Eşkıya (film)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Eşkıya

Film afişi
Yönetmen Yavuz Turgul
Yapımcı Mine Vargı
Senarist Yavuz Turgul
Oyuncular Şener Şen
Uğur Yücel
Kamran Usluer
Sermin Hürmeriç
Yeşim Salkım
Müzik Erkan Oğur
Aşkın Arsunan
Görüntü yönetmeni Uğur İçbak
Kurgu Onur Tan
Hakan Akol
Stüdyo Filma Cass
Dağıtıcı Warner Bros.
Cinsi Sinema filmi
Türü Dram
Renk Renkli
Yapım yılı 1996, Türkiye
Çıkış tarih(ler)i 29 Kasım 1996 (Türkiye)
Süre 121 dk.
Dil Türkçe

Eşkıya, başrollerini Şener Şen ve Uğur Yücel'in paylaştığı 1996 yapımı film. Yavuz Turgul'un yönettiği ve senaryosunu yazdığı Eşkıya, 1996-1997 sezonunda 2 milyon 568 bin 339 kişi[1] tarafından izlenerek o tarihe kadar Türk sinemasının en yüksek gişe hasılatı elde eden filmi oldu.[2] Bu başarı, 1980'li yıllardan itibaren üretim ve seyirci sayısı bakımından büyük bir çöküş yaşayan Türk sinemasının kaderini değiştiren bir dönüm noktası sayılmaktadır.[3] Kasım 1996'da gösterime giren Eşkıya, kırdığı seyirci rekorunu 2001 yılına kadar elinde tuttu.[4]

Şener Şen, film hakkında şu yorumu yaptı:

Bu filmde insanımızı, kendi öz kişiliğimizi beyazperdeye aktarmaya çalıştık. Bizi anlatarak evrenselliğe ulaşım yolunu bulacağımızı sanıyoruz.[5]

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

35 yıl önce Cudi dağlarında bir grup eşkıya jandarma tarafından yakalanır. 35 yıl içinde eşkıyaların hepsi ya hastalıktan ya da hesaplaşmalardan ötürü can vermiştir. Biri dışında; Baran (Şener Şen). Baran'ın uzun mahkumiyetinin ardından Viranşehir Cezaevi'nden çıkmasıyla başlayan film doğduğu toprakların artık baraj suları altında olduğunu öğrenmesiyle devam eder. Köyde karşılaştığı Ceren Ana (Zübeyde Erden) ona, 35 yıllık yokluğunda yaşananları anlatır. Geçimişindekilerin peşine düşmeye niyetli olan Baran Ceren Ana'nın tavsiyelerine rağmen yola düşer. Kendisini jandarmaya ihbar ederek yakalanmasına neden olan Mustafa'dan (Kemal İnci) yıllardır bilmediği bir gerçeği öğrenir. Hapse düşmesine en yakın arkadaşı Berfo'nun (Kamran Usluer) ihaneti neden olmuştur. Berfo Eşkıya'nın altınlarına el koyarak Eşkıya’nın çocukluk aşkı Keje'yi de (Sermin Hürmeriç) babasından satın alıp İstanbul'a kaçmıştır. Vicdan azabı çeken Mustafa kendini infaza hazırlamıştır, ama Eşkıya çoktan Keje'nin peşine düşmüştür.

Trenle İstanbul'a doğru yola çıkan Eşkıya yolda, Beyoğlu'nun arka sokaklarında büyümüş, pavyon, kumarhane, uyuşturucu muhabbetinin içinde yaşayan genç bir adamla, Cumali'yle (Uğur Yücel) karşılaşır. Cumali, babasının kendisini aldatan üvey annesini öldürüp hapse girmesiyle yanına yerleştirildiği halasının evindeki cinsel tacizle geçen çocukluğunun acısını sert adamlığa soyunarak kapatmaya çalışan bir kaybedendir. Yılmaz Güney hayranı olan babasının esinlenmesiyle İnce Cumali filminden adını alan ve bir uyuşturucu kuryesi olan Cumali, Haydarpaşa Garı'nda kendisini bekleyen sivil polisleri farkedince “emanetle” yakalanmamak için Eşkıya'nın çantasıyla kendisininkini değiştirir ve ondan çantasını patronu Demircan'ın (Melih Çardak), Tarlabaşı'ndaki oto tamirhanesine getirmesini ister. Polislerin aramasından kurtulan Cumaliyi bu sefer Demircan'ın sorgusu beklemektedir. Polisin elinden kurtulan Cumalinin muhbir olduğundan kuşkulanan Demircan onu konuşturmaya çalışır. Bu arada elinde çantayla tamirhanenin kapısında beliren Eşkıya Cumaliyi kurtarır.

Ne İstanbul'u ne de Keje'nin adresini bilen Eşkıya'nın çaresiz halini gören Cumali ona Tarlabaşı’nda kendi yaşadığı otelde bir oda bulur. Birbirlerinin hikayelerini öğrenmeye başlayan, ömrünün yarısından fazlasını hapishanede geçirmiş Eşkıya ile ailesiz büyümüş Cumali arasında yavaş yavaş bir baba-oğul ilişkisi başlarken, Cumali Keje'yi ararken Eşkıya'ya yardım etmeye karar verir.

Hapishanede, sevgilisi Emel'in (Yeşim Salkım) abisi olarak tanıttığı Sedat'ı (Özkan Uğur) ziyaret eden Cumali onun hapishaneden kurtulabilmesi için ihtiyacı olan rüşveti bulmaya karar verir. Sedat için gereken parayı bulmak isteyen ve mesleğinde “kariyer” yapmak isteyen Cumali mahalledeki ekibiyle birlikte Demircan'dan daha zorlu işler isteyerek torbacılığa başlar.

Bu arada İstanbul'a dolaşmakta olan Eşkıya şehrin büyüklüğüne kapılır. Aynı gece otelin diğer devamlı konuklarından sinema emektarı Artist Kemal (Kayhan Yıldızoğlu) ve Beyaz Rus göçmeni Andrey Mişkin (Necdet Mahfi Ayral) ile televizyon seyrederken Mahmut Şahoğlu'nu (Berfo) tanır.

Ertesi gün Cumali'yle beraber artık ülkenin en zengin (ve şaibeli) işadamlarından biri olmuş olan Berfo'nun malikanesinin önüne gelen Eşkıya, Berfo tarafından tanınarak gözaltına alınırlar. Serbest kalmalarının ardından Eşkıya, Berfo’nun evine getirilir. Berfo, ihanetini ve 35 yıllık hikayeyi anlattıktan sonra Eşkıya'dan 35 yıldır konuşmayan Keje'yi konuşturmasını ister. Karşısında Eşkıya'yı gören Keje de uzun sessizliğini bozar. Eşkıya onu alma sözü vererek Keje’nin yanından ayrılır.

Cumali, Emel'in abisi olarak tanıttığı Sedat'la kaçtığını öğrendiği gün ayrıca kendisinden mal çaldığından şüphelenen Demircan tarafından da uyarılır. Emel ile Sedat'ı kaldıkları otel odasında basan Cumali, Eşkıya'nın telkinine rağmen öfkesine kurban olup ikisini de öldürür. Eşkıya ile kaçmaya başlayan Cumali sakladığı parasını almak için gittiği otelin önünde bir polis tarafından vurulur ama kaçmayı başarırlar. Ertesi gün evine sığınmak için geldiği halası tarafından reddedilen Cumali babasının hapse düşmesinden sonra halasının yanına yerleştirildiği günlerde yaşadığı pedofilik hatıraları anlatarak tepki gösterir.

Cumali'nin kendisinden mal çaldığını anlayan ve parasını isteyen Demircan onu ve arkadaşlarını tamirhanesinde "misafir etmeye" başlar. Demircan'a olan borca kefil olan Eşkıya, Keje'ye karşılık olarak Cumali'yi kurtaracak olan parayı çek olarak Berfo'dan alır. Cumali, serbest kaldıktan sonra döndüğü mahallesinde aldığı çek karşılıksız çıkan Demircan'ın adamları tarafından vurulur. Ağır yaralı olarak sığındığı otelin terasında ölümü bekleyen Cumali, Eşkıya’nın yanında ölüme gider.

Oğlu gibi gördüğü Cumali'nin ölümünden sonra sırasıyla önce Berfo'yu ardından Demircan'ı ve son olarak aynı otelde çalışan emektar hayat kadını Sevim Abla'nın (Güven Hokna) satıcısını öldüren Eşkıya, Beyoğlu’nun çatılarında gizlenmeye başlar. Nihayet bir evin çatısında polis tarafından kuşatılır. Polisle girdiği çatışma sırasında, Ceren Ana'nın onu koruması için verdiği muskanın kaybolmasını bir ölüm işareti olarak algılayan Eşkıya patlayan silah seslerinin havai fişeklere karıştığı ortamda çatıdan atlayarak yaşamına son verir.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Eşkıya, yabancı film dalında Türkiye'nin Oscar aday adayı oldu[6] fakat 70. Akademi Ödülleri'nde (1998) aday adayları listesinde ilk beşe giremedi.
  • Filmde Eşkıya (Şener Şen)'in köyünü gördükten sonra, İstanbul'a gitmeden önce uğradığı şehir merkezinde kendisini ihbar eden kişinin yanına gittiğinde, burada arka planda sıra gecesinde söylenen "Nice bu hasreti dildar ile giryan olayım, yanayım aşkınla büryan olayım" isimli uzun havayı Kazancı Bedih söylemiştir.
  • 2001 yılına kadar Türk sinemasının en yüksek gişe hasılatı elde eden filmi olan Eşkıya, 2004 yılına kadar da Türkiye dışında en çok izlenen Türk filmi oldu.[7]

Oyuncular[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyuncu Rolü
Şener Şen Baran (Eşkıya)
Uğur Yücel Cumali
Şermin Hürmeriç Keje
Yeşim Salkım Emel
Kamuran Usluer Berfo/Mahmut Şahoğlu
Ülkü Duru Emel'in annesi
Özkan Uğur Sedat
Necdet Mahfi Ayral Andrey Mişkin
Kayhan Yıldızoğlu Artist Kemal
Güven Hokna Sevim Abla
Kemal İnce Mustafa
Melih Çardak Demircan
Settar Tanrıöğen Kız Naci
Celal Perk Deli Selim
Ümit Çırak Cimbom
Rıza Sönmez Avarel
Romina Sekine
Kezban Altuğ Fatma
Kurtcebe Turgul Jilet Cemal
Can Yılmaz Hakan
Yurdan Edgü Cumali'nin halası
Zübeyde Erden Ceren Ana

Film müziği[değiştir | kaynağı değiştir]

Erkan Oğur'un hazırladığı film müziği, 12 parçadan oluşan bir albümle piyasaya sürüldü.

  1. Fırat Ağıtı
  2. Her Şeye Yabancı Olmak
  3. Urfa'dan Gazel
  4. Tünel
  5. Baran Yildızı
  6. Karanlığın İçinden
  7. Haliç
  8. Seyreyle Güzel
  9. Fırat Ağıtı - Aşk
  10. Cumali'nin Ölümü
  11. Katil Olmak
  12. Fırat Final

Albümde Ozan Doğulu, klavye ve piyanoyla eşlik ederken, Erkan Oğur ise bendir, cümbüş, e-bow ve klasik gitar yanı sıra eski Türk halk çalgısı kopuzu çaldı.[8]

Ödüller[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]