Liaoning

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Liaoning Eyaleti
Çince : 辽宁省
Liáoníng Shěng
Kısaltmalar: geleneksel Çin yazısı: , basitleştirilmiş Çin yazısı:   (pinyin: )
Liaoning bu haritada renklendirilmiştir.
Adın kökeni 辽 liáo - Liaoyang
宁 níng - Ningyuan (bugün Xingcheng)
İdari birim türü Eyalet
Başkenti
(ve en büyük şehri)
Shenyang
ÇKP Komitesi Sekreteri Zhang Wenyue
Vali Chen Zhenggao (陈政高), (vekaleten)
Yüzölçümü 145900 km² (21.)
Nüfusu (2008)
 - Nüfus yoğunluğu
43,060,0001 (14.)
289 kişi/km2 (15.)
GSYİH (2009)
 - kişi başına
CNY 1.51 trilyon (8.)
CNY 34193 (9.)
İGE (2006) 0,822 (yüksek) (7.)
Başlıca etnik gruplar Liaoning:

Han - 84%
Mançu - 13%
Moğol - 2%
Hui - 0.6%
Koreli - 0.6%
Sibe - 0.3%

İl düzeyi 14
İlçe düzeyi 100
Belde düzeyi 1511
ISO 3166-2 CN-21
Resmî websitesi
www.ln.gov.cn (Çince)

Liaoning, Çin'in kuzeydoğu kesimindeki Mançurya bölgesini oluşturan üç eyaletten (sheng) en güneyde yer alanı. Kuzeydoğuda Jilin eyaleti, doğuda Kuzey Kore, güneyde Sarı Deniz, güneybatıda Hebei ayeleti, kuzeybatıda ise İç Moğolistan Özerk Bölgesi'yle çevrilidir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Qing (Mançu) döneminde (1644-1911/12) Shengjing olarak anılan bölge 1903'te yeni bir düzenlemeyle Fengtian adını aldı. 1928'de bugünkü adıyla sınırları yeniden belirlendi. 1932-45 arasında Japonya'ya bağlı kukla devlet Mançukuo'nun (Manzhu Guo) bir parçası durumuna geldi. Başkent Mukden (bugün Shenyang), 1948'de komünistlerin eline geçti. Liaoning, 1954'te tek bir yönetim bölgesi olarak düzenlendi. 1956'da bugünkü sınırları çizildi.

Coğrafya ve iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Liaoning, ortasında Mukden'in yer aldığı, doğusu ve batısı dağlarla çevrili ovalık bir bölgedir. Yerşekilleri bakımından dört bölge gözlenir. Batıda, iç kesimlerdeki Liaohi ovası; doğudaki Moğol Platosuna ulaşan parçalanmış kütleler; Liaohi ve Yalu havzalarını ayıran geniş dağlar ve doğudaki dağların güney uzantısı Liaodong Yarımadasını oluşur. Yıl boyunca yağan yağmurların büyük kısmı yaz aylarında düşer ve genellikle taşkına yol açar. Sert rüzgarların estiği ilkbaharda ise yağış çok azdır.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfusunun büyük bölümü Han soyundan gelen Çinlilerden oluşur. Önemli azınlık grupları, Liao Vadisinde ve Mukden'de yerleşik Mançular ile İç Moğolistan sınırı yakınlarında yaşayan Moğollardır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Liaoning'de başta demir cevheri ve kömür olmak üzere zengin yeraltı kaynakları vardır. Manganez ve magnezyum cevheri rezervleri ile bakır, kalay, çinko, boksit ve altın yatakları bunlar arasındadır. Yönetim bölgesi, Çin'in ağır sanayi üretiminde de ilk sırada yer alır. Demir-çelik, çimento ve ham petrol üretiminin yanı sıra Liaoning Çin'in elektrik üretiminin önemli bir kısmını gerçekleştirir. Shenyang, Anshan, Lüda, Fushun ve Benxi sanayi üretiminin büyük bir bölümünün toplandığı beş kenttir.

Tarımsal gelişme sanayinin gerisinde olmakla birlikte makine kullanımı, Çin standartlarına göre oldukça yüksektir. Ekili alanların küçük bir bölümü sanayi ve ihracata yönelik ürünlere ayrılmıştır; genellikle tahıl, sebze ve soya yetiştirilir.

Çin'de demiryolu taşımacılığı olanaklarının en çok geliştiği ve en çok yük taşınan eyalet Liaoning'dir. Karayolu ağı geniş, ama düşük niteliklidir. İç deniz ve akarsu ulaşımına çok az başvurulur. Buna karşılık Çin'in öteki bölgelerine yapılan taşımacılıkta deniz ulaşımı önemlidir. En büyük liman Lüda, ikincisi Yingkou'dur.


Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]