Der Freischütz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Der Freischütz
(İyi Avcı)
Samiel ve Kaspar: Promiyer kostumleri

Müzik: Carl Maria von Weber
Libretto: Friedrich Kind
Galası: 18 Haziran, 1821
İlk gösterim yeri: Schauspielhaus, Berlin
Oyuncular: *Max - ormanci, tenor
  • Kilian - zengin genc bir koylu, bariton
  • Cuno - basormanci, bas
  • Caspar - ormanci, bas
  • Aennchen - Agathe'nin kuzeni, soprano
  • Agathe - Cuno'nun kizi, soprano
  • Ottokar - Prens, bariton
  • Kesis, bas
  • Koro: Avcilar, koyluler, ruhlar, hizmetkarlar.

Konuşma rolu

  • Samiel - Kara Avci

Der Freischütz (İyi Avcı) Alman romantik dönem opera müziği bestecisi Carl Maria von Weber tarafından hazırlanmış bir 3 perdelik bir opera eseridir. Almanca librettosu "Friedrich Kind" tarafından bir Alman peri masali olaran "Freischütz" eserinden uyarlanarak yazilmistir.

Prömiyeri Berlin'da " Schauspielhaus"'da 18 Haziran 1821'de sahnelenmiştir.

Hazırlanış ve ilk yapımlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyerde roller, 18 Haziran 1821
(Orkestra şefi: Carl Maria von Weber)
Max, ormanci tenor Heinrich Stümer
Kilian, zengin genc bir koylu bariton August Wiedemann
Cuno, basormanci bas Johann Gottfried Karl Wauer
Caspar, ormanci bass Heinrich Blume
Aennchen, Agathe'nin kuzeni soprano Johanna Eunicke
Agathe, Cuno'nun kizi soprano Karoline Seidler-Wranitzky
Samiel, Kara Avci konusma rolu Josef Hillebrand
Ottokar, Prens bariton Gottlieb Rebenstein
Kesis bas Johann Georg Gern
Avcilar, koyluler, ruhlar, hizmetkarlar


Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Mekân: Bohemya.
Zaman: Otuz Yıl Savaşı'ndan sonra


I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir orman köyu meyhanesi önünde küçük bir meydan

Genç ormancı Max Agathe'yi sevmektedirm ve babası olan başormancı Cuno'nun yerine geçip başormancı olmak istemektedir. Ancak yetenek gösterme yarışında ok atıcılığını göstermesi gereklidir ve bu yarışma ertesi gün yapılacaktır.

Ertesi gün köylüler yörel kıyafetleri ile gelmişlerdir ve hedefe ok atama yarışmasını izlerler. Bu yarışmayı genç köylü Caspar kazanır ve Caspar "ok atıcıların kralı" olarak ilan edilir. ("Victoria! der meister soll leben"). Max ise yarışmayı kazanamadığı için bir köşeye çekilip orada mahzunca oturmaktadır. Başlarında Killian diğer köylüler delikanlıyı alaya alıp alaycı bir zafer şarkısı söylerler.( "Schau der Herr")

Başormancı yaşlı Cuno bir hikaye anlatmaya başlar. Bu hikayeye göre orman içinde Kurt Boğazı adı verilen büyülü bir mevkide büyülü kurşunlar dökülürmüş ve bu "büyülü kurşun"ları kollanan atıcılar mutlaka hedefe isabet ettirlermiş. Hikayesini bitiren Cuno Max'a dönerek ertesi gün yapılacak atış yarışmaları da kaybederse onun Agathe ile evlenmesinin imkân olmayacağını söyler. Köylüler bir Bohemya halk dansı yaparak sahneyi terkederler. Bu sırada Kilian arkadaşı Max’in yanına gelir ve ona bu gibi şeylerin arkadaşlıklarına hiç ziyan vermeyeceğini söyler.

Yalnız başına kalan Max kötü şanslığından yüksek sesle yakınmaya başlar. Ertesi gün yapılacak atış yarışmasını kazanamazsa sevdiği Agathe ile evlenemiyecektir. Acaba şeytanın güçlerine inanıp onlardan yardım istemeli midir? Bu soaler söylenirken Bu sözler yükselirken sahne kenarına Kara Avcı Samiel kendini beliritir. Ama Max tanrısal kaderden yardım ummasının uygun olacağını belirtince kaybolur. (Durch die Waelder).

Şarkı bitince genç Caspar gözükür. Caspar bir zamanlar Agathe’ye evlenme teklif etmiş ve onu tarfından kabul edilmemzştir. Caspar daima hayata umursuz, gamsız ve alaycı görünmesine rağmen içten pazarlılı olup intikam planları yapmaktadır. Elinde şarabi ile bir içki şarkısı söyleyip Max’in aklını karıştırmaya başlar. (Hier im ird’schen jammerthal). Caspar bir hayalet olan Kara Avcı Samiel ile birlkte Kurt Boğazında kurşun dökmekte ve bu kurşunlar dolayısı ile her zaman hedefi bulmaktadır. Caspar’ın tüfeğiyle havada uçan bir kartala ateş acar ve bu kuş vurlarak düşer.

Böylece Caspar Max'i ayartip Kurt Boğazına giderek sihirli kurşun dökmeye razı eder. Ama art fikirli Caspar’ın asıl hedefi sihirli kurşun ile Agathe’yi Max’in eliyle öldürtmektir. Bu kötü kalpli avcının zafer şarkısı ile sahne sona erer. (Schweig! Damıt Dich niemand warnt).

II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

1. Sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuno’nun evi

Agathe kuzeni Aenchen ile birlikte yalnızdır. Duvardan dusen bir resim Agathe'nin basini hafif yaraladigi icin basinda bir sargi varir. Kuzen Aenchen duvardan düşen resmi yeniden asmaktadır. Iki kuzen kısa bir Düet soylerler. Sonra Aenchen, sevgilisinin geç kalmasına üzülen kuzenini avutmak için halk şarkısı seklinde bir araya baslar ve aryada özlediği erkek tipini anlatir, onun genç ve heyecanlı bir kisi olmasini diler (Kommt ein schlanker Bursch). Sonra da sahneden ayrilir. Yalniz kalan Agathe pencereye gider doğru yürür ve "Ne guzel Gece" adli bir "resitatif"'den sonra toperanin en cekici paracsi olan bir aryaya baslar. (Leise, leise fromme Weise).

Max uzaktan gorulup kapiay gelir. Agathe onu sevincle karsilar ama Max sadece yuzunu gostermek istemekte olup oturmak istememktedir. Agathe'ye basindaki sarginin sebebini sorar ve Agathe'ninkisa cevabi ile yetinir. Max elindeki olu kartali gosterek bununbir sihirli kursunla vurulan kartal oldugunu ve bunlardan birkac tan=ne elde etmek hedefiyel Kuyrt Boagzi'na gitmekte oldugunu bildirir. Bu bogazin korkulacak bir yer oldugunu bilen Agathe oraya gitmemesi icin yalvarir ama Max aklini yapmistir,. Araksinda dehsete dusmus iki kuzeni birakarak oradan uzaklasir.

2. Sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurt Boğazı'nda geceleyin ufak bir aciklik

Rüzgar bütün şiddetiyle uluyarak esmekte, göğe doğru hayaletler uçuşmakta, dallarda garip kuşların, baykuşların gözleri parlamaktadır. Kaspar kuru kafalardan bir ocak yapmış, ortasına bir ateş yakmıştır. Kurşunu dökmek için kap kacak hazırlar. Fakat sihri temin edecek Kara Avcı Samiel henüz gelmemiştir. Kaspar bağırmaya başlar; «Samiel görün» Birdenbire yeşil yüzlü, kırmızı gözleri, siyah pelerini ve tüylü şapkasıyla Samiel gözükür; «Beni kim çağırıyor?» Kaspar yalvarır «Arkadaşım Max sihirli kurşun istiyor… Birinin Agathe’yi öldürmesini sağlamanı istiyorum». Samiel cevap verir «Yedi tane dökeceksin, altısı hedefler yedincisi kötüler içindir». Kaspar’la arasındaki anlaşma gereğince onun her istediğini yapmaktadır, ancak bu sonuncu olarak ertesi gün ya Kaspar’ın yahut Max’ın ruhunu cehenneme gönderecektir. Birdenbire kaybolur. Ay çıkmıştır, Max gözükür, dehşet içinde Kaspar’a ilerler. Kaspar sihirli kelimeleri söylemeye başlar. İlk kurşunu döker, sesi yankılanır. Kuşlar uçuşur, her kurşun döküldüğünde fırtına şiddetlenmeye, şimşek çakmaya, köpek, at ve cadı hayaletleri uçuşmaya başlamıştır. Tüyler ürpertici acayip sesler duyulmaktadır. Kaspar bağırır; «Samiel yedincisini döküyorum, yardım et!» Samiel tekrar gözükür. Sanki kıyamet kopmuştur, ağaçlar devrilmeye, yer sallanmaya başlar, esrarengiz bir koro başlar. Uzaktan bir kilise çanı yankılanır, her şey birdenbire susar. Kaspar yüzükoyun yerde yatmakta, Max korku içinde, sapsarı bu inanılmaz manzarayı seyretmektedir

III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

1. Sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Ormanda bir acuklik.

Prensin iki bekçisi bir gece evvel Kurt Boğazından gelen esrarengiz seslerden bahsetmektedirler. Bu sırada Caspar ve Max görünür. Max üç sihirli kurşunu av icin harcamış olup vurduğu kuşları av torbasindan çıkartır. Bu ona Prensin güvenini kazandiri. Caspar iase dört kurşundan üçünü atmıştır ve son sihirli kursunu Max'a verir.

2. Sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Atis yarismasi gununde Agathe'nin odasi

Genç kız gelinlik elbisesini prova ederken Tanrıya o gün Max’ın başarı sağlayarak kendisiyle evlenmesi isteyen bir duayi aray gibi soylemektedir. (Und ob die Wolke sie verhüle). Aenchen girip ondan daha biraz çabuk olmasını ister. Ona Agathe o gece gördüğü bir rüyayı anlatmaya baslar. Bu ruyada kendisini bir güvercin olarak gormus; atis yarışmasinda Max tüfeği ile bu guvercini hedef alip onu vurmustur; vurlan guvercim,kanlar içinde yere düşmustur. Aenchen bu ruyayi hayırlı olaylar olarak yorumlar ve kuzenine artik sadece mutlu geleceği düşünmesini söyler. Odaya bir grup köy kızları girip gelenek üzere gelinin etrafında dönerek dans etmeye başlarlar. Bu esnada Agathe resmin yine yere düşmüş olduğunu görür. Aenchen bunun fırtınanın bir sonucu olduğunu belirterek gelin elbisesinin bulunduğu sandığı ona uzatır. Sandık açılinca icinde gelin elbisesi yerine bir kefen çıkar. Aenchen bunu da hayira yorra, satıcı kız mutlaka bir yanlışlık yapdigini bildiir. Koylu kızlar şarkılarını söyler ve Agathe gelinliğini giyerken perde kapanır.

3. Sahne[değiştir | kaynağı değiştir]

Ormanda atis yarışma mevkii

Başta Prens Ottokar ve bütün köy toplanmıştır. Avcılar korno sesleri arasında ünlü av korosunu söylemektedirler. (Was gleich wohl auf Erden). Max sabahki avda üç güzel atış yapmış, hepsini hedefe isabet etmiştir. Son atışını yapacak, kazanırsa Agathe’yi alacaktır. Agathe ve arkadaşları gözükürler. Prens bu sırada Max’a hedefi gösterir, bu bir güvercindir. Kuş uçarak Caspar’ın bulunduğu ağaca konarken Agathe yanında Aenchen ve kızlar girerler. Agathe, Max’ın güvercini vurmaması için haykırırken Max ateş eder; Caspar ağaçtan düşer; aynı anda Agathe bir çığlıkla yere yuvarlanır. Caspar can çekişmekte, Samiel’i çağırmaktadır. Sonunda kıvranarak ölür. Yedinci kurşun hedefi bulmuştur; fakat hile ortaya çıkmıştır. Prens, Caspar’ın cesedinin Kurt Boğazına gömülmesini emreder. Max, Prense her şeyi itiraf eder. (Herr! Unwerth bin ich Eurer Gnade). Prens ona ya ulkeyi terk etmesini ya da hapse atılmaya razi olmasini söyler. Bu sırada herkesin saydığı münzevi keşiş gözükür. Max için af diler. Delikanlıya bir yıl süre verilecek, gelecek yıl hic hilesiz yarsimayi kazanırsa Agathe’yle evelenecektir. Herkes bu mutlu sonucu kutlarken perde iner.


Enstrumentasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu eserin ilk sahnelenmesi için hazırlanan partisyon notaları şu çalgılar için hazırlanmıştır:

Orkestra mevkii: 2 pikolo, 2 flüt, 2 obua, 2 klarinet, 2 fagot, 4 korno, 2 trompet, 3 trombon, timpani, Yaylı çalgılar (keman I ve II, viyola, viyolonsel, kontrbas)

Sahnede: 1 klarinet, 2 korno, 1 trompet, kemanlar, viyolonseller

Seçilmiş müzik parçaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Der Freischutz operasının uvertürü. Skidmore College Orkestrası: [1]

Seçilmiş ses kayıtları [2][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
(Agathe, Aennchen, Max, Caspar)
Orkestra şefi
Opera Evi ve Orkestra
Marka
1955 Elisabeth Grümmer,
Rita Streich,
Hans Hopf,
Max Proebstl
Erich Kleiber,
Orchester und Chor der Radio Köln, (WDR radyosu icin yapi,m)
Audio CD: Koch
Cat. No. B0000517EP
1959 Elisabeth Grümmer,
Lisa Otto,
Rudolf Schock,
Karl Christian Kohn
Joseph Keilberth,
[[Berliner Filarmonik
Audio CD: EMI Classics
Cat. No. B001BBZ96W
1959 Irmgard Seefried,
Rita Streich,
Richard Holm,
Kurt Böhme
Eugen Jochum,
Baverya Radyo Senfoni Orkestrasi ve Korosu
Audio CD: Deutsche Grammophon
Cat. No. 439 717-2
1973 Gundula Janowitz]],
Edith Mathis,
Peter Schreier,
Theo Adam
Carlos Kleiber,
Staatskapelle Dresden ve Rundfunkchor Leipzig
Audio CD: Deutsche Grammophon
Cat No. 457 736-2
1980 Hildegard Behren,
Helen Donath,
René Kollo,
Peter Meven
Rafael Kubelík,
Baverya Radyo Senfoni Orkestrasi ve Korosu
Audio CD: Decca
Cat no.
1990 Karita Mattila,
Eva Lind,
Francisco Araiza,
Ekkehard Wlaschiha
Sir Colin Davis,
Staatskapelle Dresden ve Rundfunkchor Leipzig
Audio CD: Decca/Philips
Cat No. 478015
1999 Inga Nielsen,
Malin Hartelius,
Peter Seiffert,
Matti Salminen
Nikolaus Harnoncourt,
Zurich Opera
DVD: Decca
Cat. No.


Uyarlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1841: Hector Berlioz Weber'in Dansa Davet' piyano parçasının orkestrasyonunu yaparak bir bale olarak bu opera eserinin Paris yapımına ekledi. Bu orkestara parçası sonradan tek pbaşına konsetlerde icra edilmeye başladı.
  • 1845: Franz Liszt bu operanın uvertürünü bir piyano parçası (S.575) olarak uyarladı.
  • 1990: Robert Wilson, Tom Waits ve William S. Burroughs tarfından hazırlanan The Black Rider (oyun) adlı bir tiyatro müzikali Der Freischutz' operasından uyarlanmıştır.
  • Magic Hunter adlı Macaristan yapımlı film bu opara konusunu güncelleştirmektedir.

[3]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dışsal kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Der Freischütz ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.