Sırt roketi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Rocket Belt firmasının 2005 Melbourne şovu

Sırt roketi, roket çantası,insan sırtına çanta şeklinde monte edilen küçük bir roketle, havada özgürce seyahat edebilme olduğu yerden havalanma , ileri geri , sağa sola hareket etme özgürlüğü veren hava taşıtı.

Sırta roket takarak uçma fikri 1920'li yıllardan bu yana bilimkurgu edebiyatında [1] ve sinemada[2] yer almıştır. Böyle bir aracı yaşama geçirme düşüncesi ise ilk kez II. Dünya Savaşı sırasında Almanya'da ortaya atıldığı söylensede ilk uygulaması sırt roketlerinin öncüsü kabul edilebilecek yerden dikey yükselmeyi gerçekleştiren kişi Lagari Hasan Çelebi'dir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Dünya Savaşı sonlarına doğru Alman mühendisler biri kullanıcının göğsünde diğeri sırtında olmak üzere iki küçük pulse jet motoru içeren uçuş makinası tasarlamışlardır.Düşman karşısında üstünlük sağlamak için tasarlanan makinalalar tamamlanmadığından seri üretimi yapılamamıştır. Savaş sonunda proje Amerikalıların eline geçmiş ve Bell Aerosystems adlı şirkete teslim edilmiştir.Firma elindeki doküman ve parçalara dayanarak makinayı yapmış ve güvenlik kordonuyla bağladıkları bir cansız mankenle deneme uçuşu yapılması denenmiş ve makinanın hiç kullanışlı bir yönünün olmadığı görülmüştür.Bundan sonra şirket bu konudaki çalışmalarını bırakmıştır.

Sırt roketi[değiştir | kaynağı değiştir]

1. Azot tüpü
2. Hidrojen peroksit tüpü
3. Hızı ayarlayan mekanizma
4. Gümüş plakalar

Bell Havacılık şirketinin mühendisi Wendell Moore kişisel çabalarla projeyi bırakmamış ve ABD Savunma Bakanlığından destek alarak yoluna devam etmiştir. O dönemde jet motorları sırtta taşımak için büyük , yapımı zor ve pahalı aynı zamanda pilot için güvenli olmadığından Moore jet motorunu bırakarak roket motoru kullanmaya başlanmıştır. Yakıt olarakta Hidrojen peroksit (H2O2) kullanmıştır. Geliştirilen sistem ikisi hidrojen peroksit biri de azot olan üç tüpten oluşmaktadır (şekildeki 1 ve 2 nolu tüpler). Sistem çalışırken azot gazı , hidrojen peroksiti gümüş plakaların olduğu şekildeki 4 numaralı bölmeye itmekte idi. Katalizör olan gümüş ızgaraların arasından geçen hidrojen peroksit egzotermik tepkime[3]ile oksijen ve suya dönüşerek çok yüksek sıcaklılar ortaya çıkarmaktadır. Yüksek sıcaklık suyu 750 0C su buharına dönüştürüp hacmen 5000 kat genişletmektedir. Hacmi ani genişleyen su buharı bulunduğu bölmeye sığmayarak sesüstü hız ile roketin arkasından püskürerek rokete ters yönde bir itki sağlamaktadır. Makinanın yönlendirilmesi için düzeneklerin de geliştirilmesi ile makina kullanışlı bir şekle gelmişti ama yakıtın pahalı oluşu , uçuşun kısalığı (en uzun uçuş 21 saniye sürmekte idi) , yanmamak için giyilen özel kıyafetler yüzünden ekonomik bir tarafı yoktu

Sırt jeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Roket sistemi 1969 yılında değiştirilerek roket motoru yerine Jet motoru kullanılmaya başlandı. Williams Araştırma şirketine[4] sırtta taşınabilecek jet motoru yaptırıldı. WR19 isimli model 31 kg ağırlığındaydı. Aracın ilk kordonsuz denemesi 1969 yılında Niagara Şelalesinin yakınlarındaki bir şelalede gerçekleştirilmiştir. Deneme pilotu 100 metre çapı olan bir alanda 7 metre yükseklikte 45 km'lik bir hızla 5 dakika kadar uçmuştur. Uçuş süresi problemi bir nebze olsun çözülmüştü geriye güvenlik sorunu kalmıştı ama 1969 yılında Wendell Moore'nun ölümü ile sırt jeti projesi yürütülememiş proje Williams Araştırma Şirketine satılmıştır


Ticari Uygulamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

RB2000[değiştir | kaynağı değiştir]

1995 yılında üç kişilik bir ekip Moore'nin orijinal sırt roketi tasarımını geliştirerek aracı hafifletmiş ve alabileceği yakıt kapasitesini artırarak havada kalma süresini 30 saniyenin üzerine çıkartmışlardır. Gösteri ve açılışlarda kullanılan RB2000 tasarımcılarına para kazandırmıştır. Ekip içinde çıkan bir tartışma sonucu bir kişi ölmüş , bir kişi hapse girmiş ve tasarım da ortadan kaybolmuştur.[5]

Rocket Belt[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünyanın ilk ticari roket sırt çantası 250 bin dolar (yaklaşık 350 bin TL ) fiyat etiketiyle satışa çıkarılmıştır.İspanyol mucit Juan Manuel Lozano tarafından geliştirilen özel yapım sırt çantası, hidrojen peroksid yakıtıyla çalışan 800 beygir gücündeki motoruyla, pilotu yaklaşık 96 kilometre hızla uçurmaktadır.[6][7][8]

Jet Belt[değiştir | kaynağı değiştir]

JetPack International firmasının geliştirdiği sistem hidrojen peroksit ile çalışmaktadır. havada kalma süresi 19 dakikadır. [9][10]

Popüler Kültür yansımaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Wendell Moore `un 1961`de icat ettiği roket sırt çantası, James Bond rolünü canlandıran aktör Sean Connery tarafından Thunderball filminde kullanılmıştır, ayrıca Los Angeles `taki 1984 Olimpiyat Oyunlarının açılışında da uçulmuştur. Ayrıca popun kralı olarak ta nitelendirilen Michael Jackson, Dangerous World Tour adlı dünya turnesinin kapanış sahnesinde sırt roketini kullanarak havalanmış ve sahneye bu şekilde veda ermiştir.


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Sırt roketi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.