İçeriğe atla

Çin-Kuzey Kore sınırı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Çin-Kuzey Kore sınırı, Çin ile Kuzey Kore'yi birbirinden ayırır ve uzunluğu 1.352'dir. Batıda Kore Körfezi'ndeki Yalu Nehri'nin ağzından doğuda Rusya ile üç noktaya kadar uzanan uluslararası bir sınırdır. Mevcut sınır, 1962 ve 1964'te Çin ile Kuzey Kore arasında imzalanan iki gizli anlaşma ile oluşturulmuştur.

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]
Dandong'u Kuzey Kore'ye bağlayan Çin-Kore Dostluk Köprüsü (sağda)

Batıdan doğuya Yalu Nehri, Paektu Dağı ve Tumen Nehri iki ülkeyi ayırır.

Çin'in Liaoning Eyaletinde, Yalu Nehri deltasında yer alan Dandong, sınırdaki en büyük şehirdir. Nehrin diğer tarafında Kuzey Kore, Kuzey Pyongan Eyaletindeki Sinuiju şehri yer alır. İki şehir, sınırın batı ucunda, Sarı Deniz yakınlarındaki Yalu nehri deltasında yer almaktadır. Sahilleri birbirine bakmaktadır ve Çin-Kore Dostluk Köprüsü ile birbirine bağlanır.

Yalu Nehri üzerinde 205 ada bulunmaktadır. Kuzey Kore ve Çin arasında 1962 tarihli bir sınır anlaşması, adaları, her adada yaşayan etnik gruplara göre bölmüştür. Kuzey Kore 127, Çin ise 78 ada sahibidir. Bölünme kuralları nedeniyle, Hwanggumpyong Adası gibi bazı adalar, nehrin Çin tarafında olmalarına rağmen Kuzey Kore'ye aittir. Her iki ülkenin de delta da dahil olmak üzere nehir üzerinde seyrüsefer hakları vardır.

Yalu Nehri'nin kaynağı, Kore ve Mançu halklarının doğum yeri olarak kabul edilen Paektu Dağı'ndaki Cennet Gölü'dür Bu göl aynı zamanda sınırın doğu kısmını oluşturan Tumen Nehri'nin de kaynağıdır.

Mevcut sınır

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kore, 1945'te Japonya'nın teslim olmasıyla bağımsızlığına kavuştu ve ardından ikiye bölündü ve Çin Komünist Partisi, 1949'da Çin İç Savaşı'nı kazanmasının ardından Çin'in yönetimini ele aldı.

1962'de Kuzey Kore ve Çin, Yalu ve Tumen nehirleri boyunca sınır çizgisini sabitleyen, orta kara bölümü Paektu Dağı ve Cennet Gölü boyunca uzanan gizli bir sınır anlaşması imzaladı.[1][2] 1964'te imzalanan sonraki protokole ɡöre, çok sayıda nehir kenarı adacığını tahsis etti ve 264'ü Kuzey Kore'ye, 187'si ise Çin'e verildi.[3] Bu iki antlaşma, iki ülke arasındaki ɡünümüz sınırı tanımlamaktadır.

Mart 1968 ile Mart 1969 arasında Kuzey Kore ve Çin kuvvetleri arasında askeri çatışmalar yaşandı.[4]

Ticaret ve iletişim

[değiştir | kaynağı değiştir]
Pekin-Pyongyang yolcu treni Dandong'dan geçiyor

Kuzey Kore'nin Çin ile olan sınırı, "dış dünyaya açılan can simidi" olarak tanımlanmıştır. Çin-Kuzey Kore ticaretinin büyük kısmı Dandong limanından geçmektedir.

Çin cep telefonu hizmetinin Kore topraklarına 10 km (6 mil) kadar uzandığı bilinmektedir ve bu durum, sınır bölgelerinde Çin cep telefonları için bir karaborsanın oluşmasına yol açmıştır. Kuzey Kore'de uluslararası aramalar kesinlikle yasaktır ve bu yasağı ihlal edenler, bu tür telefonları edinmek için kendilerini büyük bir tehlikeye atmaktadır.[5]

Dandong'daki turistler, Amnok Nehri'nin Kuzey Kore tarafında ve kolları boyunca sürat teknesi gezintisi yapabilmektedir.[6]

Bazı Çinli çiftler düğün günü etkinliklerinde, tekne kiralamayı, düğün kıyafetlerinin üzerine can simidi takmayı ve düğün fotoğrafları çektirmek için Kuzey Kore sınırına gitmeyi tercih ederler.[7]

Hafıza kartları ve oyuncak ayıların Dandong'da alışveriş yapan Kuzey Koreliler için en popüler ürünler arasında olduğu bildirilmektedir.[8]

Ji'an, Jilin Eyaleti ile Kuzey Kore'nin Chagang Eyaleti, Manpo arasındaki Ji'an Demiryolu Köprüsü.

Sınır güvenliği

[değiştir | kaynağı değiştir]
2012'de Dandong yakınlarındaki Amnok Nehri deltasındaki sınır

Kuzey Kore ile Çin arasındaki 1.420 km lik sınır "gözenekli" olarak tanımlanmıştır. Birçok Kuzey Koreli sığınmacı Çin'e geçmektedir.

Çin hükûmeti, sınırı yönetme sorumluluğunu 2003 yılında polisten orduya devretti.[9] Çinli yetkililer, 2003 yılında "Tumen Nehri boyunca ana kaçış yollarına" tel örgüler inşa etmeye başladı. Eylül 2006'dan başlayarak[10] Çin, 20 kilometre (12 mi) Dandong yakınlarındaki sınırda, Yalu Nehri deltasının daha alçak kıyıları ve daha dar genişliği olan uzantıları boyunca çit Beton ve dikenli tel çekildi. Beton ve dikenli tel çitin yüksekliği 2,4 metre (8 fit) ile 4,6 metre (15 fit) arasında değişiyordu.

2007'de ABD'li bir yetkili, Çin'in "önemli sınır karakollarında daha fazla çit ve tesis" inşa ettiğini belirtti.[11] Aynı yıl, Kuzey Kore'nin 10 kilometre (6,2 mi) boyunca bir çit örmeye başladığı bildirildi. Yalu Nehri'nin kendi tarafında uzanan ve ayrıca bölgeyi korumak için bir yol inşa ettiği bildirildi.[12][13]

2011 yılında Çin'in 4 metre (13 ft) Dandong yakınlarında yüksek ve 13 kilometre (8,1 mi) Bu yeni çit inşa edilmişti. Ayrıca Çin'in devriyeleri güçlendirdiği ve bölgede daha geniş görüş sağlamak için daha yüksek bir yere yeni devriye noktaları inşa edildiği bildirildi. Bölgede oturan bir kişiye göre: "Burada ilk kez bu kadar güçlü sınır çitleri dikiliyor. Kuzey Kore'deki istikrarsız durumla ilgili gibi görünüyor" dedi. Bölge sakini ayrıca, dikenli teli olmayan çitin yalnızca 10 fit (3,0 m) olduğu için "gerçekten isterse herkesin karşıya geçebileceğini" de sözlerine ekledi.[14][15]

2014 yılında, Dandong'u ziyaret eden Avustralyalı bir gazeteci, sınır güvenliğinin düşük seviyede olduğunu bildirdi.[16][17] 2015 yılında, sınırın Çin tarafında seyahat eden bir foto muhabiri, çitlerin nadir olduğunu ve donmuş haldeyken Yalu Nehri'ni geçmenin kolay olacağını belirtti. Aynı raporda, sınırın karşı taraflarındaki insanlar arasında dostane temaslar da kaydedildi.[18] 2018 yılında bir foto muhabiri, sınır boyunca arabayla giderken, sınırı "kimsenin korumadığı, kilometrelerce boşluk" olarak tanımladı.[19]

Tumen Nehri üzerindeki demiryolu köprüsü

2015 yılında, bir Kuzey Kore askeri, Çin'in Kuzey Kore sınırında yaşayan dört etnik Kore vatandaşını öldürdü.[20]

Kore yarımadasında gerginliğin arttığı zamanlarda, sınırda Çin askerlerinin seferber edildiğine dair söylentiler sık sık dolaşıyor. Bilim adamı Adam Cathcart'a göre, bu söylentilerin kanıtlanması ve yorumlanması zordur.[21]

COVID-19 pandemisi nedeniyle 2020 yılında sınır kontrolleri önemli ölçüde güçlendirildi. Kuzey Kore, Ocak 2020'de Çin ile sınırını kapattı. Rejim, Ağustos 2020'ye kadar sınırın önünde, 1-2 kilometrelik bir tampon bölge oluşturarak giriş için resmi izinlerin gerekli olduğunu bildirdi; izinsiz girenlere "uyarılmadan ateş açılacaktı".[22][23] Reuters tarafından yayınlanan uydu fotoğraflarına göre, Mayıs 2023'te sınıra yüzlerce kilometre uzunluğunda yeni inşa edilmiş çift duvarlar ve nöbet noktaları görüldü.[24]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Gomà Pinilla (23 Nisan 2007). "Border Disputes between China and North Korea". China Perspectives. 2004 (2). doi:10.4000/chinaperspectives.806. 11 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ M. Taylor Fravel (1 Ekim 2005). "Regime Insecurity and International Cooperation: Explaining China's Compromises in Territorial Disputes". International Security. 30 (2): 46-83. doi:10.1162/016228805775124534. ISSN 0162-2889. 
  3. ^ "China's Impact on Korean Peninsula Unification and Questions for the Senate". U.S. Government Printing Office. 2012. 29 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2020. 
  4. ^ Gomà Pinilla, Daniel (1 Mart 2004). "Border Disputes between China and North Korea". China Perspectives. 2004 (2). doi:10.4000/chinaperspectives.806 Özgürce erişilebilir. ISSN 2070-3449. 
  5. ^ "North Korea: On the net in world's most secretive nation (BBC)". BBC News. 10 Aralık 2012. 23 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2018. 
  6. ^ "A trip to the North Korea-China border, in photos". NK News. 29 Mayıs 2015. 17 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2016. 
  7. ^ Peter (2006). Oracle Bones. New York et al.: Harper Perennial. ss. 62. ISBN 9780060826581. 
  8. ^ "Thanks for the memory cards; North Koreans return from China". www.atimes.com. 4 Aralık 2016. 30 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2016. 
  9. ^ Foley, James. “China Steps Up Security on North Korean Border”, Jane's Intelligence Review, 1 November 2003.
  10. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Guan isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  11. ^ "www.dailynk.com "China Troops Increase at North Korean Border"". 13 Kasım 2008. 23 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2014. 
  12. ^ www.edmontonsun.com "North Korea building fence on China border"
  13. ^ "Report: N. Korea building fence to keep people in". Houston Chronicle. 1 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2009. 
  14. ^ China builds higher fences over fears of instability in North Korea 2018-05-02 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.." The Daily Telegraph. March 30, 2011. Retrieved on October 26, 2012.
  15. ^ "China boosts North Korea border fence 2014-10-21 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.." The China Post. Thursday March 31, 2011. Retrieved on October 26, 2012.
  16. ^ "Comment: The absurdities faced by North Korean refugees in China". SBS News. 18 Eylül 2014. 11 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2014. 
  17. ^ "Comment: The absurdities faced by North Korean refugees in China". 11 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2014. 
  18. ^ "A trip to the North Korea-China border, in photos". NK News. 29 Mayıs 2015. 17 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2016. 
  19. ^ Damir Sagolj (15 Nisan 2018). "A road trip on the edge of North Korea". Reuters. 21 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2018. 
  20. ^ "Runaway N. Korean soldier kills four Chinese: reports". web.archive.org. 20 Eylül 2016. 20 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2023. 
  21. ^ Adam Cathcart (20 Ekim 2017). "Tigers in the Haze: Chinese Troops on the Border with North Korea in the 'April Crisis'". Jamestown. China Brief, Jamestown University. 29 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2017. 
  22. ^ "North Korea issues shoot-to-kill orders at Chinese border to prevent coronavirus entering: US". The Straits Times. 11 Eylül 2020. 3 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2025. 
  23. ^ "North Korea's mistranslated 'shoot-to-kill' border protection order | East Asia Forum". 26 Şubat 2021. 27 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  24. ^ Smith, Josh; Kiyada, Sudev (27 Mayıs 2023). "North Korea spent the pandemic building a huge border wall". Reuters. 26 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2023. 

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Çin-Kuzey_Kore_sınırı&oldid=36475437" sayfasından alınmıştır