Deplasman golleri kuralı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Deplasman golleri kuralı, futbol ve diğer sporlarda, çift maçlı eleminasyon sistemiyle oynanan turlarda eşitliği bozmak için kullanılan bir yöntem. Deplasman golleri kuralına göre, iki maç toplamında sonuçlar eşitse, deplasmanda daha fazla gol atan takım kazanır. Bu durum, zaman zaman "deplasmanda atılan goller iki gol sayılır" diye de bilinmektedir.[1]

Deplasman golleri kuralı çoğunlukla ilk sonucun iki karşılaşmanın sonuçları toplanarak elde edildiği iki ayaklı turlarda kullanılır. Çoğu turnuvada deplasman golleri kuralı, beraberliği bozmak için kullanılan ilk kuraldır, eğer bu durumda da eşitlik bozulmuyorsa ikinci olarak seri penaltı atışlarına geçilir. Kurallar bazen değişkenlik gösterebilir: deplasman golleri bazen ikinci ayak sonunda uygulanırken, bazen uzatma süresi sonunda, bazen de her ikisinin sonunda uygulanabilir. Kural ilk olarak 1965 yılında UEFA tarafından kullanılmaya başlamıştır.

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Deplasman golleri kuralı, UEFA Şampiyonlar Ligi, UEFA Avrupa Ligi, CAF Şampiyonlar Ligi, CAF Konfederason Kupası, FIFA Dünya Kupası ve Avrupa Futbol Şampiyonası'nda olduğu gibi iki ayaklı olarak oynanan çoğu turnuvada kullanılmaktadır.

Tüm turnuvalar bu kuralı kullanmayabilir. Örneğin, 2005'ten önce CONMEBOL deplasman golleri kuralını da uzatmayı da Copa Libertadores dahil hiçbir turnuvada kullanmıyordu. Eşitlik bozulmayan turlarda direk olarak penaltı vuruşlarına geçiliyordu. 2005 yılında Copa Libertadores'e uzatma oynanmadan deplasman golleri kuralı getirildi.

İngiliz futbolunda Football League Cup'daki iki ayaklı turlarda sadece uzatma sonunda deplasman golleri kuralı uygulanır. İkinci maç sonunda toplamda iki takımın gol sayıları eşitse, deplasman gollerine bakılmaksızın maç uzatmaya gider.

Football League'e yükselme maçları iki ayaklı olmasına rağmen 2000 yılından beri deplasman golleri kuralı uygulanmamaktadır. Bu kuralla uzatma dakikalarında atılan gol iki gol olarak sayıldığı için ligi daha aşağıda bitiren takım ikinci ayağı deplasmanda oynayarak avantaj sağlıyordu. Maç uzadığında, iki gol sayılacak bir gol atmak 30 dakikaları daha oluyordu.

Deplasman golleri, bazı turnuvalarda grup aşamalarında eşitliği bozmak için de kullanılabilir. Örneğin, UEFA Şampiyonar Ligi[2] ve UEFA Kupası'nda[3] deplasman golleri, eşitlik durumunda kullanılacak üçüncü yöntemdir. 2000-01 UEFA Şampiyonlar Ligi C Grubu'nda, Olimpik Lyon, deplasman golleri ile Olympiacos önünde grubu ikinci sırada bitirmiştir.[4]

Deplasman golleri kuralı, ilk olarak 1965-66 UEFA Kupa Galipleri Kupası'nda Budapest Honvéd ikinci turda Dukla Prag'ı elediğinde uygulandı. Fuar Şehirleri Kupası'nda 1966-67'de,[5] Şampiyon Kulüpler Kupası ilk turunda 1967-68'de, ikinci turda 1968-69'da ve sonraki turlarda 1970-71'de kullanılmaya başladı.

Anormallikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Aynı stadyumu kullanan iki takım, bir turnuvada eşleştiğinde kural yine de uygulanmaktadır. Örneğin, 2002-03 UEFA Şampiyonlar Ligi yarı finalinde Inter Milan ve Milan eşleşti ve iki ayak da San Siro stadyumunda oynandı. Alınan sonuçlar:

  • Birinci ayak: AC Milan 0 – 0 Inter Milan
  • İkinci ayak: Inter Milan 1 – 1 AC Milan

oldu ve toplam sonuç 1-1 olmasına rağmen, AC Milan ikinci maçta deplasman takımı olduğu için tur atladı. Bu örnekteki gibi durumlarda, iki maçta da ev sahibi görünen takım taraftarlarına daha fazla bilet ayrıldığı için uygulama nedensiz değildir. Örneğin Brezilya'da Copa do Brasil maçlarında bu durumla karşılaşılması halinde o turda deplasman gollerinin kullanılmayacağı kurallarda belirtilmiştir. 2006 yılında Flamengo ve Vasco da Gama arasında oynanan iki ayaklı finalde bu durumla karşılaşılmış ve kural uygulanmamıştır.

1991 FIFA Dünya Gençler Şampiyonası play-offunda Avustralya ile İsrail arasında oynanan turun iki maçı da İlk İntifada'dan doğan güvenlik açığı sebebiyle Avustralya'da oynanmasına rağmen; Avustralya deplasman golleri ile tur atlayan taraf olmuştur.[6] Aynı durum 2010 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Bahamalar ile Britanya Virjin Adaları arasında oynanan turda da yaşanmıştır. İki ayak da Bahamalarda oynanırken, Bahamalar deplasman golleri ile turu geçmiştir.[7]

Uluslararası bir turnuvada bu kuralın hakem tarafından yanlış uygulamasına en az bir kez rastlanmıştır. 1971-72 UEFA Kupa Galipleri Kupası ikinci turunda Rangers ile Sporting Lizbon arasında oynanan karşılaşmalar aşağıdaki sonuçlarla bitmiştir:

  • Birinci ayak: Rangers 3 – 2 Sporting
  • İkinci ayak, 90 dakika sonunda: Sporting 3 – 2 Rangers
  • İkinci ayak, uzatma sonunda: Sporting 4 – 3 Rangers

Sonuç olarak toplamda takımlar 6-6 berabere olduğu için hakem maçı penaltılara götürmüş, Sporting penaltı atışlarını 3-0 kazanmıştır. Fakat, Rangers ikinci maçın uzatma dakikalarında bir gol bulduğu için deplasmanda bir gol daha fazla atarak avantajlı duruma geldiğinden kurallara göre tur atlaması gerekiyordu. Maç sonrası Rangers tur atlatıldı ve takım sonunda o sezon kupayı kazandı.

CONCACAF'ın CONCACAF Şampiyonlar Ligi için farklı bir kuralı vardır. İkinci maç sonunda deplasman golleri dikkate alınırken, maçın uzatmaya gitmesi durumunda, uzatma sonunda deplasman gollerine bakılmaz. 2008-09 sezonunda Şampiyonlar Ligi yarı finalinde Cruz Azul ile Puerto Rico Islanders şu sonuçları almıştır:

  • Birinci ayak: Puerto Rico Islanders 2 – 0 Cruz Azul
  • İkinci ayak, 90 dakika sonunda: Cruz Azul 2 – 0 Puerto Rico Islanders
  • İkinci ayak, uzatma sonunda: Cruz Azul 3 – 1 Puerto Rico Islanders

UEFA kurallarına göre Puerto Rico Islanders'ın tur atlaması gerekirken CONCACAF uzatma sonunda bu kuralı uygulamadığından maç penaltı atışlarına gitmiş ve Cruz Azul 4-2 kazanmıştır.

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıda farklı turnuvalarda kuralı farklı uygulamalarının bir özeti yer almaktadır. Tüm uygulamalarda (Meksika Primera División play-offları hariç. Bu turnuvada eşitlik durumunda normal sezonu üst sırada bitiren takım kazanmış sayılır), eşitlik hala bozulmuyorsa sonraki aşama olarak penaltı atışlarına geçilir.

İkinci ayakta normal sürenin tamamlanması sonrası eşitlik bozulmadıysa
Normal süre sonunda deplasman golleri uygulanıyor mu? Uzatma süresi oynanıyor mu? Uzatma sonunda deplasman golleri uygulanıyor mu? Örnekler
Evet Evet Evet UEFA Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi
Evet Evet Hayır CONCACAF Şampiyonlar Ligi
Evet Hayır Copa Libertadores ve Copa Sudamericana (finaller hariç)
Hayır Evet Evet Football League Cup yarı finalleri
Hayır Evet Hayır Copa Libertadores ve Copa Sudamericana finalleri; Football League yükselme play-off yarı finalleri
Hayır Hayır Primera División de México play-offları

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Örneğin: IFAB (Temmuz 2007). "Procedures to determine the winner of a match or home-and-away" (PDF). Laws of the Game 2007/2008. Zürih: FIFA. ss. 54. http://www.fifa.com/mm/document/affederation/federation/laws%5fof%5fthe%5fgame%5f0708%5f10565.pdf. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2008. "Away Goals: Competition rules may provide that where teams play each other home and away, if the scores are equal after the second match, any goals scored at the ground of the opposing team will count double." 
  2. ^ "Regulations of the UEFA Champions League 2006–07, Rule 4.05" (PDF). UEFA. Mart 2006. http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf. Erişim tarihi: 11 Aralık 2006. "If two or more teams are equal on points on completion of the group matches, the following criteria are applied to determine the rankings:
    a) higher number of points obtained in the group matches played among the teams in question;
    b) superior goal difference from the group matches played among the teams in question;
    c) higher number of goals scored away from home in the group matches played among the teams in question;
    d) superior goal difference from all group matches played;
    e) higher number of goals scored in all group matches played;
    f) higher number of coefficient points accumulated by the club in question, as well as its association, over the previous five seasons." 
  3. ^ "Regulations of the UEFA Cup 2006–07, Rule 4.06" (PDF). UEFA. Mart 2006. http://www.uefa.com/newsfiles/19070.pdf. "If two or more teams are equal on points on completion of the group matches, the following criteria are applied to determine the rankings:
    a) superior goal difference from all group matches played;
    b) higher number of goals scored;
    c) higher number of goals scored away;
    d) higher number of wins;
    e) higher number of away wins;
    f) higher number of coefficient points accumulated by the club in question, as well as its association, over the previous five seasons." 
  4. ^ Slavík, Jirí; Karel Stokkermans (15 Nisan 2004). "UEFA European Competitions 2000–01: UEFA Champions League 2000–01: Group C". RSSSF. http://www.rsssf.com/ec/ec200001.html#clgC. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2008. 
  5. ^ Zea, Antonio; Marcel Haisma (9 Ocak 2008). "European Champions' Cup and Fairs' Cup 1966–67 – Details". RSSSF. http://www.rsssf.com/ec/ec196667det.html#fc. Erişim tarihi: 6 Haziran 2008. 
  6. ^ Okyanusya U-20 Dünya Kupası 1991 Elemeleri
  7. ^ Bermuda and Bahamas march on, FIFA.com