Oktav

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Oktav, müzikte bir ses aralığıdır. Bir oktavın yüksek notasının ses dalgası frekansı, aynı oktavın alçak notasının iki katıdır.[1] Örneğin orta C üzerindeki A notasının uluslararası standart frekansı (perdesi) 440 hertz'dir. Bu A üzerindeki oktav 880 hertz ile titreşirken, altındaki oktav 220 hertz ile titreşir.[1]

Birbirlerinden sadece bir oktav uzakta (ayrık) olan notaların akustik ilişkileri nedeniyle, yüksek A ile alçak A, perde haricinde, aynı özelliklere sahip notalardır.[1] Çoğu müzik skalası bir oktavı kapsar; Batı müziğinin diyatonik skalalarında (majör, minör ve modal) oktav, sekiz notalık bir aralıktır. Sekiz notalık oktava hemen hemen tüm kültürlerde rastlanır.

Bir oktav ayrık notasıyla eşleştirilmiş nota grubuna "çift" denir. Oktav çiftleştirmesine enstrümantal müzikte sık sık rastlanır.[1]

Örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Örneğin; Kalın Do dan İnce Do ya kadarki 8 notalık ses dizisi bir oktav sayılmaktadır.

Dünyada ses sanatçılarının kaç oktav olduğu çok tartışılan bir konudur. Örneğin Mariah Carey'in sesi 7 oktav değildir.5 oktavdır (5,2 oktav). Piyanoda 2. aralıktaki mi sesinden, 7.aralıktaki sol diyez sesine kadar çıkabilmektedir. Burada (E2-G#7) ses aralığı için en son çıkartabildiği sesin Piyanonun 7. aralığında olması, sesin 7 oktav olması anlamına gelmez. Çünkü çıkartabildiği en kalın ses piyanonun 2. aralığındadır. Yani sesi 7 - 2 = 5 oktavdır. Ayrıca, Mariah Carey'in sesi 2. aralıkta (G#)sol diyez notasından değil de, daha geride bulunan (E) mi notasından başladığına göre sesi 5'den yukarı yani 5,2 oktavdır.

Bir insanın sesine bakılarak oktav aralığı ölçülmek istendiğinde dikkate alınacak ilk şey notalardır. Notaların doğal sesler olması gerekmektedir. Doğal sesler, ölçüm yapılırken kullanılan enstrümandaki doğal sesler olmalıdır. Arızalı sesler olarak adlandırılan bemol, diyez, majör ya da minör sesler oktav ölçümünde dikkate alınamaz. Aksi takdirde yapılan ölçüm oktav aralığı değil direkt olarak ses aralığı ya da diğer bir deyişle ses yelpazesi olur.

Burada yanlış bilinen bir husus ise, aslında kişinin şarkı söyleyebildiği oktav aralığının ortalama 2, nadiren 3 veya çok nadiren 4 olduğudur. Geriye kalan sesler ya çok pes yahut çok fazla tizdir. Bu sebeple çok aşağı oktav bas sesler adeta bir hırıltı , tiz sesler ise bir çığlığı hatta daha da ilerilerde bir ıslığı anımsatır. Bu sebeple çoğu kez, gerçek ve kullanılabilir seslerin maksimum 4 oktav olacağı , hatta 3 oktavı kullanabilen birisinin dahi erkeklerde çok ileri bir tenör, kadınlarda sağlam bir soprano sayılacağı aşikardır.

Son olarak şu iki faydalı bilgiyi de ekleyelim. Dünyada bilinen en yüksek oktavlı erkek sesi "Adam Lopez" olup 6 oktav sese sahiptir (Eb2-Eb8). Kadınlarda ise Georgia BROWN yine 6 oktavlık sesi (G#2-G#8) ve 10 oktavlık "ıslık" sesi ile başı çekmektedir. Her iki sanatçı da Guiness Rekorlar Kitabına geçmişlerdir.

Ama her ikisinin de ses renginin mükemmel olup olmadığı tartışmaya açıktır. Kimi zaman oktav aralığı çok dar bir vokalin sesinin, dinleyen kişiye göre tüm bu rekortmenlerin sesinden daha dokunaklı gelebileceği ihtimalini unutmamak lazımdır.

Gitarda oktav[değiştir | kaynağı değiştir]

Oktav, basılan bir perdenin 12 perde sonrasına 1 oktav denir.

Örnek:

  • 1. perdenin oktavı 13. perdedir. (Kırmızı kare ile gösterilen)
  • 5. perdenin oktavı 18. perdedir. (Sarı kare ile gösterilen)
  • 3. perdenin oktavı 16. perdedir. (Açık mavi kare ile gösterilen)

Oktav örn.JPG

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d "octave." Britannica.com

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]