Sandıklı

Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Not: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Mayıs 2011 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

Başlığın diğer anlamları için Sandıklı (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

Sandıklı
Afyonkarahisar Siyasi Haritası
Harita
Türkiye'de bulunduğu yer
Bilgiler
İlçe nüfusu:	59.040
Şehir nüfusu:	32.634
Köy ve belde nüfusu:	26.406
Nüfus itibarıyla:	2011
Nüfus Kaynak:	TÜİK
Yüzölçümü:	1223 km²
Rakım:	1158 metre
Koordinatlar	38°27′48″N, 30°16′24″E
Genel bilgiler
Ülke:	Türkiye
Coğrafi Bölge:	Ege
İl:	Afyonkarahisar
Posta kodu:	03500
Alan kodu:	0272
Plaka:	03
Kaymakam:	Ali CANDAN
Belediye başkanı:	Ismail Elibol
Belediye web sitesi: [ Belediye]
Kaymakamlık web sitesi: Kaymakamlık

Sandıklı, Afyonkarahisar'ın bir ilçesidir. Afyonkarahisar iline bağlı ilçe olan Sandıklı, Ege bölgesinin İç Batı Anadolu bölümünde, Antalya-Ankara karayolu üzerinde yer alır. İlçemiz, doğusundaki Kumalar dağı eteğinde kurulmuştur.

Sandıklı, 29° 50' - 30° 30' Doğu meridyeni ile 38° 15' - 38° 45' Kuzey paralelleri arasındaki coğrafi konumda yer alır. Yüzölçümü ise 1036 km²'dir.

Topraklarını, doğuda aynı ilin Şuhut, Güneyde Kızılören ve Dinar, batıda Denizli ilinin Çivril ve Afyonkarahisar ilinin Hocalar, Kuzeyde ise Afyonkarahisar'ın Sincanlı ve merkez ilçeleri çevirir.

Sandıklı, ülkemizin belli başlı büyük merkezlerine karayolu ile oldukça yakın sayılabilecek bir mesafededir. Afyonkarahisar'a 61 km, İstanbul'a 515 km, Ankara'ya 317 km, İzmir'e 315 km, Antalya'ya 231 km, Bursa'ya 320 km, Konya'ya 287 km mesafede olan ilçe bu konumu ile ulaşım yönünden avantajlı bir noktadadır.

Karayolu ulaşımındaki avantajlarına rağmen Sandıklı'ya demiryolu ile ulaşım imkânları bir hayli kısıtlıdır. İstanbul (Haydarpaşa) ile Denizli arasında işleyen Pamukkale Ekspresi uzun yıllar boyunca Sandıklı'da yaşayan insanların ulaşım ihtiyacını karşılamıştır. Pamukkale Ekspresi'nin 27 Ocak 2008 tarihinde Haydarpaşa-Denizli seferini yapan treni Kütahya yakınlarında raydan çıkmış, meydana gelen kazada 9 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu kazadan sonra bir müddet daha tren seferleri devam etmiş ancak TCDD tarafından alınan karar gereğince, 25 Temmuz 2008 tarihi itibariyle Pamukkale Ekspresinin seferleri iptal edilmiştir.

Sandıklı'nın dağları

Sandıklı'nın dört bir yanı dağlarla çevrilidir. Kuzeyinde Ahır Dağı, batısında Bulkaz Dağı, güneyinde Akdağ, doğusunda da Kumalar Dağı bulunur.

Ahır Dağları

İlçenin Kuzey sınırını oluşturan bu dağlar üçüncü zamanın genç dağlarıdır.

Sincanlı ve Sandıklı ilçeleri arasında uzanır. Uşak ilinin Banaz ilçeleri sınırlarını da kaplar.

İki yüzü de çam ormanlıkları ile kaplıdır. En yüksek tepesi Tazlar ve Yağcı damları arasında olup 1981 metredir. Güney taraflarında devlethan köyü yakınında bol amyant damarlarına rastlanır.

Ayrıca rezervi 10 bin ton civarında olan linyit kömürü damarları Afyon Karacaören köyü yakınlarındadır.

Barındırdığı artezyen kaynakları çevre ovaları besler.

Burkaz Dağı

Akdağ'ın kuzey batısına doğru uzanan dağ, Hocalar, Banaz ve Sivaslı ilçeleri arasında ve Küfü çayı ile Ahat suyu arasında yayılmış ormanlık bir dağdır. En yüksek yeri Bulkaz (Gürpınar) köyü yakınlarıdır ve 1990 metredir. Batı yüzü palamutluk olup, amyant damarları vardır.

Akdağ

Sandıklı, Kızılören, Dinar ve Çivril ilçeleri arasında bulunan Akdağ, ormanlık ve bölgenin en yüksek dağıdır. 2449 ve 2345 metre yükseklikte iki tepeyi ihtiva eden Akdağ'da Sorkun kasabası yakınlarında bakır madenine rastlanmıştır. Batıya Küfü çayı - Düzbel ve Duruca su yolu ile geçit verir. Güney yüzü dik, kuzey yüzü meyillidir. Kuzey yüzünde Kocayayla vardır. Kalkerin bol olduğu yerlerde antik mermer ocaklarına rastlanmıştır.

Nüfus

İlçenin nüfusu 2011 yılında güncellenen Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre 59.040'dır. Bunun 32.634'ü ilçe merkezinde, 26.406'sı ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır. Daha önceki nüfus sayımlarının sonuçlarına göre, Sandıklı'da hem merkezde hem de köylerde yaşayanların sayısının azaldığı gözlenmektedir. Özellikle 1960'lı yıllardan itibaren Avrupa ülkelerine çalışmaya giden Sandıklılılar ilçenin nüfusunu azaltmıştır. Keza günümüzde Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde çok sayıda Sandiklı nüfusuna kayıtlı yurttaşımızın yaşadığı bilinmektedir. 1980'li yıllarla birlikte ise civar köylerden merkeze doğru bir göç hareketi yaşanmıştır. Bu durum 1980'li ve 1990'lı yıllar boyunca devam etmiştir. Ancak 2000'li yıllarla birlikte Sandıklı'nın hem merkezdeki nüfusu hem de köylerde yaşayan nüfusu yavaş yavaş azalmaya başlamıştır. Her ne kadar bu azalma henüz çok dikkate değer görülmese de, ilerleyen dönemde ciddi boyutlara varabilecek düzeydedir.Şöyle ki; Sandıklı'nın 2000 yılındaki toplam nüfusunun 2010 yılına gelindiğinde 15.000 kişi azaldığı gözlenmektedir. (Adrese dayalı nüfus sayımı neticesinde nüfusun azaldığı düşünülmektedir.)

İlçenin idari teşkilatlanması ise şöyledir; Sandıklı'da Merkez ve Karadirek olmak üzere 2 bucak merkezi vardır.Merkez bucağa bağlı köy sayısı 38 iken, Karadirek bucağına bağlı 9 köy bulunmaktadır.Ayrıca ilçeye bağlı, belediye teşkilatı bulunan 10 adet yerleşim yeri mevcuttur.Bunlar Ballık, Kızık, Kusura, Menteş, Örenkaya, Sorkun, Yavaşlar, Karadirek, Akharım ve Başağaç'tır.

Yıllara göre ilçe nüfus verileri
Yıllar	Merkez	Köyler	Toplam
2011	32634	26406	59040
2010	33144	26982	60126
2007	33856	27987	61843
2000	37804	38814	76618
1997
1990	22359	48649	71008
1985
1980
1975
1970
1965
1960

Yemek Kültürü

Sandıklı hamur işleri ve et yemekleri yönünden çeşitli ve zengin bir ilçemizdir. Yöremiz yemek ve tatlılarını 6 bölümde inceleye biliriz:

Yöresel yemekler

Çorbalar

• Toga Çorbası
• Tarhana Çorbası
• Un Çorbası
• Sülüklü Çorba

Hamur işleri

• Katmer
• Bükme ve börek ( Kıymalı, peynirli, mercimekli, patatesli, ıspanaklı, otlu, kabak, yufka)
• Börek içi
• Hamırsız
• Cızdırma
• Ağzıaçık
• Dilim Gayganası
• Pide (Haşgeşli, tahinli, akpide)
• Bazlama
  

Unlu Yiyecekler

• Hamuraşı
• Hamur Pilavı
• Hamur Mantısı
• Bulgur Pilavı
• Ev Makarnası
• Höşmerim
• Haşıl

Et Yemekleri

• Saç Eti
• Güveç
• Saç Köfte
• Kapama
• Soyuş et
• Gumbar Dolması

Diğer Yemekler

• Ekşili Kabak Yemeği
• Alacaş
• Keşkek Yemeği
• Sulu Kortu (Köfte)
• Dolma (Kelem, Yaprak veya Biber)
• Bamya
• Göce Köttüsü
• Leblebi
  

Tatlılar

• Ekmek Kadayıfı
• Baklava
• Tel Kadayıfı
• Sütlaç
• Helva (irmik veya un)
• Aşure
• Haşgeş helvası
• Kabak Tatlısı
• Hoşaf
• Ekşili Kabak Tatlısı
• Ekşili Kabak Helvası
• Helva Çekme

Bu yemekler içinde özel günlerde ve kutlamalarda saç eti, güveç ve saç köfte en lezzetli yemekleridir. Ayrıca ailelerin ve kadınların piknik yaparken vazgeçemedikleri yemek ise Alacaş (alacaş veya mercimekli pilav) dır. Bu yemeğin günlerdeki yeri bambaşkadır. Çorbalar içinde yoğurtlu yapılan Toga çorbası ise mutfakta ve davet yemeklerinde de en aranılan çorbadır. Kış gelmeden tüm evlerde yapılan tarhana çorbası da kışın evlerin vazgeçilmez çorbasıdır. Ayrıca özellikleri ve Sandıklı'ya has olması açısından Davet yemeği, mevüit ve düğün yemeklerinin Sandıklı'da özel bir yeri vardır. Şimdi bu yemeklerin hangi sırayı takip ettiğini inceleyelim:

Davet yemeği

1. Toga Çorbası
2. Söğüş et
3. Börek
4. Hoşaf
5. Baklava
6. Bamya
7. Dolma (Kelem, yaprak veya biber)
8. Sütlaç

Düğün ve Mevlüt yemeği

1. Toga Çorbası veya Yoğurt Çorbası
2. Et
3. Pilav ( Pirinç veya bulgur)
4. Helva (irmik veya un )

Tarihi camiiler

• Ulu Camii
• Yeni Camii (Keçi Camii)
• Hamamönü Camii
• Havai Camii

Türbeler

• Yunus Emre Türbesi

Hüdai Kaplıcaları

Hüdai Kaplıcaları, Sandıklı ilçesine 8 km uzaklıkta bulunur. Sandıklı Belediyesisi bünyesinde işletilen tesislerin ilave olarak son dönemde 5 yıldızlı otellerde hizmete girmeye başlamıştır. Sandıklı Hüdai Kaplıcaları, İşletme, Termal Otel ve Eski Otel olarak faaliyet vermektedir. Tesislerde; İşletme bölümü tatil köyünde 143 Banyolu, 122 Banyosuz ve yaz sezonlarında faaliyete giren çadır kent ve 2 adet Termal otel bulunmaktadır.

Hüdai Kaplıcalarında Belediye bünyesinde faaliyet gösteren tesisler

Doğal Çamur Banyoları
Termal Havuzlar
Tabii Saunalar
Türk Hamamı
Masaj Salonları
Güzellik Merkezi - Kuaför
Bilardo, Masa Tenisi, Oyun Salonu, Alışveriş Merkezleri
Bisiklet Parkuru, Basketbol Sahası, Yürüş Parkurları

Hüdai Kaplıcalarında Özel sektör'e ait tesisler

Sandıklı Termal Park Otel ***** ( 5 Yıldız)
Kaplıca Restaurant
Safran Otel ***** ( 5 Yıldız) (Hizmete girecek)
Sandıklı Termal Huzur evi (Hizmete girecek)

Basın-Yayın

Sandıklı Sesi Gazetesi
Sandıklı Postası Gazetesi
Gün FM
Hilal FM

Sanjet

Sanjet A.Ş 1994 yılında faaliyete başlamış olup faaliyet alanı Jeotermal Enerji'den faydalanılarak Sandıklı'da mesken-işyeri ve resmi daireler olmak üzere binaların ısıtılmasını sağlayan ve Belediyemiz Bünyesinde hizmet veren bir kuruluştur.

Sanjet A.Ş'nin işleyiş sistemi: Sandıklı Hüdai Kaplıcalarımızdan ve açılmış olan diğer kuyularımızdan sıcak su rezervlerinin Sandıklı Merkezde bulunan iki ana Eşanjör Sistemi'ne suyun basılarak normal şebeke suyunun ısıtılarak sıcak su hattına sevki ile binaların ısıtılmasını sağlamaktadır.

Jeotermal enerji sayesinde fosil yakıtların az kullanılmasından dolayı, diğer şehirlere nispeten kış aylarında hava kirliliği daha az olmaktadır.

İlçenin kaymakamları

Sandıklı kaymakamları

Dış bağlantılar

Vikikaynak'ta bu konuyla ilgili metin bulabilirsiniz.
Kategori:Afyon/Sandıklı Türküleri

• Sandıklı için uzaydan görüntü siteleri: Google, Yahoo, Microsoft
• Sandıklı