bulunmaktaydı.[8] 1847 yılı sayımına göre köydeki 13 Müslüman hanede 40 erkek (2 aktif ve 1 yedek asker, 17 çocuk, 7 yaşlı ve 13 erişkin erkek) yaşamaktadır.[9]

Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Haydürük adıyla anılan köyün ismi 1950'lerin sonuna doğru değiştirilmiş olup, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren günümüzdeki adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.[10]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümüşhane il merkezine 111 km, Şiran yerleşimine 11 km uzaklıktadır.[1]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2020 58[2]
2019 55[2]
2018 105[2]
2017 27[2]
2016 69[2]
2015 90[2]
2014 78[2]
2013 139[2]
2012 107[2]
2011 130[2]
2010 128[2]
2009 144[2]
2008 152[2]
2007 155[2]
2000 131[1]
1990 235[1]
1985 357[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e "Akçalı Köyü". YerelNet.org.tr. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2021. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o "Gümüşhane Şiran Akçalı Köyü Nüfusu". Nufusune.com. 11 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2021. 
  3. ^ https://www.nisanyanmap.com/?y=Ak%C3%A7al%C4%B1&t=%C5%9Eiran&lv=1 [ölü/kırık bağlantı]
  4. ^ Bryer, Anthony; Winfield, David (1985). The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos (İngilizce). Washington: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. s. 31. 
  5. ^ "Arauraka". 20 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2021. 
  6. ^ Çiğdem, Süleyman; Özkan, Haldun; Yurttaş, Hüseyin; Öztürk, Nurettin (2006). "2005 Yılı Gümüşhane Yüzey Araştırması-24. Araştırma Sonuçları Toplantısı" (PDF). Cilt 1. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. s. 502. 12 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Ağustos 2021. 
  7. ^ "387 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri (937/1530) II" (PDF). Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı. Devlet arşivleri. 1997. s. 140. 16 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 31 Temmuz 2021. 
  8. ^ Kul, Eyüp (2010). "1642 Tarihli Avârız Defterine Göre Şiran Kazâsı Ve Köyler". A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 44. DergiPark. ss. 278,289. 8 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2021. 
  9. ^ Albayrak, Mustafa (2001). "19. Yüzyılda Şiran Kazasının Sosyal ve Ekonomik Durumu (Maliye Nezareti Temettuat Defterlerine Göre, 1260/1844)" (PDF). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi. s. 73. 1 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Ağustos 2021. 
  10. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1963). "1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Mayıs 2021. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]