Yüz Yıl Savaşı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Yüzyıl Savaşları sayfasından yönlendirildi)
Git ve: kullan, ara
Yüz Yıl Savaşı

Orléans kuşatmasında Jeanne d'Arc
Tarih 1337-1453
Bölge Fransa
Sonuç Fransız zaferi
Taraflar
Fransa
Kastilya
Dosya:Royal Arms of Scotland.png İskoçya
Cenova
Mayorka krallığı
Bohemya
Aragon hükümeti
Bretanya
 İngiltere
Burgonya
Portekiz
Navarre
Flanders
Hainaut
Aquitaine
Lüksemburg
Kutsal Roma İmparatorluğu

Konu başlıkları

[değiştir] Özet anlatım

Yüz Yıl Savaşı İngiltere kralı III. Edward'ın Fransa tahtında hak iddia etmesiyle 1337'de başlayan ve ancak 116 yıl sonra 1453'te sona eren savaşlar dizisidir.

Genel olarak 1337'de başlayıp 1453'te bittiği kabul edilen Yüz Yıl Savaşları, görünürde feodalite ve hanedan savaşıydı. Feodal nitelikteydi, çünkü İngiltere kralı aynı zamanda Arquitania dükü olduğundan, Arquitania'daki uyrukları dükle bir sorunları olduğunda onun süzerenine, yani Fransa kralına başvurabiliyorlardı. Hanedan çatışmalarının temelinde ise, Fransız baronlarının, Fransa kralı IV. Charles'ın ölümünden sonra yerine İngiltere kralı III.Edward'ı değil, VI. Philippe'i seçmeleri yatıyordu. Fransa'nın toprakları olan, ama ekonomilerinin temeli İngiliz yününe dayanan Arquitani ve Flandr'daki olaylar, sonunda 1294'ten itibaren iki ülke arasındaki gerginliği iyice arttırdı. Babası II. Edward'ın öldürülmesinden sonra kral ilan edilen III. Edward, annesi İsabella of France'ı sürgüne gönderdi ve sevgilisi olan Mortimer'ı idam ettirdi (1330). Daha sonra da, Fransa kralı IV. Philippe'in anne tarafından dedesi olmasına dayanarak Fransa tahtı üzerinde hak iddia etti; böylece Yüz Yıl Savaşları patlak verdi. İlk saldırıyı başlatan İngiliz orduları Crécy'de Fransızları yendi (1346) ve Calais'yi ele geçirdi. Poitiers'de bir zafer daha kazanan (1356) İngilizler, Fransa Kralı II.Jean'ı esir aldılar. Çaresiz kalan Fransızlar 1360'taki Brétigny Antlaşması'yla çok büyük topraklar kaybettiler. V. Charles döneminde, krallık orduları komutanı Bertrand du Guesclin'in önerisiyle benimsedikleri yeni stratejiye göre, İngilizlerle çarpışmaktan kaçınarak ve sırayla kuşatma harekatı yürüterek, kaybettikleri toprakların hemen hepsini 1374'ten önce geri aldılar. Prensle arasındaki mücadeleyi fırsat bilen İngiltere kralı V.Henry yeniden Fransa üzerine yürüdü ve Agincourt Savaşı'nı (1415) kazanarak Normandiya'yı aldı. VI. Charles'ın imzalamak zorunda kaldığı Troyes Antlaşması'na (1420) göre, Fransa tahtının varisi V. Henry'nin oğlu VI. Henry olacaktı. Lorraine'li genç bir kızın, Jeanne d'Arc'ın inancı ve coşkusuyla yeni bir güç kazanan Fransız orduları Orléans'ı kurtardılar ve Reims'de veliaht VII. Charles'a taç giydirdiler. Jeanne d'Arc'ın İngilizler tarafından diri diri yakılmasından (1431) sonra kral, İngiltere'nin müttefiki Bourgogne ile Arras Antlaşması'nı (1435) imzaladı, orduda reform yaptı ve güçlü bir topçu sınıfı kurdu. Bu sayede Fransızlar sırasıyla Paris'i (1436), Normandiya'yı (1450) ve Arquitania'yı (1453) geri aldılar. Böylece, herhangi bir anlaşma imzalanmadan savaş fiilen sona ermişti.

[değiştir] Geçmiş

Çatışmanın geçmişi 400 yıl öncesinde 911'de bulunur, Carolingion Charles The Simple (18 Eylül 879-7 Ekim 929)(Simple (basit) diye adlandırılıyordu); Carolingion Hanedanlığı'nın bir üyesiydi. Fransa'yı Kral olarak (veya batı Fransa) 883-922/923 e kadar yönetti.), Viking Rollo'nun (Vikingler'in ilk Kralı 860-932) krallığının Normandiya kısmına yerleşmesine izin verdi. 1066'da Normanlar savaşta William'ın komutası altındaydılar. Ve İngiltere'yi zaptettiler. Anglo-Saxon liderliğini Hasting savaşında yenerek. Daha sonra yeni bir Anglo-Norman güc yapısını kurdular. Gelecekteki Rollo ile başlayan olayları kaydetmek önemlidir. Norman lider Fransa Kralı'nın vasalı idi;daha sonra onlar İngiltere Kralı olsalar bile.

İngiltere'de anarşi olarak bilinen,takip eden bir savaş ve huzursuzluk döneminde (1135-1154) Anglo-Norman Hanedanlığını Angevin kralları başarı ile sonuçlandırıyordu.Gücün en yükseğinde Angevin'ler Normandy ve İngiltere'yi yanısıra Maine, Anjou, Touraine, Gaskonya, Saintogne ve Akitanya'yı kontrol ediyorlardı. Böyle toprak kalabalığı bazen Angavin İmparatorluğu olarak biliniyordu. İngiltere kralı hala Fransa kralının vasalı idi. Doğrudan doğruya pekçok Fransa toprağını yönetiyordu o zaman Fransa kralından başka. Bu durum sürekli çatışma sebebi idi.Fransa bu durumu bir dereceye kadar savaşla çözdü: Normandy'nin zaptı (1214), Saintogne savaşı (1242) ve sonuncusu Saint-Sardos savaşı (1324).

Bu suretle kıtadaki nüfüsu azaltılan İngiltere'ye Gaskonya'nın küçük bir bölgesi kaldı. Ve Norman sarayını mücevherleri tamamiyle kayboldu. Erken 14. yüzyıla kadar pekçok İngiliz aristokrat büyük babalarının ve onların babalarının zengin kıta bölgesinde kontrole sahip olduğunu hala hatırlıyorlardı. Ve onlar burayı atalarının yurdu olarak kabul ediyorlardı. Bu toprakların mülkiyetini tekrar elde etmeyi motive ediyordu.

[değiştir] Hanedanlık kargaşası: 1314-1328

Kendine özgü olaylar savaşın Fransa'da yer almasına sebep oluyordu. Direct Capetian krallığı ortaçağın en uzun devam eden hanedanlığı idi. Sülale bozulmadan devam ediyor krallar bu sürekliliği başarıyordu. 1314'de Direct Capetian kralı IV. Philip (1268-29 Kasım 1314) üç erkek mirasçı X. Louis, V. Philip ve IV. Charles bırakarak öldü. En yaşlı oğul ve mirasçı, X. Louis 1316'da öldü. Arkasında kendisinden sonra doğan biricik oğlu I. John, ki doğumdan sonra aynı yıl içinde öldü. Ve bir kız evlat Joan ki onun babalık kaynağı şüpheliydi.

[değiştir] Savaşın arifesinde: 1328-1337

Philip'in tahta gelmesinden sonra,İngilizler hala Gaskonya'yı kontrol ediyordu. Gaskonya çok faydalı olan tuz ve şarap üretiyordu. O zaman zeamet (tımar) dan ayrı idi. İngiliz toprağında olmasına rağmen Fransız tacını tutuyordu. Onun mülkiyeti iki kral arasında bir savaş kemiği idi. VI. Philip, Edward'ın tanımasını bağımsızlık olarak talep ediyordu. Edward ise babasının kaybettiği toprakları geri almak istiyordu. 1329'daki uzlaşma her iki tarafı da memnun etmedi. Yurtta çeşitli problemlerle yüz yüze gelerek, Edward Philip'i Fransa kralı olarak kabul ediyordu. Ve kendisinin Fransa tacındaki hakkınfan vazgeçiyordu. Gerçekte İngiliz'ler Gaskonya'yı tutuyordu. 1333'de III. Edward, II. David of Scotland (II. David, 5 Mart 1324-22 Şubat 1371, İskoç Kralı) ile şavaşa gitti. Fransa Auld Alliance (İskoçya-Fransa birliği, bu birlik özellikle İngiltere'ye karşı olmaya amaçlıyordu. İlk defa böyle bir anlaşma Paris'te 23 Ekim 1295'de imzalandı) birleşmesi altında idi. Ve İskoç Bağımsızlığı'nın İkinci Savaşı (Second War of Scottish Independence) başladı. Fransa Bayrağı FransaPhilip, Birleşik Krallık Bayrağı Birleşik Krallık dikkatini kuzey tarafa yoğunlaştırdığında, Gaskonya'yı tekrar elde etme fırsatını gördü. Mamafih savaş çabuk bir şekilde İngiltere tarafı için başarı idi. Ve David, Fransâ'ya kaçmaya zorlandı. Kral Edward ve Edward Balliol (yaklaşık 1282-1364 kısa süreli İskoç kralı) tarafından Temmuzda Halidon Tepesi Savaşı'nda (Battle of Halidon Hill) yenilmesinden sonra. 1336'da Philip, David'i İskoç tahtına tekrar getirmek için ve aynı zamanda Gaskonya'yı da ele geçirmek amacıyla plan yapıyordu.

[değiştir] Savaş başlangıcı: 1337-1360

Sluys Savaşı , Bruge yaklaşık 1470

Fransız gemileri Manş Denizi sahil yerleşimini yakıp yıkmaya başlamıştı. Ve 1337 de Philip Gaskonya'nın tımarlığını feodal kanunları zikrederek talep etti. Edward, kendi Lordlarının istek ve ihtiyaçlarını dikkate almayarak yeminini bozmuştu. Edward III. kendisinin gerçekte Fransa tacında hak sahibi olduğunu beyan ederek cevap verdi. Ve Aziz'lerin günündeki festivalde Lincoln piskoposu hanry Burghersh İngiltere kralına nispet için Paris'e vardı. Savaş ilan edilmişti.

Savaş başladığında, Fransa nüfusu yaklaşık 17 milyondu, buna karşın İngiltere nüfusu 4 milyondu.[1]

Savaşın ilk yıllarında III. Edward şimdiki Hollanda bölgesinin soyluları ve Flanders (Belçika, Fransa ve Hollanda'nın üst üste kapladığı bölgenin bir parçası) sakinleri ile ittifak yaptı. Fakat iki savaş sonrasında hiç bir başarı elde edilemedi. Birlik 1340 yılında dağıldı. Alman prenslerine yapılan devlet yardımı ödemeleri ve yurt dışında ordu tutmanın maliyeti İngiliz hükümetini iflasa sürüklüyor ve Edward'ın prestijine ağır bir şekilde zarar veriyordu.

Denizde, Fransa bazı zamanlarda üstünlük elde ediyordu. Ceneviz gemilerinin ve tayfalarının sayesinde. İngiliz sahillerinde pekçok kasaba yağma ediliyordu. Bazen tekrarlı bir şekilde. Bu İngiliz sahilleri boyunca korkuya ve parçalanmaya sebeb oluyordu. Savaşın bu parçası süresinde Fransa'nın daimi bir şekilde istila edeceği korkusu vardı.Fransa'nın deniz gücü İngiltere'deki ekonomik kırılmaya neden oluyordu. Çünkü, bu Flanders'e olan yün ticaretini kesiyordu. Ve Gaskonya'dan da şarap ticaretini. Mamafih, 1340 yılında İngiliz ordusunun karadan inmesini engelleme denemesinde Fransız filosu hemen hemen tamamiyle Sluys Savaşı'nda (Battle of Sluys) tahrip edildi.

Bundan sonra İngiltere, Fransa istilasını önleyerek Manş Denizi'ni savaşın geri kalan kısmında idaresi altına alabilecekti.

[değiştir] İlk barış: 1360-1369

II. John, oğlu I. Louis i kendi lehine İngiltere'ye esir olarak göderdiğinde o 1362 yılında kaçtı. II. John şövalye gibi kendisini teslim etti ve İngiltere'de tutsaklığa döndü. 1364 yılında onuruyla tutsak olarak öldü. Ve V. Charles (Fransa) (21 Ocak 1338- 16 Eylül 1380) 1364 yılından ölene kadar Fransa kralı) Fransa kralı olarak onun yerine geçti.

Brétigny Antlaşması Edward'ın Fransa tacındaki onun hak iddialarını tanımaz yaptı. Aynı zamanda o Aquitaine 'de topraklarını büyük bir şekilde genişletiyordu. Ve Calais'i zapt etmesini teyid ediyordu. Gerçekte, Edward Fransa tacındaki hak iddiasından asla vazgeçmedi. Ve Charles tahta çıkar çıkmaz Edward'ın yeni toprağını tekrar geri alarak özel bir durum yaptı. 1369 yılında, sudan sebeble III. Edward Brétigny Antlaşması koşulları yerine getirmeyi başaramanıştı, Charles bir defa daha savaş ilan ettti.

[değiştir] VI. Charles altında Fransız zaferleri: 1369-1389

Bertrand du Guesclin

Charles hükümdarlık dönemi,düzenli olarak İngiliz geri çekilmesini gördü. Battle of Auray (24 Eylül 1364), yer Fransa'nın Auray kasabası) savaşındaki İngiliz zaferine rağmen. Britanya dükleri sonunda Fransa tahtı ile arabuluculuk yapıyordu. Breton askeri, Bertrand du Guesclin Yüzyıl Savaşlarında en başarılı generallerden biri haline geldi.

[değiştir] İkinci barış: 1389-1415

IV. Henry (3 Nisan 1367-20 Mart 1413) Fransa'ya sefer düzenlemeyi planlamış olmasına rağmen kısa krallık dönemi nedeniyle onu ugulamaya koymaya muktedir değildi. Aynı zamanda, Fransa kralı VI. Charles deli olmak üzereydi, ve güç için açık bir çatışma başlamıştı kuzeni John the Fearless ve onun kardeşi Louis of Orléans arasında. Louis'in bir cinayete kurban olmasından sonra, Armagnac ailesi John'a karşı politik gücü elde etti. 1410'a kadar her iki taraf da, sivil savaşdaki İngiliz kuvvetlerinin yardımını elde etmeye çalışıyordu.

Yüz Yıl Savaşları

[değiştir] Anlam ve önemi

Yüzyıl Savaşları, askeri evrim zamanıydı. Silahlar, taktikler, ordu yapısı ve savaşın sosyal anlamındaki bütün değişimleri, savaşın isteklerine bir dereceye kadar cevap vermek, teknolojideki kısmen ilerleme, savaş düşüncesi derslerinde kısmen ilerleme.

Sonuçları:

  • Fransa savaşta galip gelerek topraklarını İngiliz işgalinden kurtarmıştır.
  • Top ilk kez 1346 Kresty Savaşı'nda İngilizler tarafından kullanılmıştır.
  • Ulusal duyguların gelişmesine yol açmıştır.
  • Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da rahat ilerlemesine ve Fetret Devri'nde bir saldırıya uğramamasını sağlamıştır.
  • İngiltere'de Çifte Gül adı verilen iç savaşlara neden olmuştur (1455-1485).

[değiştir] Silahlar

Englishlongbow silahı

En meşhur İngiliz silahı English Longbow, ayrıca Welsh Longbow(yaylı ok atan silah) olarak da isimlendirilir. Güçlü bir Orta Çağ silahı idi. Yaklaşık 6ft 6 inc (2.0 metre) uzunluğundaydı. İngilizler, İskoçlar ve Galler tarafından avcılık ve savaş silahı olarak kullanıldı. Yeni silah olmadığından o zamanda savaş içinde önemli rol oynadı. İngilizler'e pekçok savaşta taktik üstünlükler verdi. Fransızlar esas olarak yaylı tüfeklerine (crossbow) güveniyorlardı. Bu alet sık sık Cenovalı paralı askerlerce kullanılıyordu. Bu silahın sık kullanılmasının nedeni kısa bir eğitim ve az bir ustalık gerektiriyor olmasıdır.

[değiştir] Savaş ve dostluk

Savaşın sonunda, Fransa ve İngiltere her ikisi de vergilerden sabit bir ordu yaratacak kadar paraya sahip oluyordu. Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden beri ilk defa Batı'da ve Merkezi Avrupa'da sabit bir ordu oluyordu. Kralları için tamamiyle yeni bir güç formunu temsil ediyorlardı. Onlar sadece Kraliyeti bir istiladan korumuyorlar ayrıca sabit ordular Kralı iç tehlikeden de koruyor ve toplumu kontrol altında tutuyordu. Bu ulus devletlerin erken merkezileşmesine giden gelşmenin büyük bir adımı idi.

[değiştir] Büyük Savaşlar

[değiştir] Önemli insanlar

+ Birleşik Krallık Bayrağı Birleşik Krallık

Kral III. Edward 1327 - 1377 II. Edward'ın oğlu
Kral II. Richard 1377-1399 III. Edward'ın büyük oğlu
Kral IV. Henry 1399-1413 III. Edward'ın büyük oğlu
Kral V. Henry 1413-1422 IV. Henry'nin oğlu
Kral VI. Henry 1422-1461 V. Henry'nin oğlu
Edward, Siyah Prens 1330-1376 III. Edward'ın oğlu
John of Gaunt, Lancaster 1.nci Dükü 1340-1399 III. Edward'ın oğlu
John of Lancaster, Bedford 1.nci Dükü 1389-1435 IV. Henry'nin oğlu
Henry of Grosmont, Lancaster 1.nci Dükü 1306-1361 Şövalye
John Talbot, Shrewsbury'nin 1.nci Earl'ü 1384-1453 Şövalye
Richard Plantagenet, 3.ncü York Dükü 1411-1460 Şövalye
Sir John Fast Olf 1378?-1459 Şövalye

+Fransa Bayrağı Fransa

Kral VI. Philip 1328-1350
Kral II. John 1350-1364 VI. Philip'in oğlu
Karl V. Charles 1364-1380 II. John'un oğlu
I. Louis of Anjou 1380-1382 II. John'un oğlu
Kral VI. Charles 1380-1422 V. Charles'ın oğlu
Kral VII. Charles 1422-1461 Kral VI. Charles'ın oğlu
Jeanne d'Arc 1412-1431 Azize
Jean de Dunois 1403-1468 Şövalye
Giles de Rais 1404-1440 Şövalye
Bertrand du Guesclin 1320-1380 Şövalye
Jean Bureau 13??-1463 Şövalye
La Hire 1390-1443 Şövalye

+Burgondy

Philip the Bold, Burgundy Dükü 1363-1404 II. John of France'nin oğlu
John Fearless (Korkusuz John), Burgondy Dükü 1404-1419 Philip the Bold'un oğlu
Philip the Good, Burgondy Dükü 1419-1467 John the Fearless'in oğlu

[değiştir] Fransa Tahtındaki hak iddiaları devam ediyor

Yüzyıl Savaşları'nın bitmesinden sonra, İngiltere Fransa tahtındaki hak iddialarını sürdürüyordu taki 1801 Birlik Kanunu (Act of Union in 1801)'na kadar. Bu kanunda Fransa Kralı ünvanı yeni kraliyet stilinde atlanıyordu.

[değiştir] Notlar

  1. ^ Mc Evedy, Colin; Richard Jones, (1978). "Atlas of World Population History." (İngilizce dilinde), 41-43, 51-58, Harmondsworth, Middlesax, England:: Penguin Books.

"http://tr.wikipedia.org/wiki/Y%C3%BCz_Y%C4%B1l_Sava%C5%9F%C4%B1" adresinden alındı.