Nizami Gencevi
Nizami Gencevi (Azerbaycan: Nizami Gəncəvi, نظامی گنجوی, Farsça: نظامی گنجوی Nezāmī Ganjavī, Kürt: Nîzamî Gencewî, نیزامی گهنجهوی d. 1141 – ö. 1209) (Tam adı: Nizâm ad-Dîn İlyâs Bin Yûsuf) - bugünkü Azerbaycan'ın Gence şehrinde doğmuş şair ve düşünür. Eserlerini Farsça yazmıştır. Ailesi hakkında bilgi yoktur, eserlerinden babasının isminin Yusuf olduğu ve annesinin Kürt kökenli olduğu görülebilmektedir.[1][2][3].
Üç kez evlenmiş ve eşleri içinden Derbend hükûmdarı tarafından hediye edilen Kıpçak cariyesi[4] Afak'ı çok sevmiştir. Dünyada Fars şairi olarak tanıtılan, bilinen Gencevi kendi eserlerinde özellikle memleketi Gence'ye olan sevgisini dile getirmiştir.
İlk kez Leylâ ile Mecnunu mesnevi şeklinde yazanlardandır. Şiirlerinin çoğunu Farsça yazmıştır. Hamse (خمسه) ya da Beş Mücevher (پنج گنج Panj Ganj) adlı eserleriyle meşhurdur.
Hamse [değiştir]
- Sırlar Hazinesi (مخزن الاسرار Makhzan al-Asrār; 1176): Erzincan'daki Mangucakların Bahmanşah bin Davud'a armağan edilmiştir.
- Yedi Güzel (هفت پيكر Haft Paykar): Sasani Hanedanı'nın V. Behram ve eşlerini anlatan şiir.
- Leyla ve Mecnun (ليلى و مجنون Laylā o Majunūn; 1181): Şirvanşah Aksitan'ın isteği üzerine yazılmıştır.
- Hüsrev ve Şirin (خسرو و شيرين Khusraw o Shīrīn; 1177 - 1181): Sasani Hanedanı'nın I. Hüsrev ile prensesi Şirin arasında yaşanan aşk anlatan bir şiir. İldenizliler hükûmdarı Cahanşah Pehlevan ve Kızılarslan ve Selçukluların son sultanı III. Tuğrul Bey'e övgü sözleri yazılmıştır.
- İskendername (اسكندر نامه Iskandar Nāma): "Şerefname" (شرف نامه Sharaf Nāma; 1196-1200) ve "İkbalname" (اقبال نامه Iqbal Nāma 1200-ölüm) olmak üzere iki bölümden olan ve "İskender Zülkarneyn"'in hayatını anlatan şiir.
Kaynakça [değiştir]
- ^ V. Minorsky, Studies in Caucasian History, Cambridge University Press, 1957, p. 34.
- ^ Jan Rypka, ‘Poets and Prose Writers of the Late Saljuq and Mongol Periods’, in The Cambridge History of Iran, Volume 5, The Saljuq and Mongol Periods, ed., Published January 1968, p. 578.
- ^ V. Minorsky, "review of G. H. Darab translation of Makhzan al-Asrar" 1945 Minorsky, BSOAS., 1948, xii/2, 441-5)
- ^ Iraj Bashiri, "The Teahouse at a Glance" - Nizami's Life and Works, 2000.
 |
Bir şair biyografisi ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
