Erden Eruç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Erden Eruç (d. 1961), Türk dağcı, denizci ve gezgin.[1] KaslaGit[2] sloganıyla yola çıkmıştır. "Kürekle okyanus geçen ilk Türk" ünvanına sahiptir. 2007 yazında başladığı Kas Gücüyle Devrialem projesini 5 sene 11 gün sonra 2012 yazında tamamlamıştır. Tarihte kendi gücüyle devrialemi başarmış ilk ve tek kişidir. En hızlı kas gücüyle devrialem rekorunun sahibidir. Tarihte üç ayrı okyanusu küreklemiş ilk kişidir.[3][4] Büyük Okyanus’ta teknesinde geçirdiği 312 gün ile denizde en uzun süre kalan yalnız kürekçiye dair Guinness Dünya Rekoru’nun sahibidir. Atlas Okyanusu üzerinde kas gücüyle durmadan katedilen en uzun mesafe Eruç’a aittir. 2010 yılı sonu itibariyle hayatının 876 gününü okyanuslarda kayığında geçirmiş olup dünyada hayatta olan en tecrübeli okyanus kürekçisidir.[5] 29.000 denizmili civarında bir mesafeyi küreklemiş olan Eruç 2013 Haziran ayı itibariyle kariyer toplamında dünyada önde giden okyanus kürekçisidir.

Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi tarafından Fair Play Ödülü, dünyaca itibar sahibi Explorers Club[6] tarafından 2010 Vancouver Ödülü ve 2013 Liyakat Ödülü[7], Zirve Dağcılık Kulübü tarafından Dağcılığın Zirve Ödülü, Türk Deniz Ticaret Gazetesi tarafından Altın Yunus Ödülü, Outside Magazine tarafından 2013 Yılın Maceracısı Ödülü[8] ve Best of ExplorersWeb 2012 Ödülü[9] sahibidir.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1961 yılında Lefkoşe'de doğdu. Babasının askerlik mesleği nedeniyle çocukluğunda Türkiye'nin değişik yerlerinde bulundu. Çocukluğundan itibaren çeşitli sporlarla uğraştı. İlk tırmanışını 11 yaşındayken babası ile birlikte Erciyes Dağı'nın doğu zirvesine gerçekleştirdi. Yüksek dağ, teknik duvar, kar ve buz tırmanışlarını ve çeşitli doğa sporları ile ilgilenmeyi hiç bırakmadı. Üniversite yıllarında müsabık olarak güreş ve sonraki yıllarda judo yaptı. Maraton dahi koştu.

Lise öğrenimini Bornova Anadolu Lisesi'nde tamamladı. Eğitimini, Boğaziçi Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünde sürdürdü. Bu okuldan yüksek mühendis olarak mezuniyetinin ardından yüksek lisans için gittiği ABD'ye yerleşti. 41 yaşına dek ABD'de çeşitli firmalarda teknik uzman olarak çalıştı. 1999 yılında Virginia’daki George Mason Üniversitesi ‘nden MBA derecesi aldı ve Seattle'a yerleşti. 2001 baharında Seattle’da bilişim piyasası çökünce çalıştığı şirket el değiştirdi, sonrasındaki uluslararası danışmanlık girişimleri 11 Eylül 2001 Saldırıları ardından gelen durgun piyasada sonuç vermedi.

Eruç, 1997'den beri kas gücüyle devrialem konusuna kafa yormaktaydı. 2002 Eylül ayında birlikte kaya tırmanışı yaparken düşerek ölen arkadaşı Göran Kropp'un kaybı üzerine hayatın kısa olduğuna karar verdi. Göran Kropp, 1996 yılında İsveç’ten Nepal’e kendi yükünü çekerek bisikletiyle gidip Everest’e tırmanmasıyla bilinirdi ve Eruç’a yolculuğuna başlamasını telkin etmişti. Eruç, 2002 Kasım ayında Göran’ın cenazesinden dönerken uçakta bir kağıt parçası üzerine dünya haritasını çizdi, yolunun üzerindeki Antarktika hariç diğer altı ayrı kıtanın en yüksek zirvelerini işaretledi; böylece Göran’ın anısına yapacağı Altı Zirve Projesi doğdu.[10]

Projenin ilk aşaması Kuzey Amerika'nın en yüksek noktası olan Denali (McKinley) zirvesine ulaşmaktı. Göran usulü kendi yükünü bisikletle çekerek Seattle ile Alaska arasında gidiş dönüş 9.000 kilometre kadar mesafe katetti. 29 Mayıs 2003'de zirveye ulaştı. Denali Zirvesi'ni takiben Alaska'daki Homer kasabasında sporcu eşi Nancy Board ile yerli töreniyle evlendi. 2006'da Altı Zirve Projesi'ne kısa bir ara vererek, ona "kürekle okyanus geçen ilk Türk" ünvanını kazandıran ve Kanarya Adaları ile Guadeloupe arasında 96 gün süren Atlas Okyanusu geçişini gerçekleştirdi.

Altı Zirve Projesi, 2007 yılında tekrar devam etti. O Mayıs ayında Seattle’dan güneye pedal basan Eruç, Temmuz ayında Kalifornia sahillerindeki Bodega Bay limanından kürekle Avustralya’ya doğru Büyük Okyanus’a açıldı. Bodega Bay aynı zamanda Erden Eruç’un kas gücüyle devrialem yolculuğunun başlangıç noktasıdır.[11] [12]

Around-n-Over Vakfı[değiştir | kaynağı değiştir]

Eruç, 2003 yılında, yolculuktan edinilen ders ve tecrübeleri özellikle ilkokul öğrencileri ile paylaşma düşüncesiyle kar amacı gütmeyen, eğitim ve hayır amaçlı bir kurum olan Seattle merkezli Around-n-Over Vakfı'nı kurmuştur.[13][14] ABD vergi kanunlarına göre 501(c)(3) nonprofit olarak tasnif edilmiş olan bu kurum, hesapları ABD devleti gözetiminde kamu yararına çalışmakta, kas gücüyle yapılan yolculuklardan öyküleri paylaşarak öğrencilere dünyayı tanıtacak yeni bir pencere açmayı hedeflemektedir. Türkiye’de İlkokullara Yardım Vakfı (İLKYAR)[15] aracılığıyla Yatılı İlköğretim Bölge Okulları’nda köylerden gelip eğitim gören ilkokul ve ortaokul çağındaki öğrencilere ulaşmakta, Türklerden gelen bağışlarla onlara kaynak yaratmak üzere çalışmaktadır.[16] Şimdiye kadar İLKYAR'a ulaştırılan nakit katkıların ötesinde, Batman'da bir kızyurdu inşası için katkıda bulunmuştur.[17]

Altı Zirve Projesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Erden Eruç, 2003 yılında Altı Zirve projesini hayata geçirdi. Bu proje, -Antarktika hariç- kıtalar arasındaki okyanusları kürekle aşmak, uğradığı her kıtanın en yüksek zirvesine tırmanmak, kara yolculuklarını da bisikletle ve gerekirse yürüyerek katetmek şeklinde özetlenebilir.[18] Eruç, kendi kas gücüyle gidip gerçekleştirecegi bu çıkışları Göran Kropp'a adıyor.

Denali Zirvesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Erden Eruç, Altı Zirve Projesi'nin ilk aşamasını 2003 yılında Kuzey Amerika kıtasının en yüksek noktası olan Alaska'daki Denali Zirvesi'ne(McKinley Dağı - 6.195metre) tırmanarak tamamladı. Bu tırmanış için oturduğu Seattle'dan bisikletinin arkasında römork çekerek 1 Şubat 2003 günü yola çıkmış, Kahiltna buzulu boyunca 108km hedikle ve arkasında kızakla yükünü çekerek ilerleyip ana kampa ulaşmış ve zirve tırmanışını gerçekleştirmiştir. 29 Mayıs 2003 günü zirveye ulaşan Eruç, 24 Ağustos 2003 günü evine dönesiye kadar bisikletle gidiş-dönüş toplam 9.150km yol katetmiştir.[19]

Pasifik Geçişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Denali Zirvesini tamamladıktan sonra Seattle'a dönen Eruç, kürekle devrialem düşünceleriyle Miami'den denize açılmak üzere 2004 sonbaharında Seattle-Miami arasını (6.400 km) 82 günde bisikletle katetmiş ancak aldığı tavsiyeler üzerine Miami yerine San Fransisco'dan denize açılmaya karar vermiştir.

Bursa’da otomotiv sektöründe faaliyet gösteren 'Aktaş Group (artık Aktaş Holding)[20] adlı firmanın ana sponsor olarak projeye katılımı ile birlikte Erden Eruç'un devrialem yolculuğu ve Pasifik Geçişi 11 Temmuz 2007 günü San Fransisco yakınındaki Bodega Bay marinasından başladı. Eruç, 7-8 ay sonra Avustralya'nın doğu kıyısındaki Mooloolaba Limanı'na ulaşmayı hedefliyordu. 7.1metre uzunluğundaki teknesinde 10 aylık yiyecek ile su kaynatmak üzere yeterli yakıtı bulunan Eruç, elektrikli bir su cihazı ile deniz suyundan tuzu arıtarak tatlı su üretiyor ve bütün elektrikli aksamı çalıştıran akülerini teknesindeki güneş panelleri ile şarj ediyordu. Kendisi denize açıldıktan sonra oluşan La Niña iklim şartları ekvator civarındaki rüzgarları şiddetlendirince ekvatorun güneyine geçemeden teknesi batıya sürülen Eruç, sonunda Papua Yeni Gine’nin kuzeyine, Wewak limanına 135 denizmili mesafeye kadar yaklaşmıştı. Fakat yanlış yarıkürede hapsolduğundan bu sefer tayfun mevsimi başlamış, 10 günlük yiyeceği kalmış ve deniz onu tekrar açığa taşımaya başlamıştı. Ekip arkadaşlarının beklediği Jayapura’dan uzaklığı 200 denizmilini aştığından denizde ikmal mümkün olamamıştı. Civardaki Filipinli balıkçılardan yardım istendi ve 2008 Mayıs ayında denizde geçirdiği 312nci gününde Erden’in teknesi denizden kaldırıldı. Bu 312 gün, denizde en uzun süre tek başına kalan yalnız kürekçiye dair yeni Guinness Dünya Rekoru oldu.

Tayfun mevsiminin sona ermesiyle 2009 Ocak ayında aynı noktada denize bırakılan Eruç, 21 günde Bismarck Denizi’ni güneye doğru kürekleyip Papua Yeni Gine’de Finsch Harbor koyundaki iskeleye teknesini ulaştırdı ve Pasifik’te karadan karaya geçişini tamamladı. Eruç, tarihte Pasifik Okyanusu'nu doğu-batı yönünde yalnız başına geçen 4ncü kişidir.[21]

Avustralya’ya Yolculuk[değiştir | kaynağı değiştir]

Papua Yeni Gine’de her yere yol olmadığından Eruç, 2009 Eylül ayında Finsch Harbor’dan kıyı boyunca yürüyerek ilerledi. Gelgit çekilince açılan kumsallardan mesafe katedildi, deniz geri dönünce orman içindeki patikalar kullanılarak Lae’ye doğru ilerlendi. Lae’ye bir gün mesafedeki Bukawa köyünde yürüyüş noktalandı.

Ekim ayında kendisine katılan Kanadalı arkadaşı Norman Watts ile beraber Bukawa köyünden önce Lae’ye, sonra Solomon Denizi kıyıları boyunca güneydoğudaki Oro Bay kasabasına kadar kanoyla (sea kayak) ilerledi. Kasım ayında kendisine katılan Amerikalı arkadaşı Doug Hildebrand ile birlikte Oro Bay ile Port Moresby arasında, çetin Kokoda Patikası üzerinden güneye yürüdü, tropik ortamda dağlar ve vadiler aşıp Mercan Denizi kıyısına ulaştı.

Aralık ayında, bir konteyner içinde Port Moresby’ye aktarılan teknesiyle Mercan Denizi’ne açılan Eruç, 33 gün sonra 10 Ocak 2010 tarihinde Avustralya’da, Cape York yarımdadasının kuzeydoğu ucundaki Escape River adlı nehrin ağzında demir attı.

Kosciuszko Zirvesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Muson mevsimi sırasında Escape River’dan kıyı boyunca tek başına yine kanoyla güneye ilerleyen Eruç, Cyclone Olga adlı kasırgayı ve sinsi timsahları geride bırakarak 18 Şubat 2010 tarihinde asfalt yol gelen Cooktown kıyı kasabasına ulaştı. Orada ödünç kanoyu sahibine geri yollayan Eruç, kendi bisikleti ve römorkuyla yine güneye devam etti. Canberra ile Melbourne arasındaki, Altı Zirve Projesi'nin ikincisi ve Avustralya'nın güneydoğusundaki en yüksek noktası Kosciuszko zirvesine 2010 Nisan ayında eşiyle birlikte çıktı.[22]

Hint Okyanusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kosciuszko çıkışının ardından Melbourne ziyareti sonrasında batıya doğru pedal basan Eruç, Nullarbor bozkırını oranın sonbaharında, nisbeten serin bir ortamda geçti. Haziran başında Perth liman şehrine ulaştıktan sonra orada Avustralya’da edindiği dostlarının yardımıyla teknesini elden geçirebildi. Temmuz başında 900 km daha kuzeydeki Carnarvon kıyı kasabasına pedal bastı ve orada teknesiyle buluştu. Avustralyalı dostları teknesini oraya çekmiş, bir işyerinin bahçesinde emniyete almışlardı.

13 Temmuz 2010 tarihinde Carnarvon’dan denize açılan Eruç, Kenya’da Mombasa limanını hedeflemekteydi. Kasım ayında lehinde denizle birlikte oraya varabileceğini hesaplamıştı. Korsan tehlikesi onu düşündürmekteydi. Talimat için başvurduğu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, kendi Harekat Merkezi tarafından Erden’in mevki bilgilerinin izlemeye alınmasını sağladı. O yıl, Ağustos-Kasım ayları arasında Somali korsanlarına karşı derlenmiş Birleşik Görev Gücü adlı uluslararası deniz gücü bir Türk Koramirali komutası altında olacağından, korsanlara dair haberleşmede avantaj sağlanmıştı. Kendisine iletilen özel email mesajlarla bilgilendirilen Eruç, Kenya yerine daha güneyden seyrederek Madagaskar'ın kuzeyine yakın geçip Mozambik sahillerine yönelmenin daha emniyetli olacağı konusunda Koramiral ile mutabık kaldı.

Kendisini Kenya’ya götürmek isteyen denize karşı mücadele edip yeni hedefine yönelen Eruç, 30 Ekim 2010 tarihinde, 280 mürettebatlı 170 metrelik modern Türk fırkateyni TCG GAZİANTEP ile Isles Glorieuses yakınında denizde buluştu. 1579 yılında Emir Ali Reis, Mombasa’da Portekizli amirale teslim olduğundan beridir o coğrafyada Türk varlığı sona ermişti. Sürekli açık deniz görevinde olan bir Türk savaş gemisi ve bir Türk okyanus kürekçisi, 2010 yılında Türk denizciliği adına tarih yazdılar.

Mozambique Channel, Madagaskar ile Mozambik arasında kalan denize verilen isimdir. O sularda bulunan Comores Adaları’nın arasından geçtikten sonra Eruç, 50-100 km çapında büyük anaforlarla karşılaştı ve deniz onu Mozambik sahillerinden açığa, doğuya doğru çekti. Kasım ayında etrafında hortumlar oluşan Eruç daha fazla denizde kalamazdı, Aralık ayında da o sularda kasırga mevsimi başlayacaktı. Eline geçen fırsatı değerlendirip, 26 Kasım 2010 tarihinde Madagaskar’ın Mahajanga limanında karaya çıktı.

Bu başarısıyla Eruç, Londra merkezli Okyanus Kürekçileri Derneği tarafından üç ayrı okyanusu küreklemiş ilk kişi ilan edildi.[23] Kariyerine Hint Okyanusu üzerinde 137 gün daha ekleyen Eruç’un açık denizde kürek başında geçen toplam gün sayısı 629’a yükselmiş, böylece dünyada hayatta olan en tecrübeli okyanus kürekçisi mertebesine ulaşmıştı.[24]

Kasırga mevsiminin akabinde 26 Mart 2011 günü Mahajanga’dan tekrar denize açılan Eruç, Madagaskar kıyılarının güçlü yel rüzgarlarıyla mücadele edebilmek için kıyı boyunca her rüzgar döndüğünde demir atarak adanın batısındaki Cap St Andre burnuna kadar kontrollu ilerledi. Oradan sığ kıta sahanlığını terkedip Afrika anakıtasına kürek çekti. 20 Nisan günü Mozambik’teki Angoche kıyı kasabasında karaya çıktı. Böylece Eruç, tarihte Hint Okyanusunu iki anakıta arasında geçen ilk kişi oldu.[25]

Kilimanjaro Zirvesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Altı Zirve Projesi uyarınca Afrika anakıtasına ulaşınca o kıtanın en yüksek zirvesi olan Kilimanjaro’ya kas gücüyle gidilmesi planlanmıştı. Bu amaçla önce tekne kamyonla Angoche’un toprak yollarından kuzeyindeki Nacala limanına taşındı, orada emniyete alındı. Daha sonra bu konteynere kitlenip Namibya’nın Walvis Bay limanına gemiyle yollandı. Angoche’tan bisikletle iç savaş görmüş Mozambik ülkesinin kırmızı toprak yollarında pedal basan Eruç, sınırdaki Rovuma nehrini kiralık sandalla geçerek Tanzanya’nın kuzeyindeki Kilimanjaro dağının eteklerine kadar pedal bastı. Haziran ayında eşi ve 79 yaşındaki babası ile birlikte Kilimanjaro dağına tırmandı. Arusha kasabasında Around-n-Over Vakfı aracılığıyla ek sınıf inşası için nakit yardım gören Mateves Orta Okulu yerinde gözlemler için ziyaret edildi. Ardından Kanadalı ekip arkadaşı Norman Watts ile birlikte yolculuğunu Afrika’da güneybatıya, Zambiya üzerinden Namibya’daki Lüderitz limanına kadar bisikletle sürdürdü.

Devrialemde Başarı[değiştir | kaynağı değiştir]

Lüderitz’teki hazırlıkların tamamlanması ve uygun hava şartlarının oluşması için bir ay kadar bekledikten sonra 10 Ekim 2011 tarihinde güney Atlas okyanusuna kürekle açıldı. Giderek büyüyen bütçe açığı nedeniyle iflasa meydan vermemek için Güney Amerika’yı pas geçip en kısa zamanda devrialemi tamamlamak, böylece önemli bir başarıya imza atmış olmak şarttı. Aconcagua bu defa çıkılmayacaktı. O nedenle Brezilya yerine Karayip Denizi’ne doğru rota belirlendi. Kuzeydoğudan güçlü esen mevsim rüzgarları Trinidad’ın kuzeyinden dolanmaya imkan tanımayınca, Trinidad’ın güneyindeki Boca de Serpientes boğazından Golfo de Paria adlı körfeze girip Venezuela’nın doğusundaki Guiria balıkçı kasabasında 11 Mart 2012 günü karaya çıktı. 153 günde katettiği 5.465 denizmillik mesafe Atlas okyanusunda tarihte kas gücüyle katedilmiş en uzun mesafe olmuştu.

Guiria’dan tekneyi kamyonla karadan Paria yarımadasının kuzeyine aktarıp kendisi de bisikletle aynı mesafeyi katettikten sonra Eruç 21 Mart günü Carupano’daki iskeleden kürekle Karayip Denizi’ne açıldı. Meksika ile Küba arasındaki Yukatan boğazını 2 Mayıs günü geçtiğinde o denizde 1.709 denizmili bulan kas gücüyle en uzun geçişi başarmıştı. Meksika Körfezi’nde 880 denizmili daha kürek çekip 27 Mayıs günü Louisiana’daki Calcasieu Pass’ten giriş yapıp, Cameron kıyı kasabasında kürek etaplarını tamamladı. O gün Eruç’un okyanus kürekçiligi kariyeri toplam 876 güne erişmişti.

Teknenin lojistik meselelerini hallettikten sonra 21 Haziran - 21 Temmuz 2012 arasında Louisiana ile California arasında 3.845 km mesafeyi bisikletle katetti. Devrialem yolculuğuna başladığı Bodega Bay limanındaki Spud Point Marina’ya ulaşıp projesini tamamladığında onu 30-40 kişilik mütevazi bir dost gurubu bekliyordu. Guinness Dünya Rekorları bu başarısını ‘’First Solo Circumnavigation by Human Power’’ başlığı altında tescil etti ve 2014 kitabında yayınladı.

Diğer Adımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Eruç’un Altı Zirve Projesi’nde hedefleri şöyle:

  • Proje dahilinde McKinley, Kosciuszko ve Kilimanjaro çıkıldı. Geriye kalan Güney Amerika’daki Aconcagua, Avrupa’daki Elbruz ve Asya’daki Everest zirveleri için ya Amerika’dan doğuya, ya da Amerika’dan batıya ilerleyecek şekilde yeni bir proje üretmek, sonunda Altı Zirve Projesini tamamlamak düşünülüyor.

Atlas Okyanusu Geçişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Erden Eruç, 2006'da Altı Zirve Projesi'ne kısa bir ara verdi ve Atlas Okyanusu geçişini gerçekleştirdi. 7.1 metrelik tekneyle Portekiz'in Lizbon kentindeki Kaşifler Anıtı'nın önünden 16 Ekim 2005 günü yola çıkan Eruç, 5 Mayıs 2006'da Guadeloupe Adası'nda Atlas Okyanusu geçişini noktaladı. Bir Kanadalı ile birlikte başlayan yolculuk sırasında ikili, Fas'taki El Jadida ve Safi limanlarına uğradıktan sonra Kanarya Adaları'nda Las Palmas'a vardı ve orada yolları ayrıldı. 29 Ocak 2006 günü başlayarak 92 gün süren tek başına yolculuğu sonunda Eruç, Karayip Denizi’ne girdi ve böylece kürekle okyanus geçen ilk Türk oldu. 96nci günde Guadeloupe adasında geçişini noktaladı. Bu geçişinden sonra sporu toplum faydasına kullanma çabalarından ötürü Türkiye Olimpiyat Komitesi tarafından Fair Play Ödülü’ne layık görüldü. Bu geçiş, 6 zirve Projesi kapsamındaki Pasifik geçişi için gerekli tecrübeyi sağladi. Eruç, tarihte Atlas Okyanusu'nu doğu-batı yönünde yalnız başına geçen 33ncü kişidir. [26] Ayrıca Eruç'un okyanus seferleri ile ilgili olarak 2012 LYS-3 Coğrafya-1 sınavında bir soru sorulmuştur.[27]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]