Gitar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Jazz Guitar
Bir Gypsy Gitar
Naylon telli bir Klasik gitar

Gitar, parmakla veya pena ile çalınan, esasen sekiz şekline benzeyen, yan kısımları oval, sap üzerinde ses perdeleri olan, telli bir çalgı türü. Gitarlar genelde altı tellidir ve farklı çeşitlerdeki ağaç türlerinden yapılabilirler. Gitar neredeyse her türlü müzik türünde kullanılan bir müzik aletidir.

Gitar türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Klasik gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Klasik gitar
Klasik gitar

Klasik gitar, tüm gitar türlerinin atası olarak tanımlanabilir. Gitarın gövdesinin ortasında ses deliği denilen yuvarlak bir boşluk bulunur. Gitarın telleri titreştiğinde gövdenin içinde bulunan hava titreşir ve tek çıkış noktası olan bu yuvarlak boşluktan dışarı ses olarak geri çıkar. Klasik gitarda; kalın 3 tel, ipek üzerine sarılmış çelik, ince 3 tel ise naylondur. Genellikle parmak ile çalınır. Klasik gitarda sağ elin görevi daha fazladır. Sağ eli kullanarak gitarda çok farklı ritim ve harmonikler oluşturulabilir. Genelde klasik ve flamenko tarzı müziklerde kullanılır.

Akustik gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Akustik gitar
6 Telli Akustik İbanez ve 12 Telli Akustik Fender

Görünüş itibariyle klasik gitarı andıran akustik gitarın gövdesi, klasik gitardan biraz daha şişman ve basıktır. Daha dar bir sapa ve çelikten yapılmış tellere sahip olması, akustik gitarın klasik gitarla arasındaki en büyük farktır. Tellerin çelikten olması, akustik gitarın klasik gitardan daha basınçlı gergin bir sapa sahip olmasını ve sesinin klasik gitardan daha sert ve temiz çıkmasını sağlar. Genellikle akustik gitarların en kalın 4 teli sarımlı çelik, diğer 2 teli ise sarımsız çeliktir. Akustik gitarlar genellikle penayla çalınır. Rock, Blues, ve Caz müzik türlerinde çok kullanılan bir gitar türüdür.

Elektro gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Elektro gitar

Elektro gitar çok basit bir tanımla tellerin titreşimini gövdesinde bulunan manyetikler sayesinde elektrik akımına çeviren ve bir amfi yardımıyla akımı yüksek seviyede sese dönüştürebilen gitar türüdür. Diğer gitarlarla elektro gitarların kısımları aynıdır. Ek olarak elektro gitar için birkaç bölüm daha eklenebilir. Bunlar: Tremolo kolu, manyetikler, ses ve ton ayarı, switch...

Bas gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Bas gitar

Çalışma prensibi elektro gitara benzer. Fakat sesi normal gitarlardan 1 oktav kalındır. Portede bas gitar için Fa anahtarı kullanılır. Değişik çeşitlerde bas gitarlarda bulunmaktadır: genelde 4 telli, 12 telli, 6 telli, 7 telli, 5 telli, perdesiz, kafasız.

Perdesiz gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Perdesiz gitar

Ara sesleri verebilmek için yapılmıştır. Normal gitara çok benzese de oldukça farklı bir ses rengine sahiptir. Perdesiz gitarı 1976 yılında Erkan Oğur, Türk müziği seslerine olan ihtiyacı için üretmiştir. Daha sonraları perdesiz elektrik gitar, 8 telli perdesiz gitar, çift saplı elektrik ve klasik perdesiz/perdeli gibi farklı modelleri üretilmiştir.

Lap steel gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Lap steel gitar

Hawaii yöresine ait bir gitardır. Gitar 6, 7 ve 9 telli olarak kullanılmaktadır. Gitar çalınırken genellikle kucaktadır. Diğer gitarlardan farklı olarak, fretlere basılarak değil, gitaristin sol eline takdığı bir metal yardımıyla tellere dokunularak çalınır.

7 telli gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: 7 telli gitar

7 telli gitar; Klasik gitarda bulunan 6 ana telin (yukarıdan aşağı; mi, la, re, sol, si, mi) haricinde bir kalın veya ince tel daha eklenmesiyle oluşan bir gitar çeşididir.

12 telli gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: 12 telli gitar

12 telli gitarlarda genellikle çelik teller kullanılır. Folk, blues ve rock and roll tarzlarında kullanılır.

Weissenborn gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Weissenborn ya da diğer deyişle H. Weissenborn bir tür lap slide gitardır ve Los Angeles'da 1920'ler ve 1930'larda Hermann Weissenborn tarafından üretilmiştir. Yaklaşık olarak 5000'den daha az sayıda orijinal enstrüman üretilmiştir ve kaç tanesinin halen sağlam kaldığı bilinmemektedir. Marka şu anda reprodüksiyon ürünleri için kullanılmaktadır.

Jazz gitar[değiştir | kaynağı değiştir]

Göbekli, boş veya yarı dolu gövdeli ve genellikle caz müzikte kullanılan geniş gövdeli gitar türü.

Gitarın kısımları[değiştir | kaynağı değiştir]

Acoustic guitar parts.pngElectric guitar parts.jpg
  1. Headstock
  2. Eşik
  3. Gitar kulakları
  4. Perdeler
  5. Truss rod
  6. Perde işaretleri
  7. Sap
  8. Topuk (Akustik) – Neckjoint (Elektro)
  9. Gövde
  10. Manyetikler
  11. Elektronikler
  12. Köprü
  13. Pickguard
  14. Arka kısım
  15. Sound board
  16. Body sides (ribs)
  17. Ses deliği
  18. Teller
  19. Saddle
  20. Klavye

Sap[değiştir | kaynağı değiştir]

Gitarın klavyesinin de bulunduğu kısımdır. Bu klavyede perdeler bulunur. Klasik gitardan hem kalınlık hem de genişlik açısından daha ince olan elektro gitar klavyesi ise genelde 18 ile 24 arasında perde sayısına sahiptir. Genellikle sapın içinden truss rod adı verilen bir metal ayar çubuğu geçer. Zamanla eğilebilen bu sap, bir vida yardımı ile eski haline geri getirilebilir. Akort burguları en uçta bulunur ve genellikle metal bir aksama sahiptir.

Köprü[değiştir | kaynağı değiştir]

Gitarda telleri gövdeye bağlayan kısımdır. Zamanla değişim geçirmiş olmakla beraber, değişik çeşitleri de mevcuttur. Köprü, sabit ya da oynar olabilir. Oynar köprülü gitarlarda köprü bir kol (tremolo kolu) yardımı ile ileri geri hareket ettirilebilir. Bu ileri veya geri harekette köprüye bağlı olan teller gerilir ya da gevşer. Tellerin gerilip gevşemesi telden çıkan sesi etkileyeceğinden gitardan farklı notalar elde edilebilir. Köprüler genelde metalden yapılır. Köprünün baz ayarlarına dikkat edilmelidir, tellerden birinin kopması halinde elektro gitar geri dönüşü olmayan hasar görebilir.

Eşik[değiştir | kaynağı değiştir]

Gitarın sapında, telleri akort burgularına gitmeden önce sonlandıran kısımdır. Genelde ucuz gitarlarda plastikten oluşur. Ayrıca kemikten veya farklı malzemelerden yapılanlar da mevcuttur.

Manyetik[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektro gitarda veya manyetik takılmış klasik ya da akustik gitarda teldeki titreşimlerin algılandığı kısımdır. Manyetik alanda telin titreşiminin içerideki bir sargıda akım oluşturması prensibi ile çalışır. Çift halinde (Humbucker) ya da tek (Single) olabilir. Bazı manyetikler amplifikatöre çıkış sağlamadan sinyali yükseltebilirler.

Pasif Manyetikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ses titreşimlerini elektrik sinyaline herhangi bir elektronik değişime uğratmadan dönüşmesini sağlayan manyetik türüdür. En sık kullanılan manyetik türü olup, sesin tınısı (frekans cevabı) sadece manyetiğin bazı fiziksel özelliklerine (yüksekliğine, mıknatısına, sargısına) bağlıdır.

Aktif Manyetiker[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu manyetikler ses titreşimlerini bazı elektronik devreler ile bozulmaya uğratan manyetiklerdir. Sinyali, içerisindeki güç kaynağını (genelde bu bir pildir) kullanarak pre-amp ile güçlendiren, aktif filtrelerle ve gömülü equalizerlar ile sinyalin özgününden farklı olarak enstrumandan çıkmasını sağlayan manyetiklerdir.

Çalışma prensibine göre 3 tip manyetik vardır:

  1. Manyetik
  2. Piezoelektrik
  3. Çoklu-Bölünmüş Manyetikler (Polifonik)

Tremolo kolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Tremolo kolu, gitarın eşik bölümünün bitiminde bulunur. Bu kolu öne veya arkaya gevşeterek tellerden farklı ses çıkartılması sağlanır. Klavye yönüne doğru geveşetilerek kalın, eşik yönüne gevşetilerek daha ince seslerle efekt elde edilebilir.

Akort[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Gitar akordu

6 telli bir gitarın standant akort dizisi:
İnceden kalına doğru E(ince mi) B(Si) G(Sol) D(Re) A(La) ve E(Kalın Mi) dir. Gitarda standart akort dizisi dışında kullanılan bütün duzenlere drop-tone denir.

Aşağıda gitarda standart tuner için üstteki sayılar perde numarası olmak üzere nota değerleri verilmiştir.

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
E F F♯ G A♭ A B♭ B C C♯ D E♭ E
B C C♯ D E♭ E F F♯ G A♭ A B♭ B
G A♭ A B♭ B C C♯ D E♭ E F F♯ G
D E♭ E F F♯ G A♭ A B♭ B C C♯ D
A B♭ B C C♯ D E♭ E F F♯ G A♭ A
E F F♯ G A♭ A B♭ B C C♯ D E♭ E
Tel numarası Bilimsel nota düzeyi Helmholtz gösterimi Frekans
1. tel E4 e' 329.63 Hz
2. tel B3 b 246.94 Hz
3. tel G3 g 196.00 Hz
4. tel D3 d 146.83 Hz
5. tel A2 A 110 Hz
6. tel E2 E 82.41 Hz

Lower tunings (kalınlaştırma)[değiştir | kaynağı değiştir]

Tellerin EADGBE akort dizisinden aynı derecede gevşetilmesiyle oluşan akort dizileri:

  • D♯/E♭ tuning : D♯-G♯-C♯-F♯-A♯-D♯ / E♭-A♭-D♭-G♭-B♭-E♭

Bütün teller standart diziden yarım perde gevşetilir. Kullanan müzisyenler: Guns N' Roses, Van Halen, Jimi Hendrix, Stevie Ray Vaughan ve Alice in Chains

  • D tuning : D-G-C-F-A-D

Bütün teller bir tam perde gevşetilir. Kullanan müzisyenler: Death, Dream Theater ve Kreator. Nirvana'nın Come As You Are şarkısında duyulabilir.

  • C♯/D♭ tuning - C♯-F♯-B-E-G♯-C♯ / D♭-G♭-B-E-A♭-D♭

Teller 1 ve yarım adım gevşetilir. Kullanan müzisyenler: Behemoth

  • C tuning - C-F-B♭-E♭-G-C / C-F-A♯-D♯-G-C

Teller 2 adım gevşetilir. Kullanan müzisyenler: Queens of the Stone Age, Dethklok, In Flames, Kyuss

  • B tuning - B-E-A-D-G♭-B / B-E-A-D-F♯-B

Teller 2 adım ve 1 yarım adım gevşetilir. Kullanan müzisyenler: Entombed, Dismember Five Finger Death Punch Amon Amarth

  • A♯/B♭ tuning - A♯-D♯-G♯-C♯-E♯-A♯ / B♭-E♭-A♭-D♭-F-B♭

Teller 3 adım gevşetilir. Kullanan müzisyenler: Dream Theater

  • A tuning - A-D-G-C-E-A

Teller 3 adım ve 1 yarım adım gevşetilir.

  • G♯/A♭ tuning - G♯-C♯-F♯-B♯-D♯-G♯ / A♭-D♭-G♭-B-E♭-A♭

Teller 4 adım gevşetilir.

  • G tuning - G-C-F-A♯-D-G / G-C-F-B♭-D-G

Teller 4 adım ve 1 yarım adım gevşetilir.

  • F♯/G♭ tuning - F♯-B-E-A-C♯-F♯ / G♭-B-E-A-D♭-G♭

Teller 5 adım gevşetilir.

  • F tuning - F-A♯-D♯-G♯-C-F / F-B♭-E♭-A♭-C-F

Teller 5 adım ve 1 yarım adım gevşetilir.

  • Oktav Tuning - E-A-D-G-B-E

Teller 6 adım (bir oktav) gevşetilir. Bir bas gitar ile aynı oktavdır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Gitar ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisözlük'te Gitar ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.