R (programlama dili)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
R
Rlogo.png
İlk çıkışı 1993
Tasarımcı Ross Ihaka ve Robert Gentleman
Geliştirici R Development Core Team
Kararlı sürüm 2.13.1 (8 Temmuz 2011)
Etkilendikleri S, Scheme
Platformu çapraz platform
Lisans GNU Genel Kamu Lisansı
Web sitesi www.r-project.org

R istatistiksel hesaplama ve grafikleri için bilgisayar programı olup aynı zamanda programlama dilidir. Yeni Zelanda Auckland Üniversitesinden Ross Ihaka ve Robert Gentleman tarafından ortaya çıkarılan[1] R halihazırda R Geliştirme Çekirdek Ekibi tarafından geliştirilmekte. S programlama dilinin açık kaynak kodlu versiyonu olan R bundan dolayı bazen GNU S olarakta anılmaktadır.

İstatistiki yazılım geliştirme için istatistikçiler arasında de fakto standart haline gelen R istatistiki yazılım geliştirme ve

veri analizi alanında kullanılmaktadır.[2]

GNU projesinin bir parçası olan R nin kaynak kodları GNU Genel Kamu Lisansı altında olup değişik işletim sistemleri için sürümleri mevcuttur.R komut satırı arayüzü kullanıyor olsa da değişik grafik kullanıcı arayüzleride bulunmaktadır.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

R çok geniş istatistiki (doğrusal ve doğrusal olmayan modelleme,klasik istatistik testleri, zaman serileri analizi, sınıflandırma, kümeleme ve diğer) ve grafik çizim teknikleri sunmaktadır. R de S gibi tam anlamıyla programlama dili olarak tasarlanmış olup kullanıcıya yeni fonksiyonlar tanımlayarak ilave özellikler geliştirme imkânı sunmaktadır. Bazı önemli farklılıklar olmasına rağmen S için yazılan kodlar aynen R de de çalışır. R sisteminin büyük çoğunluğu aynı dille yazıldığından kullanıcının yapılan algoritmik seçimleri takip etmesi kolaylaşmaktadır. Yoğun hesaplamalar gerektiren görevler için C,C++ ve Fortran kodu çalışma zamanında bğlanıp çalıştırılabilmektedir. İleri seviye kullanıcılar R nesnelerinin manupilasyonu için C kodu yazabilirler.

R, kullanıcıların eklediği özel fonksiyonlar veya çok özel araştırma alanlarına ait paketlerle oldukça geliştirilebilirdir. S dilinin mirasından dolayı R diğer birçok istatistiki hesaplama dilinden daha kuvvetli bir nesneye yönelik programlama kabiliyetine sahiptir.

R'nin bir diğer güçlü yönü matematiksel sembolleri de içeren yayın kalitesinde grafikler çizebilen grafik imkânlarıdır. R'nin ister online ister baskı amaçlı kullanılabilen çok geniş içerikli LaTeX benzeri dökümantasyon imkânı vardır.

Popüler veri madenciliği yazılım Weka nın, veri madenciliği yeteneklerinin Weka, istatistiksel analizlerin R ile yapılmasını sağlayan arayüzü bulunmaktadır.

Örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu örnekler dilin temel kurallarını ve komut satırının kullanımını göstermektedir.

byplot.lm() fonksiyonu ile oluşturulmuş grafik. Özellikler arasında sol altta göründüğü gibi eksen etiketlerinde matematiksel notasyon kullanımıda var.

> x <- c(1,2,3,4,5,6) # x sıralı 6 lısı oluştur

> y <- x^2 # y x in elemanlarının karelerinden oluşsun

> mean(y) # y nin aritmerik ortalaması

[1] 15.16667

> var(y) # Örnek varyansını hesapla

[1] 178.9667

> summary(lm(y ~ x)) # y nin x'e bağımlı doğrusal regresyon modeli

Call:

lm(formula = y ~ x)

Residuals:

1 2 3 4 5 6

3.3333 -0.6667 -2.6667 -2.6667 -0.6667 3.3333

Coefficients:

Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)

(Intercept) -9.3333 2.8441 -3.282 0.030453 *

x 7.0000 0.7303 9.585 0.000662 ***

---

Signif. codes: 0 ‘***’ 0.001 ‘**’ 0.01 ‘*’ 0.05 ‘.’ 0.1 ‘ ’ 1

Residual standard error: 3.055 on 4 degrees of freedom

Multiple R-squared: 0.9583, Adjusted R-squared: 0.9478

F-statistic: 91.88 on 1 and 4 DF, p-value: 0.000662

> par(mfrow=c(2, 2)) # 2x2 lik çizim alanı oluştur

> plot(lm(y ~ x)) # Regresyon modelinin tanısal grafikleri

Paketler[değiştir | kaynağı değiştir]

R nin yetenekleri kullanıcılarca eklenen paketler le geliştirilmektedir.Bu paketler belli uzmanlık alanlarıyla ilgili teknikler, gelişmiş grafik özellikleri, birçok harici dosya biçimini okuma/yazma yeteneği(SPSS, Matlab,Excel,MySQL bağlantıları vb.) gibi birçok özelliği R ye kazandırmaktadır. R nin standart kurulumunda temel paketler bulunuyor olsa da 2000[3] den fazla paket CRAN (Geniş Kapsamlı R Yazılım Ağı) dan erişilebilirdir.

Grafik kullanıcı arayüzleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • RStudio - Kullanımı oldukça kolay ve gelişmiş bir arayüz. RStudio
  • gretl - R gretl paket programının içerisinden kullanılabilir
  • Java Gui for RJava diliyle yazılmış müztakil olarak çalışabilen R terminali ve editörü (JGR diyede anılıyor)
  • – R ve Rcmdr nin Microsoft Excel içerisinden kullanılabilmesini sağlar
  • rggobi, Matris görselleştirme için GGobi arayüzü
  • Sage – web tarayıcı arayüzü aynı zamanda rpy desteği

R nin Ticari Versionları[değiştir | kaynağı değiştir]

R nin destek ve servis imkânları içeren değişik ticari ve kurumsal versiyonları bulunmaktadır.

  • XL Solutions tarafından sunulan R+.
  • RStat
  • R ye benzeyen ve S nin ticari bir versiyonu olan S-PLUS.

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Robert Gentleman ana sayfası
  2. ^ Üniversitelerde Sosyal Bilimlerde İstatistik Öğretimi için R İstatistiki Hesaplama Ortamını Kullanmak, " Using the R Statistical Computing Environment to Teach Social Statistics Courses"
  3. ^ Henrik Bengtsson,"Milestone: 2000 packages on CRAN"
  4. ^ Basın Açıklaması, "Intel Capital Makes Series A Investment in REvolution Computing"

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Vikikitap
Vikikitapta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
R (programlama dili) ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.