Delphi (programlama dili)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Delphi's-like logo

Delphi programlama dilinin, temeli Pascal dilidir. Özellikle nesne yönelimli programlama anlayışıyla yapılandırılmış Turbo Pascal dilinin görsel sürümü denilebilir. Nesne, sınıf, kalıtım, fonksiyon aşırıyükleme (overloading) gibi temel NYP tekniklerini ve daha fazlasını içeren ve C++ den aşağı kalmayan güçlü ve esnek bir programlama dilidir.

Borland tarafından geliştirilmektedir. Win32 ve .NET platformları üzerinde yazılım geliştirmeye olanak sağlar. GNU/Linux platformu üzerinde geliştirme imkanı sağlayan Kylix isimli bir sürümü de bulunmaktadır.

Delphi programlama dili nesne yönelimli bir dil olduğu için eklenen bütün nesnelerin (formlar da dahil) kodlarını oluşturur. Bu kodları "Unit" ler içerisinde barındırır.

Aşağıda örnek bir Delphi kaynak kodu görülmektedir. Örnekte form üzerindeki button'a tıklandığında 'Merhaba Dünya' mesajı verir. Delphi tarafından oluşturulan koda programcının eklediği satır açıklama ile belirtilmiştir.

unit Unit1;

interface

uses
  Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, Forms,
  Dialogs, StdCtrls;

type
  TForm1 = class(TForm)
    Button1: TButton;
    procedure Button1Click(Sender: TObject);
  private
    { Private declarations }
  public
    { Public declarations }
  end;

var
  Form1: TForm1;

implementation

{$R *.dfm}

procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
begin
  ShowMessage('Merhaba Dünya'); { programcının eklediği satır}
end;

end.

Gelişim Süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 1 (Kodadı: Delphi 1)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi nin ilk sürümü 14 Şubat 1995 de satışa sunuldu. Sadece 16 Bit uygulamalar için kaynak kodları içeriyordu. Bileşenleri son derece kısıtlıydı.

Delphi 2 (Kodadı: Polaris)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 2, Mart 1996'da satışa sunuldu. 32 bit uygulamaların geliştirilebildiği ilk sürümdür. Önceki sürüm olan Delphi 1'de birlikte veriliyordu.

Delphi 2, 16 bit'ten 32 bit'e geçişte önemli ölçüte geliştirildi. Windows 95 stilinde modern bileşenler içeriyordu. Ayrıca çok daha fazla hafıza kullanımına izin veriyordu. Daha önce tüm veritipleri için 64 KByte ile sınırlıydı. Karakter dizileri (String) 255 karakter olabiliyordu. Delphi 2 ile 2 GByte'a kadar kullanım imkanı buldu.

Delphi 3 (Kodadı: Ivory)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 3, Mayıs 1997 de satışa sunuldu.

Önceki sürüme göre en önemli fark çok sayıda hatanın düzeltilmesi ve internet uygulamaları ile ilgili bileşenlerin eklenmesi olmuştur.

Delphi 4 (Kodadı: Allegro)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 4, Temmuz 1998 de satışa sunuldu. Dinamik dizi kullanımını sağladı.

Delphi 5 (Kodadı: Argus)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 5, Ağustos 1999 da satışa sunuldu. Bu sürüm ile ADO ile veritabanı erişimi başladı. Profesyonel sürümde ise bu özellik ADO Express olarak satın alınması gerekiyodu, ama "ABB expres" olarak alındı.

Delphi 6 (Kodadı: Iliad)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 6, Mayıs 2001 de satışa sunuldu. Delphi 6 ile birlikte gelen Modelmaker modelleme aracı ile UML-Modellerinden Delphi kodları oluşturulabiliyordu. Modelmaker nesne tabanlı sistemleri modelleyen standart bir dil olan Unified Modeling Language UML ile Diagram oluşturmayı sağlıyor. Böylece kod yazımı en aza indiriliyordu.

Delphi 7 (Kodadı: Aurora)[değiştir | kaynağı değiştir]

En stabil IDE'ye ve en az hataya sahip olan Delphi sürümüdür. Uyumsuzluk sorunlarının aşılması için Microsoft Tarafından Vista uyumluluk paketi hazırlanan tek Delphi sürümüdür.

Delphi 8 (Kodadı: Octane)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 8, Aralık 2003'de satışa sunuldu. Bu sürüm ile sadece .NET 1.0 uygulamaları geliştirilebiliyordu. ECO gibi çok güçlü bir teknoloji Delphi'ye kazandırıldı. Borland bu versiyonda ECO gibi bazı ilklere imza attı. Fakat bu gelişmelerden çok, herkesin beklediği .NET desteği biraz gecikti ve IDE'de bulunan hatalar herkesi bezdirdi. IDE'nin başarısızlığı ECO gibi teknolojilerin önemini perdeledi.

Proje tipi olarak VCL Forms Application seçildiğinde Borland ürünü formlar, kontroller ve sınıflar kullanılmaktadır. VCL Forms Application'lar Delphi'nin daha önceki sürümleri ile hazırlanan projelerin geliştirilmiş halidir. Windows Forms Application tipi projelerde ise .NET Framework ile gelen Microsoft ürünü formlar, kontroller ve sınıflar kullanılmaktadır. Borland ürünü kontroller yerine Microsoft ürünü kontrolleri kullanmak istiyorsanız Windows Forms Application'lar hakkında bilgi içeren diğer kitabımızı almalısınız. Windows Forms Application'ları konu alan diğer kitabımız bu kitaptan oldukça farklı bir içeriğe sahiptir. Her iki kitabımızda değişkenler, blok kontrol deyimleri gibi birkaç ortak konu bulunmaktadır.

Delphi 2005 (Kodadı: Diamondback)[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Ekim 2004 tarihinde satışa sunuldu. .NET 1.1 ve Win32 desteği ile beraber geldi. Delphi 8'in ardından, Delphi kullanıcılarının karşısına gerçekten güçlü bir IDE çıkarıldı. ECO II ile model tabanlı progrmlamaya yeni bir soluk geldi. Özellikle Refactoring desteği, Delphi'nin 8. sürümünde kaybettiği imajını geri kazandırdı.

Delphi 2006 (Kodadı: Dexter)[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Ekim 2005 çıkış tarihidir. Her ne kadar Delphi programcıları .NET 2.0 desteğini bekleseler de, bu sürümün amacı .NET ve Win32 alanında iyileştirmelere gidilmesi idi. Özellikle Win32 kütüphanesindeki birçok temel rutinde, FastCode kütüphanesi kullanıldı. Yine bu sürümde de .NET 1.1 desteği veren Delphi, bizleri ECO III ile tanıştırdı. Ayrıca Win32 ve .NET ortamları için Together ve Caliber RM destekleri eklendi. Pattern Organizer, Code Templates gibi özelliklerin yanında Refactoring geliştirildi. Ayrıca bu sürümde C# Builder, C++ Builder bütünleşik olarak geldi.

Delphi 2007 (Kodadı: Spacely)[değiştir | kaynağı değiştir]

19 Mart 2007 tarihinde çıktı. Delphi.NET framework 2 desteği ve birçok özellik eklenmiştir. Yalnız Delphi.NET bu sürümden sonra kaldırılacaktır. Delphi prism adıyla Remobject firması tarafından geliştirilmeye devam edilecektir.

Delphi 2009 (Kodadı: Tiburón)[değiştir | kaynağı değiştir]

2008'nin ortasında çıkması planlanan 2009 sürümünün en önemli yeniliği VCL'in Unicode destekli hale gelecek olmasıdır. Bunun yanında Win32 için Generics desteğinin gelecek olması diğer bir yeni özellik olacak. Delphi PRISM eklenmiştir. Delphi'nin .NET implementasyonudur. Remobject firması Embarcadero Delphi için geliştirmektedir.

Delphi 2010 (Kodadı: Weaver)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 2009 den sonra çıkması planlanan Weaver sürümünün en önemli yeniliği VCL'in Reflection destekli hale gelecek olmasıdır.

Delphi XE (2011)(Kod Adı: Fulcrum)[değiştir | kaynağı değiştir]

Delphi 2010 dan sonra çıkan sürümüdür. Beklenenin aksine 64 bit desteği ile gelmemiştir. Delphi 2010'un IDE ortamının hataları giderilmiş bir sürümüdür. Yeni olarak Cloud Computing (Windows Azure ve Amazon E2C) ortamı için yazılım yazabilme desteğine sahiptir. Ayrıca SVN desteği ile sürümleme sistemi dahil edilmiştir.

Bu sürümlerin ilerisinde ise aşağıdaki özelliklerin dile getirilmesi planlanmaktadır.

  1. Unicode karakter seti ile kod yazımı.
  2. multi-core/multi-threaded development
  3. Development for PDAs and the Compact Framework
  4. Language enhancements and standards conformance
  5. Rich Internet Application (RIA) development
  6. Cross-compilation to other operating systems
  7. Continuously improved and frequently updated documentation

Delphi son XE2 (2011)(Kod Adı:Pulsar)[değiştir | kaynağı değiştir]

Win32, Win 64, MacOS 32, iOS4, .NET (Prism) İçinde birçok yenilikler barındıran Delphi XE2 fire monkey(yeni uygulamsı)ile birçok renk HD efektler ve birçok özelliğe sahip birçok uygulamayı kod kullanmadan yapıp istediğiniz gibi özgürce renklendirebilmeyi ayrıca Mac gibi birçok işletim sisteminide desteklemektedir.

Delphi XE3 (2013)(Kod Adı:Wheelhouse)[değiştir | kaynağı değiştir]

Win32, Win 64, MacOS 32, .NET (Prism)

Delphi XE4 (2013)(Kod Adı:Commodore)[değiştir | kaynağı değiştir]

Win32, Win64, MacOS 32 bit only, iOS 32 bit only, (delphi prism bu sürümde pakete dahil edilmeyip Remobjects ile Embarcadero'nun yolları ayrılmıştır. Oxygene adıyla Rem okbject firması tarafından ayrı bir ürün olarak geliştiriliyor.

Delphi XE5 (Eylül 2013)[değiştir | kaynağı değiştir]

Win32, Win64, MacOS 32 bit only, iOS 32 bit only, Android 32 bit only

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]