Teksas valileri listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Teksas valisi
Governor of Texas
Seal of the Governor of Texas.svg
Görevdeki
Rick Perry

21 Aralık 2000 beri
Ünvan Teksas Valisi
Görev süresi 4 yıl, aday olma sınırlaması yok
Oluşum James Pinckney Henderson
1846
Yetkileri düzenleyen Teksas eyaletinin yürütme organının başı ve eyaletin askerî güçlerinin başkomutanı
Websitesi Teksas Valisi Ofisi resmi web sitesi

Teksas valisi, Teksas eyaletindeki yürütme organının başı ve eyaletin askerî güçlerinin başkomutanıdır. Vali Teksas Meclisi'nden geçen tasarıları onama ve veto etme hakkına sahiptir, meclisi toplantıya çağırabilir. Vali yasama meclisinin izniyle görevden alma (yalnızca Af ve Şartlı Tahliye Kurulu tarafından önerildiğinde) veya vatan hainliği dışındaki durumlarda kişileri affedebilir.

Diğer ABD eyalet valileri ile karşılaştırıldığında, Slate dergisi ve liberal yorumcu Molly Ivin Teksas valiliğinden oldukça zayıf bir daire olarak bahsetti.[1][2] Nasıl bakıldığına bağlı olarak Teksas Vali Yardımcısı’nın Senato’yu idare eden kişi olması nedeniyle politik olarak daha etkili birisi olduğu da iddia edilebilir.[1][2] Halen Teksas Valisi olan Rick Perry 1999 ile 2000 yılları arasında George W. Bush vali iken vali yardımcılığı görevini yürütmüştür.

Siyasi partilere göre Teksas’ta görev yapmış valiler
Parti Vali
Demokrat 39
Cumhuriyetçi 6
Unionist 1
Bağımsız 1

Eyaletin ilk anayasası 1845 yılında valilik kurumunu oluşturmuş, orijinal olarak her altı yıllık sürede maksimum dört yıl hizmet vermesini ve hizmet sürelerinin ikişer yıl olmasını öngörmüştür. (Yani bir nevi valinin ikiden fazla kez seçilmemesini öngörmüştür.)[3] 1861 yılında birlikten ayrılma amaçlı kurulan anayasa ise valiliğin göreve başlama gününü seçimi takip eden ilk Kasım ayının ilk Pazartesi’si olarak belirlemiştir.[4] Amerikan İç Savaşı’ndan hemen sonra 1866 yılında kabul edilen anayasa ise hizmet süresini oniki yıllık bir süre içinde maksimum olarak her birisi dört yıl olan iki dönem olarak belirlemiştir. Hizmete başlama süresini de olabilecek en kısa sürede bir Perşembe günü olarak öngörmüştür.[5] Yeniden yapılanma dönemi sürecinde kabul edilen 1869 yılı anayasası hizmet süresi sınırlamasını kaldırmış,[6] ve günümüze kadar Teksas hizmet sınırlaması olmayan 14 eyaletten birisidir.[7] Halen yürürlükte olan 1876 yılı anayasası hizmet süresini iki yıla düşürmüş,[8] ama 1972 yılında yapılan bir düzenleme ile bu süre tekrar dört yıla çıkarılmıştır.[9]

Vali her dört yılda bir Vali Yardımcısı ile birlikte Ocak ayının üçüncü Perşembesi göreve gelmek üzere yemin eder. Halen görevde olan vali Rick Perry ve vali yardımcısı David Dewhurst görevlerine 18 Ocak 2011’de başlamışlardır. Görev süreleri 20 Ocak 2015’te sona erecektir.

Her ne kadar bir vali adayının aday olma sınırlaması olmasa da 19. veya 20. yüzyılda hiçbir Teksas valise yedi buçuk dönemden (Allan Shivers) veya toplam sekiz yıllık bir dönemden (Bill Clements, arka arkaya iki dört yıllık dönem) daha fazla seçilememiştir. Aralık 2000’den beri görevde olan vali Rick Perry bu iki rekoru da geçmiş bulunmaktadır. Allan Shivers, Price Daniel ve John Connally’nın ardından arka arkaya üç dönem hizmet veren dördüncü validir.

Herhangi bir nedenden dolayı valilik makamı boşalırsa yerine vali yardımcısı göreve gelir.[10] Vali yardımcısına bu hak anayasaya 1999 yılında yapılan düzenleme ile verilmiştir. 1999 yılından önce vali yardımcısının sadece valilik makamını temsil etme hakkı vardı. Bunun tek istisnası 1861 anayasası idi, bu anayasaya göre ise vali yardımcısı, valilik makamının boşalması halinde, “Temsili Teksas Valisi” olabiliyordu.[11]

Teksas Cumhuriyeti başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Teksas valileri[değiştir | kaynağı değiştir]

# Ad Fotoğraf Göreve başlama Görevden ayrılma Parti Vali yardımcısı Notlar[12]
1 James Pinckney Henderson James Pinckney Henderson-p.jpg 19 Şubat 1846 21 Aralık 1847 Demokrat Albert Clinton Horton
2 George T. Wood George wood.jpg 21 Aralık 1847 21 Aralık 1849 Demokrat John Alexander Greer
3 Peter Hansborough Bell Peter bell.jpg 21 Aralık 1849 23 Kasım 1853 Demokrat John Alexander Greer (1849–51) [13]
James W. Henderson (1851–53)
4 James W. Henderson James w henderson.jpg 23 Kasım 1853 21 Aralık 1853 Demokrat Boş [14]
5 Elisha M. Pease Elisha pease.jpg 21 Aralık 1853 21 Aralık 1857 Unionist David Catchings Dickson (1853–55)
Hardin Richard Runnels (1855–57)
6 Hardin R. Runnels Hardin runnels.jpg 21 Aralık 1857 21 Aralık 1859 Demokrat Francis R. Lubbock
7 Sam Houston SHouston 2.jpg 21 Aralık 1859 18 Mart 1861 Bağımsız Edward Clark [15]
8 Edward Clark Edward clark.jpg 18 Mart 1861 7 Kasım 1861 Demokrat Boş [14]
9 Francis R. Lubbock Francis lubbock.jpg 7 Kasım 1861 5 Kasım 1863 Demokrat John McClannahan Crockett
10 Pendleton Murrah Pendleton murrah.jpg 5 Kasım 1863 17 Temmuz 1865 Demokrat Fletcher Summerfield Stockdale [16]
10
(geçici)
Fletcher Summerfield Stockdale FLETCHER STOCKDALE.PNG 11 Haziran 1865 16 Haziran 1865 Asker Boş [17]
11 Andrew J. Hamilton Governor Hamilton.jpg 17 Haziran 1865 9 Ağustos 1866 Demokrat-Askerî Boş [18]
12 James W. Throckmorton James W. Throckmorton - Brady-Handy.jpg 9 Ağustos 1866 8 Ağustos 1867 Demokrat George Washington Jones [19]
13 Elisha M. Pease Elisha pease.jpg 8 Haziran 1867 30 Eylül 1869 Cumhuriyetçi Boş [19][20]
14 Edmund J. Davis Edmund Davis.jpg 8 Ocak 1870 15 Ocak 1874 Cumhuriyetçi Boş [21]
15 Richard Coke Richard Coke - Brady-Handy.jpg 15 Ocak 1874 21 Aralık 1876 Demokrat Richard Bennett Hubbard, Jr. [22]
16 Richard B. Hubbard Richard hubbard.jpg 21 Aralık 1876 21 Ocak 1879 Demokrat Boş [14]
17 Oran M. Roberts Oran roberts.jpg 21 Ocak 1879 16 Ocak 1883 Demokrat Joseph Draper Sayers (1879–81)
Leonidas Jefferson Storey (1881–83)
18 John Ireland John ireland.jpg 16 Ocak 1883 20 Ocak 1887 Demokrat Francis Marion Martin (1883–85)
Barnett Gibbs (1885–87)
19 Lawrence Sullivan Ross Lawrence Sullivan Ross.jpg 18 Ocak 1887 20 Ocak 1891 Demokrat Thomas Benton Wheeler
20 James Stephen Hogg Jim hogg.jpg 20 Ocak 1891 15 Ocak 1895 Demokrat George Cassety Pendleton (1891–93)
Martin McNulty Crane (1893–95)
21 Charles A. Culberson Charles Allen Culberson.jpg 15 Ocak 1895 17 Ocak 1899 Demokrat George Taylor Jester
22 Joseph D. Sayers 17 Ocak 1899 20 Ocak 1903 Demokrat James Nathan Browning
23 S. W. T. Lanham Swtlanham.jpg 20 Ocak 1903 15 Ocak 1907 Demokrat George D. Neal
24 Thomas Mitchell Campbell T.M. Campbell, Governor, Bain portrait bust.jpg 15 Ocak 1907 17 Ocak 1911 Demokrat Asbury Bascom Davidson
25 Oscar Branch Colquitt Oscar Branch Colquitt.jpg 17 Ocak 1911 19 Ocak 1915 Demokrat Asbury Bascom Davidson (1911–13)
William Harding Mayes (1913–15)
26 James E. "Pa" Ferguson James E. Ferguson.jpg 19 Ocak 1915 25 Ağustos 1917 Demokrat William Pettus Hobby, Sr. [23]
27 William P. Hobby William hobby.jpg 25 Ağustos 1917 18 Ocak 1921 Demokrat Boş (1917–19) [24]
Willard Arnold Johnson (1919–21)
28 Pat Morris Neff PatMNeff.jpg 18 Ocak 1921 20 Ocak 1925 Demokrat Lynch Davidson (1921–23)
Thomas Whitfield Davidson (1923–25)
29 Miriam A. "Ma" Ferguson Miriam A. Ferguson.jpg 20 Ocak 1925 17 Ocak 1927 Demokrat Barry Miller
30 Dan Moody DanMoody.jpg 17 Ocak 1927 20 Ocak 1931 Demokrat
31 Ross S. Sterling 20 Ocak 1931 17 Ocak 1933 Demokrat Edgar E. Witt
32 Miriam A. "Ma" Ferguson Miriam A. Ferguson.jpg 17 Ocak 1933 15 Ocak 1935 Demokrat
33 James V. Allred 15 Ocak 1935 17 Ocak 1939 Demokrat Walter Frank Woodul
34 W. Lee O'Daniel Wilbert Lee O'Daniel.jpg 17 Ocak 1939 4 Ağustos 1941 Demokrat Coke R. Stevenson [25]
35 Coke R. Stevenson 4 Ağustos 1941 21 Ocak 1947 Demokrat Boş (1941–43) [24]
John Lee Smith (1943–47)
36 Beauford H. Jester 21 Ocak 1947 11 Temmuz 1949 Demokrat Allan Shivers [26]
37 Allan Shivers 11 Temmuz 1949 15 Ocak 1957 Demokrat Boş (1949–51) [24]
Ben Ramsey (1951–53)
38 Price Daniel Price Daniel.jpg 15 Ocak 1957 15 Ocak 1963 Demokrat Ben Ramsey
39 John Connally John Connally.jpg 15 Ocak 1963 21 Ocak 1969 Demokrat Preston Smith
40 Preston Smith 21 Ocak 1969 16 Ocak 1973 Demokrat Ben Barnes
41 Dolph Briscoe Briscoe-p01.jpg 16 Ocak 1973 16 Ocak 1979 Demokrat William P. Hobby, Jr.
42 Bill Clements Bill Clements.jpg 16 Ocak 1979 18 Ocak 1983 Cumhuriyetçi
43 Mark White Governor Mark White.jpg 18 Ocak 1983 20 Ocak 1987 Demokrat
44 Bill Clements Bill Clements.jpg 20 Ocak 1987 15 Ocak 1991 Cumhuriyetçi
45 Ann Richards AnnRichards 20050210.jpg 15 Ocak 1991 17 Ocak 1995 Demokrat Bob Bullock
46 George W. Bush George-W-Bush.jpeg 17 Ocak 1995 21 Aralık 2000 Cumhuriyetçi Bob Bullock (1995–99) [27]
Rick Perry (1999–2000)
47 Rick Perry 21 Aralık 2000 Halen görevde Cumhuriyetçi Bill Ratliff (temsili) (2000–03) [24][28]
David Dewhurst (2003–halen)

Diğer yüksek dairelerde de görev yapanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ad Valilik dönemi Diğer görevi
Price Daniel 1957–1963 ABD Senatörü (1953–1957)
John Connally 1963–1969 ABD Donanma Bakanı (1961)
ABD Hazine Bakanı (1971–1972)
Bill Clements 1979 - 1983
1987 - 1991
ABD Milli Savunma Bakan Yardımcısı (1971–1977)
George W. Bush 1995–2000 43. ABD Başkanı (2001–2009)

Yaşayan eski valiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mayıs 2013 itibariyle görev yapmış iki Teksas valisi hayattadır. 29 Mayıs 2011’de vefat eden Bill Clements (1979–1983 1987–1991) en yakın zamanda hayatını kaybeden validir. En yakın dönemde hizmet veren Ann Richards (1991–1995) ise 13 Eylül 2006 yılında vefat etmiştir.

Ad Valilik süresi Doğum tarihi
Mark White 1983–1987 17 Mart 1940 (1940-03-17) (74 yaşında)
George W. Bush 1995–2000 6 Temmuz 1946 (1946-07-06) (68 yaşında)

Valilerle ilgili önemsiz bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Makam Forsu’na ek olarak Teksas Valiliği’nin temsil eden bir bayrak da vardır ama çok sık kullanılmaz.

Arkaplan[değiştir | kaynağı değiştir]

Teksas'ın iki kadın valisi oldu: Miriam A. "Ma" Ferguson ve Ann Richards. Ferguson, bir ABD eyaleti için seçilen ilk iki kadın validen biridir (4 Kasım 1924), diğeri ise Wyoming'dan Nellie Tayloe Ross'dur. Ross 5 Ocak 1925'te açılış töreni yaparken, Ferguson da 20 Ocak'ta yapmıştır. Bu yüzden Ross ilk kadın eyalet valisi olarak kabul edilir. Ferguson eski vali Jim "Pa" Ferguson'un karısıydı; fakat Richards kendi başına seçildi: ne evli ne de valinin eski karısıydı.

Teksas’ta hizmet vermiş valiler ondört eyalette dünyaya gelmişlerdir: Alabama, Connecticut, Florida, Georgia, Iowa, Kentucky, Louisiana, Mississippi, Kuzey Karolina, Ohio, Güney Karolina, Tennessee, Teksas ve Virginia.

Teksas valilerin mezun olduğu yerler sıralamasına en çok Baylor Üniversitesi’nden mezun olanlar gelmketedir. Bu üniversiteden beş vali mezun olmuştur: Lawrence Sullivan Ross, Pat Morris Neff, Price Daniel, Mark White ve Ann Richards – her ne kadar bu üniversitenin mezunlarından kabul edilse de Lawrence Sullivan Ross eğitimini tamamlamamıştır. Bugüne kadar üniversite eğitimi görmediği halde vali seçilen tek kişi Coke Stevenson’dur. Bill Clements ise üniversiteye başlayıp, mezun olmayan tek validir.

Seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Arka arkaya değil de belli dönemlerde birden fazla kez hizmet vermiş üç Teksas valisi vardır: Elisha M. Pease, Miriam A. Ferguson ve Bill Clements. Birçok güney eyaleti gibi Teksas’ta da yeniden yapılanma dönemi ile yirminci yüzyılın sonlarına kadarki sürede hiçbir Cumhuriyetçi vali seçilmemiştir. 1874 yılında Edmund J. Davis’in görevini bırakmasınından 105 yıl sonra ilk Cumhuriyetçi vali Bill Clements’dir. 1972 yılında göreve gelen Dolph Briscoe iki yıllık dönem için seçilen son validir; kendisi aynı zamanda 1974 yılında ilk kez dört yıllık süre için göreve gelen validir.

Popüler kültürde Teksas valileri[değiştir | kaynağı değiştir]

W. Lee "Pappy" O'Daniel, 2000 yılında vizyona giren Nerdesin Be Birader? filmindeki Mississippi valisi Menelaus "Pappy" O'Daniel karakterine ilham vermiştir.

Ann Richards animasyon çizgi filmi King of the Hill’de Bill Dauterive adlı karakterle ile bir aşk yaşarken tasvir edilmiştir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Suellentrop, Chip (5 Ocak 2000). "Is George W. Bush a "Weak" Governor?". Slate Magazine - Explainer. http://www.slate.com/id/1004307/. Erişim tarihi: 25 Ocak 2010. 
  2. ^ a b Ivins, Molly; Lou Dubose (2000). Shrub: The Short But Happy Political Life of George W. Bush. New York: Vintage Books. ss. xii-xiii. ISBN 0375757147. 
  3. ^ 1845 Const. Art V sec 4
  4. ^ 1861 Const. art V sec 12
  5. ^ 1866 Const. art V sec 4
  6. ^ 1869 Const. Art IV sec 4
  7. ^ Executive Branch retrieved 23-October-2008
  8. ^ TX Const. Art IV sec 4
  9. ^ http://texaspolitics.laits.utexas.edu/1_3_1.html
  10. ^ TX Const. art IV sec 16 graf d
  11. ^ 1861 Const art V sec 12
  12. ^ The fractional terms of some governors are not to be absolutely literally; rather, they are meant to show single terms during which multiple governors served, due to resignations, deaths and the like.
  13. ^ Resigned to take an elected seat in the U.S. House of Representatives.
  14. ^ a b c As lieutenant governor, filled unexpired term.
  15. ^ Evicted from office due to his refusal to swear an oath to the Confederate States of America.
  16. ^ Fled Austin as it fell to Union forces.
  17. ^ NGA says he was Lt. Gov who served after Murrah fled.
  18. ^ Provisional Askerî governor.
  19. ^ a b James Throckmorton was removed from office by General Philip Sheridan, and Elisha Pease installed in his place.
  20. ^ Resigned due to disagreements with General Joseph Reynolds.
  21. ^ Elected in a special election held under Askerî direction.
  22. ^ Resigned to take an elected seat in the U.S. Senate.
  23. ^ Resigned due to the legislature bringing impeachment proceedings against him.
  24. ^ a b c d As lieutenant governor, filled unexpired term, and was subsequently elected in their own right.
  25. ^ Resigned after winning the Demokrat primary for a U.S. Senate seat; he won the election.
  26. ^ Died in office.
  27. ^ Resigned to be President of the United States.
  28. ^ Governor Perry's third elected term expires on Ocak 20 2015; he is not term limited.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel
Anayasalar