Stanislav Petrov

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Stanislav Yevgrafovich Petrov, (Rusça: Станислав Евграфович Петров) 1939 doğumlu, Rusya Stratejik Roket Kuvvetleri'nden (İng. Strategic Rocket Forces) emekli Rus yarbay. Petrov, 26 Eylül 1983 tarihinde yaşanan ve bir bilgisayar hatasından kaynaklanan sanal füze saldırısını önceki tecrübelerine dayanarak tanımlamış ve Rus Ordusu prosedürünün dışına çıkarak olası bir karşı atak girişimini fiilen engelleme cesaretini göstermiş bir askeri kişiliktir [1]. Petrov'un bu kararı, kendisinin askeri kariyerini bitirmekle beraber ABD'ye SSCB'ye tarafından yapılması olası bir nükleer saldırıyı önlemiş ve bu sayede SSCB ile ABD arasında meydana gelebilecek katastrofik bir nükleer savaş engellenmiştir [2].

26 Eylül 1983 olayı[değiştir | kaynağı değiştir]

Stanislav Petrov, 26 Eylül 1983 tarihinde Moskova yakınlarında bulunan Serpukhov-15 istasyonunda görev yapmaktaydı [1]. Petrov'un ana görevi orduya ait füze erken uyarı sistemini izlemek ve herhangi bir saldırı alarmı verildiğinde en hızlı yoldan üstlerini durumdan haberdar etmekti. Soğuk savaş yıllarında Sovyetler Birliği'nin resmi prosedürü, herhangi bir erken füze saldırısı uyarısı alındığında otomatik bir karşı atağın hayata geçirilmesi (İng. Launch On Warning) ve bu sayede karşı tarafa (ABD'ye) kesin kayıp verdirilmesi idi.

Rus füze erken uyarı sistemi, sabaha karşı 00:40 sularında SSCB'ye ABD'den gönderilmiş 1 adet kıtasal balistik füze algılandığı uyarısını vermeye başladı [2]. Petrov, bu uyarının bir hata olduğunu ve saldırının gerçekten olması halinde ABD bilgisayarlarının erken uyarı sistemini şaşırtmak için sanki aynı anda yüzlerce füze gönderilmiş gibi bir aldatma yöntemi kullanacağını öne sürdü [3]. Ayrıca halihazırda Rus füze erken uyarı sisteminin çalışma doğruluğuda daha önceleri çeşitli Rus makamlarınca sorgulanmıştı [2]. Petrov bu düşünceleri doğrultusunda üstlerine herhangi bir bilgilendirmede bulunmadı [1]. İlk yanlış alarmın ardından sistem bu sefer ayrıca 4 adet füzenin daha Rusya'ya doğru geldiği uyarısında bulundu. Petrov, hiçbir dayanağı olmamasına rağmen bir kez daha sistemin uyarısından şüphelenerek füzelerin varlığından kesin olarak emin olmak adına yerde bulunan Sovyet radarlarından ufuk çizgisinden alacağı sinyalleri beklemeye başladı. Bu bekleme süreci, Sovyet ordusunun olası bir karşı atağın gerçekleştirmesini neredeyse imkânsız duruma getirmişti; zira yer radarlarının füzeleri algılamaya başlaması, söz konusu füzelerin; ancak radarın görebildiği ufuk çizgisi sınırını geçmesi ile mümkün olacaktı ve bu durumda herhangi bir karşı atak yapılamadan ABD füzeleri SSCB'deki hedeflerini bulacaklardı. Ancak bu ciddi olasılığa rağmen Petrov üstlerini uyarmadı ve önceki askeri tecrübelerine dayanarak beklemeye devam etti [2]. Sonuç olarak ilk uyarıdan dakikalar geçmesine rağmen füzelere ait herhangi bir kanıt görülemedi ve Petrov haklı çıktı: Ortada herhangi bir füze yoktu ve uydular ile iletişimde olan erken uyarı bilgisayarları hata yapmıştı. Hemen sonrasında yapılan incelemelerde bu hatanın oldukça nadir görülen bir problem sonucunda meydana geldiği, uyduların Molniya [4] yörüngesi ile yüksek atmosferde bulunan bazı bulutların üzerine düşen günışığı arasındaki bir hizalanma ile oluştuğu anlaşıldı.

Olay sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

Petrov'un üstleri, her ne kadar ilgisiz olsa da meydana gelen olaydan tamamen Petrov'u sorumlu tutmuşlardır [5]. Bunun en önemli sebebi Petrov'un davranışlarının Soğuk Savaş döneminde Rusya için çok önemli olan füze erken uyarı sisteminin hatalarını açıkça ortaya koyması ve bu yüzden Rus ordusunun dünyaya küçük düşmesidir [2]. Bu olay sonucunda Petrov'a Sovyet ordusu tarafından belgeleri eksik bırakmak suçu altında bir kınama cezası verilmiş ve bu sayede bir anlamda kasıtlı olarak askeri kariyer yapmasının önüne geçilmiştir. Kendisi olaydan kısa bir zaman sonra daha az önemli bir göreve atanmış ve bir süre sonra da sağlık sorunlarını bahane göstererek kendi isteği ile emekli olmuştur [2].

Petrov şu an emekli olarak Moskova yakınlarında aylık 200 USD maaş ile yaşamaktadır [6]. 21 Mayıs 2004 tarihinde San Francisco'da faaliyet gösteren Association of World Citizens kurumu tarafından Dünya Vatandaşı ödülü ile ödüllendirilmiş [5] ve ayrıca bir faciayı önlediği için kendisine 1000 USD'lik sembolik bir para ödülü de verilmiştir [7]. 17 Şubat 2013 tarihinde Almanya'nın savaş karşıtı Dresden Ödülü'ne layık görüldü. 1945'de Dresden'in bombalanmasının yıl dönümü vesilesi ile düzenlenen törenler için Almanya'ya davet edilen Petrov'a 25 bin Avro (32.000 USD veya 21.000 GBP) hediye çeki verildi [8].

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]