Zorba (roman)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Zorba
Zorba roman.jpg
Zorba romanının Türkçe baskılarından birinin kapağı
Yazarı Nikos Kazancakis
Orijinal ismi Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά 'Alexis Zorbas'nın Hayatı ve Maceraları'
Çevirmen Ahmet Angın (Yunanca aslından)
Ülke Yunanistan Yunanistan
Özgün dili Yunanca
Dili Türkçe
Seri ismi Modern Klasikler
Konu(lar) Drama
Türü Roman
Yayınevi Ataç Yayınevi (1963, 1967 ve 1970)
Can Yayınları (1982 - 2007 arasında muhtelif baskılar)
Anadilinde
basım tarihi
1952 (İngilizce)
1963, 1967, 1970 ve 1982 - 2007 (Türkçe)
Yayın ortamı Karton kapak, ithal kâğıt
Sayfa sayısı 295
Boyut ve ağırlık 13x19 cm
Anadilinde ISBN 0684825546
ISBN 9755101613

Zorba, Yunanlı yazar Nikos Kazancakis'in ilk kez 1946'da yayımladığı romanıdır. Özgün adı Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (Transliterasyonu: Vios Kai Politeia Alexi Zorba, Türkçesi: Alexis Zorbas'nın Hayatı ve Maceraları) olan kitap İngiltere ve ABD'de Zorba the Greek (Türkçesi: Yunanlı Zorba) adıyla yayımlanmıştır.

Roman İngilizce olarak ilk kez 1952'de İngiltere'de, 1953'te de ABD'de yayımlandı. Türkiye'de ise ilk kez Ataç Yayınevi tarafından Aleksi Zorba adıyla 1963'te yayımlandı ve 1967 ve 1970 yıllarında aynı yayınevinden iki baskısı daha çıktı. Sonra Can Yayınları tarafından 1982'de Zorba adıyla yayımlandı ve yayınevi tarafından 2007 yılına kadar muhtelif sayıda baskıları yapıldı (1993'te 7. basımı yapılmıştı). (ISBN 975-510-161-6) Türkçe'deki bütün çevirileri Yunanca aslından Ahmet Angın tarafından yapılmıştır.[1][2]

Zorba, 1883 - 1957 yılları arasında yaşamış olan Yunanlı yazar Nikos Kazancakis´in olgunluk dönemi ürünüdür. "Zorba" bir yaşam kılavuzudur. Bugün Nikos Kazancakis´in mezar taşında yazılı olanlar, doğrudan Zorba´nın ağzından dökülmüş kader sözcükleri gibidir adeta:

« Hiçbir şey ummuyorum; hiçbir şeyden korkmuyorum; özgürüm »

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Konusu 1930'larda geçen roman, adı kitapta hiç belirtilmeyen Yunan asıllı genç bir İngiliz yazarın ağzından anlatılır. Hayattan fazlaca bir beklentisi olmayan bu mutsuz entellektüel, bir süreliğine kendisini dinlemek ve yaşantısına çeki düzen vermek üzere kitaplarını bir kenara koyarak Yunanistan'ın Girit adasına gelir. Burada kendisine ait linyit kömürü madenleriyle de ilgilenecektir. Yazar burada aşırı davranışları olan, kaba saba ama hayata şehvetle bağlı orta yaşlı bir Yunanlı olan Alexis Zorba ile tanışır ve onu ustabaşı olarak işe alır. Aradan geçen birkaç aylık zamanda bu ilginç Yunanlı, genç yazarı derinden etkileyecektir. Zorba kendi ilginç hayat felsefesini genç yazara da kabul ettirdikçe yazarın hayata bakış açısı da yavaş yavaş değişime uğrayacaktır. Zorba'nın hayat felsefesinin bir parçası da yenilgileri umursamamaktır. Zorba'ya göre yenilgiler hayatın kaçınılmaz parçalarıdır ve ancak yenilginin sürekli olarak tadılması ile hayatın zaferlerinin tadına varılabilir.

İnsan sevgisiyle dolu olan Zorba, hayatını bu yönde etkileyen bir olayı genç yazara şöyle anlatır:

« Komşumuz ihtiyar bir Türk olan Hüseyin Ağa çok yoksuldu, hanımı, çocukları da yoktu. Akşam eve geldi mi, avluda diğer ihtiyarlarla oturur, çorap örerdi. Ermiş bir adamdı Hüseyin Ağa. Bir gün beni dizlerine aldı; hayır duası eder gibi elini başıma koydu; `Aleksi` dedi, `Bak sana bir şey söyleyeceğim, küçük olduğun için anlamayacaksın, büyüyünce anlarsın. Dinle oğlum, Tanrı`yı yedi kat gökler ve yedi kat yerler almaz; ama insanın kalbi alır, onun için aklını başına topla Aleksi, hiçbir zaman insan yüreğini yaralama »
Roman Türkiye'de ilk kez Ataç Yayınevi tarafından Aleksi Zorba adıyla 1963'te yayımlandı.

Sinema uyarlaması[değiştir | kaynağı değiştir]

Roman 1964'te Yunanlı yönetmen Mihalis Kakoyannis tarafından Alexis Zorbas adıyla sinemaya aktarıldı. Bir ABD - İngiltere - Yunanistan ortak yapımı olan bu 3 Oscar'lı filmin müziklerini Mikis Theodorakis bestelemiş, başlıca rollerinde ise Anthony Quinn, Alan Bates, Irene Papas oynamışlardır. Dünya çapında başarı kazanan bu siyah beyaz film Türkiye'de de Zorba adıyla gösterildi.

1968 yılında romanın bir de müzikali yapıldı.

Türkçe baskıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Türkçe ad Yayınevi Çevirmen ISBN
1963, 1967, 1970 Aleksi Zorba Ataç Yayınevi Ahmet Angın yok
1982 - 2007 arasında 9 baskı Zorba Can Yayınları Ahmet Angın (ISBN 975-510-161-3)

Adlandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Ad Transliterasyonu Türkçe anlamı Açıklama
Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Vios Kai Politeia Alexi Zorba Alexis Zorbas'nın Hayatı ve Maceraları 1946'da ilk kez yayımlandı. Özgün adı
Zorba the Greek Yunanlı Zorba 1952 İngilizce'de ilk kez
Aleksi Zorba 1963 Ataç Yayınevi'nin verdiği Türkçe ad
Zorba 1982 Can Yayınları'nın verdiği Türkçe ad

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]