Ağa Muhammed Şah

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Ağa Muhammed Han Kaçar sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Ağa Muhammed Şah
محمد خان قاجار
MohammadKhanQajari.jpg
İran Şahı
Hüküm süresi 21 Mart 1794 - 17 Haziran 1797
Önce gelen Lütf Ali Han
Sonra gelen Feth Ali Şah Kaçar
Hanedan Kaçar Hanedanı
Doğum 14 Mart 1742
Esterabad, İran
Ölüm 17 Haziran 1797 (54-55 yaşlarında)
Şuşa, Karabağ Hanlığı
Defin Necef
Dini Şia İslam
İmza

Ağa Muhammed Şah[1] (Farsça: محمد خان قاجار d. 14 Mart 1742 - ö. 17 Haziran 1797), Kaçar Aşireti'nin reisi; 1794-1925 yılları arasında İran'a hakim olan Kaçar Hanedanı'nun kurucusudur. Aslen Kaçar kabilesinden Koyunlu kolunun Aşiret Reisiydi. Ağa Muhammed Han 1789'da İran Şahı olarak Tahta çıktı , ancak Mart 1796'ya kadar resmen taç giymedi , 1794'te Zand hanedanlığından Lotf Ali Han'ı öldürmesiyle tahta çıktı. 17 Haziran 1797'de suikaste kurban gitti ve yeğeni Feth Ali Şah Tahta çıktı. Ağa Muhammed Han'ın Saltanatında başkenti Tahran(Günümüzde Halen İranın Başkentidir) yaparak İran'ın tekrar merkezi otoriteye kavuşmasını sağladı. Gürcistanın bağımsızlık ilan etmesineyle Tiflise şiddetli bir saldırı düzenleyerek 15,000 Gürcü Esir İle İran’a geri döndü.

Erken Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağa Muhammed Han, 1742'de Astarabad'da dünyaya geldi. O Kaçar Aşiretinin Koyunlu (Kovanlıda denir) koluna mensuptur. Kabilenin farklı kolları vardır; bunlardan en önemlisi olan Develi kolu, Koyunlu koluyla sıklıkla mücadele etti. Ağa Muhammed Han ise Koyunlu kolunun Lideri Olan Muhammed Hasan Hanın en büyük oğlu ve II. Tahmasb emriyle öldürülen Feth Alinin Torunuydu. Ağa Muhammed Han'ın öz ve üvey kardeşlerinin ismi : Hossein Qoli Khan, Morteza Qoli Khan, Mostafa Qoli Khan, Reza Qoli Khan, Jafar Qoli Khan, Mehdi Qoli Khan, Abbas Qoli Khan and Ali Qoli Khan. Nader Şah 1747'de ölmesiyle, yönetimin Afşarlıların elinden çıkması, Muhammed Hasan’ın Astrabad’da müstakil bir yönetim kurması, Nadir Şah’ın yeğeni Adil Şah’ın Meşhedden ayrılıp Astrabadın kontrolünü ele geçirmesiyle son buldu. Ancak Muhammed Hasan'ı yakalayamadı,lakin Adil Şah Ağa Muhammed Han'ı ele geçirmeyi başardı, İlk önce öldürmeyi düşündüysede. Daha sonra Ağa Muhammed’i öldürmeyip Hadım ettirdi. Sarayda görevlilere verilen ‘’ağa’’ unvanını aldı.


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 1,  sayfa: 455
Ağa Muhammed Şah
Doğumu: 1742 Ölümü: 17 Haziran 1797
Resmî unvanlar
Önce gelen
Lütf Ali Han
İran Şahı
1794-1797
Sonra gelen
Feth Ali Şah Kaçar