Northwest Arctic Borough

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Map of Alaska highlighting Northwest Arctic Borough.svg

Northwest Arctic Borough, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin Eskimo halklarından İnyupiklerlerce meskun olan bir ilçesi. Borough terimi diğer eyaletlerden farklı olarak Alaska'da yaklaşık county-equivalent terimi ile benzerdir. Alaska'nin ikinci büyük ilçesi olup yönetim merkezi Kotzebue'dür.

2 Haziran 1986 tarihinde kurulan ilçenin 2002 sayımına göre nüfusu 7.208 kişidir. 2008 nüfusu ise 7.407 [1]dir. 2010 itibariyle belediye başkanı Siikauraq Martha Whiting'dir.

Koordinatlar: 67°00′K 160°00′B / 67.00°K 160.00°B / 67.00; -160.00

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzeybatı Alaska'da Avrupalılarla ilk karşılaşma ve 1840 yılındaki tahmini nüfusu [2] :

Yerleşim (İngilizce ve İnyupikçe) Kabile Yaklaşık nüfus Avrupalılarla ilk karşılaşma
Goodhope Bay Pittaġmiut (?) 300 1816
Buckland (Kaniq) Kaŋiġmiut 300 1820
Selawik (Siiḷivik ya da Aquligaq) Siiḷviiŋmiut 775 1850
Upper Kobuk Kuuvaum Kaŋiaġmiut 500 1860 'lar ya da 1870 'ler
Middle Kobuk Akuniġmiut 375 1860 'lar ya da 1870 'ler
Kobuk Delta Kuuŋmiut 260 1850
Kotzebue (Qikiqtaġruk) Qikiqtaġruŋmiut 375 1826
Upper Noatak Nuataaġmiut 550 1826
Lower Noatak Napaaqtuġmiut 225 1826
Kivalina (Kivaliniq) Kivalliñiġmiut 300 1821 ya da 1838
Point Hope (Tikiġaq) Tikiġaġmiut 900 1821

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Selawik Milli Yaban Hayatı Sığınağı
Agie Irmağı, Kobuk Vadisi Milli Parkı

İlçenin toplam alanı 105.573 km² dir. Bunun 92.976 km² si kara, 12.597 km² si ise sudur. Alan olarak Indiana eyaletinden daha büyüktür.

Batıdan Çukçi Denizi, güneyden Nome Census Area ve doğudan Yukon–Koyukuk Census Area ile sınırdır. İlçenin merkezinde Kotzebue Sound denilen yaban yaşamı bölgesi bulunur. Buranın Batılılarca farkedilmesi ("keşfedilmesi") 1818 yılında olmuştur.

İlçede Wullik, Noatak, Kobuk, Selawik, Buckland ve Kugruk ırmakları bulunmaktadır.

İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Recording District terimiyle ifade edilen iki idari bölgeye ayrılır:

İlçede 10 tane "ikinci sınıf şehir" bulunur: Ambler, Buckland, Deering, Kiana, Kivalina, Kobuk, Kotzebue, Noorvik, Selawik ve Shungnak.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

2000 nüfus sayımına göre şehir 1.780 hane ve 1.404 aile olmak üzere nüfusu 7.208 kişidir. Beyaz % 12.32, Siyah % 0.21, Amerikan Yerlisi (çuğunlukla İnyupikler) % 82.46, Asyalı % 0.89, Pasifik Adalı % 0.06, diğer ırklar % 0.36 ve iki ya da çok ırklı olanlar ise % 3.70.

Yerli Halk[değiştir | kaynağı değiştir]

Malimiut İnyupik ailesi, Noatak, 1930


Ana madde: İnyupikler

İlçenin ana yerli halkı İnuit kolundan bir Eskimo halkı olan İnyupiklerdir.

İlçede Malimiut (ya da Kuzeybatı Alaska) İnyupikleri bulunmaktadır ve bunlar şive ve kabilelere göre şöyle sıralanır:

  • Kotzebue şivesi (İngilizce Kotzebue subdialect, Southern Malimiut Inupiatun) ve konuşan kabileler :
    • Pittaġmiut
    • Kaŋiġmiut
    • Qikiqtaġruŋmiut
  • Kobuk şivesi (İngilizce Kobuk subdialect, Northern Malimiut Inupiatun) ve konuşan kabileler :
    • Kuuŋmiut
    • Kiitaaŋmiut ya da Kiitaaġmiut
    • Siiḷviim Kaŋianiġmiut
    • Nuurvinmiut
    • Kuuvaum Kaŋiaġmiut
    • Akuniġmiut
    • Nuataaġmiut
    • Napaaqtuġmiut
    • Kivalliñiġmiut

Malimiut İnyupikçesi North Slope Borough İnyupikçesine en yakın şive olsa da ondan ayrıldığı yönleri de bulunur.

  • Dall yaban koyunu: Northwest Arctic Borough ipnaiq / North Slope Borough imnaiq

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Erkek ren geyiği, Alaska

İlçenin yerli halkı olan İnyupikler ren geyiği (evcil ve yabani), beyaz balina, çeşitli kuşlar, dört tür fok, balık ve böğürtlensi meyveler ile sebzeler üzerine avcılık ve toplayıcılık yaparlar.

Bugün yetişkinlerin % 46.42 si işsizdir. Ortalama hane başına gelir 45.976 $ ve kişi başına gelir de 15.286 $ dır. [1]

Kotzebue kasabasının 90 mil kuzeyinde NANA bölge şirketine ait olup Cominco Alaska adlı şirkete kiralanan dünyanın en büyük çinko ve kurşun rezervine sahip Red Dog Maden ocağı (Red Dog Mine) bulunur. Maden ocağı yılda yaklaşık 370 maaş ve bordro ödeyecek kadar istihdam sağlar.

İlçedeki en büyük işverenler Cominco Alaska, Maniilaq Association, the Northwest Arctic Borough School District, Veco Construction ve Kikiktagruk Inupiat Corp. (KIC) adlı kurum ve kuruluşlardır.

134 ilçe sakininin ticari balıkçılık izni (permisi) vardır.

Kotzebue kasabası okyanus ile iç bölge arasındaki nakliyenin transfer noktasıdır. Limanda yılda ancak üç ay buzlar çözülüdür.

Yöredeki en büyük işverenler: [3]

  • Maniilaq Association Inc
  • Northwest Arctic Borough School
  • Teck Alaska Incorporated
  • NANA Management Services LLC
  • NW Inupiat Housing Authority
  • AK Commercial Co
  • Kotzebue City of
  • Native Village of Kiana
  • State of AK (excludes U of A)
  • Selawik City Council
  • NANA Regional Corporation

ANCSA Yapılanması[değiştir | kaynağı değiştir]

Alaska Yerli Bölge Şirketleri dağılım haritası
NANA bölgesi ve NANA bölge şirketi alanı

ABD'nin Alaska'yı 1867 yılında Ruslardan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA) gereği ayrılan 12 coğrafi bölgeden (geographic region) biri de NANA (Northwest Alaska Native Association) coğrafi bölgesidir. Northwest Arctic Borough ilçesinin tamamını kapsayan bölgede NANA Regional Corporation adlı bölge şirketi (regional corporation) kurulmuş ve buna bağlı olarak da 11 tane köy şirketi (village corporation) oluşturulmuştur. Bölge şirketi arazinin yeraltı hakkına, köy şirketleri de yerüstü hakkına sahiptir.

NANA bölge şirketine bağlı köy şirketleri ve bulunduğu yerler:

  • Akuliuk Inc.  : Selawik
  • Buckland Nunachiak Corporation  : Buckland
  • Deering Ipnatchiak Corporation  : Deering
  • Isingnakmeut  : Shungnak
  • Ivaisaapaagmit Corporation  : Ambler
  • Katyaak Corporation  : Kiana
  • Kikiktagruk Inupiat Corporation  : Kotzebue
  • Kivalina Sinnigaakmiut  : Kivalina
  • Koovukmeut Inc.  : Kobuk
  • Noatak Napaaktukmeur Corporation  : Noatak
  • Putoo Corporation  : Noorvik

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Northwest Arctic Borough Okul Bölgesi (kısaltması NWABSD, İngilizce Northwest Arctic Borough School District) : Merkezi Kotzebue'dedir. Bölgeye bağlı okullar: Ambler, Buckland, Deering, Kiana, Kivalina, Kobuk, Kotzebue Middle/High, June Nelson Elementary, Noatak, Noorvik, Selawik, Shungnak, Star of the Northwest Magnet [4]

Milli Parklar ve Korunaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kasaba ve köyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sınır komşuları[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]