Beta Scorpii

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinat:Sky map 16s 05d 26,2sn; -19º 48' 10″

Beta Scorpii
Akrep takımyıldızı'nın sınırlarını ve yıldızların konumlarını gösteren diyagram
Cercle rouge 100%.svg

β Scorpii'nin konumu (kırmızı daire içinde)
Gözlem verisi
Dönem J2000.0
Takımyıldız Akrep
Bahar açısı (α) 16s 05d 26,2sn[1]
Yükselim (δ) -19° 48′ 10″[1]
Galaktik enlem +23,6016[1]°
Galaktik boylam 353,1949[1]°
Görünür parlaklık  (V) Bileşik: 2,50[1]
AB: 2,62[2]
C: 4,89[3]
Görünür parlaklık  (B) Bileşik: 2,43[1]
AB: 2,55[2]
C: 4,87[3]
Görünür parlaklık  (J) AB: 2,41[2]
Sınıflandırma
Tayfsal sınıf
AB: B0.5V[2]
C: B2V[3]
U-B Renk ölçeği AB: -0,87[4]
C: -0,70[5]
B-V Renk ölçeği AB: -0,07[4]
C: -0,02[5]
R-I Renk ölçeği AB: -0,09[4]
Gökölçümsel nitelikleri
Dikey hız (Rv) -1,00 ± 2,00[6] km/sn
Iraklık açısı (π) 8,07 ± 0,78[6] mys
Uzaklık 399[6] Iy
mutlak parlaklık (V) AB: -2,88[7]
C: -0,48[8]
Özdevinim nitelikleri
Bahar açısı payı (μ) -5,20 ± 0,92[6] mys/y
Yükselim payı (μ) -24,04 ± 0,64[6] mys/y
Fiziksel özellikler
Kütle (m) AB: 10[9] M
Yarıçap (r) AB: 6,5 ± 0,4
C: 5,5 R
Aydınlatma gücü AB: 1808,71[7]
C: 167,96[8] L
Etkin sıcaklık AB: 27.000[9]
C: 22.000[9] K
Dönme hızı (v sin i) AB: 100[10]
C: 65[10] km/sn
Katalog belirtmeleri
Acrab • Elacrab • Graffias • Grassias • Bet Sco • ADS 9913
AB: β1 Sco • 8 Scorpii A • BD–19 4307 • HD 144217 • HIP 78820 • HR 5984 • SAO 159682
C: β2 Sco • 8 Scorpii C • BD–19 4308 • HD 144218 • HIP 78821 • HR 5985

Beta Scorpii (β Sco, β Scorpii), Akrep takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 399 ışık yılı uzaklıkta bulunan çoklu yıldız sistemidir. Geleneksel adı olan Acrab, Akrab veya Elacrab, (Arapça: العقرب‎) el-'Akrebden gelmektedir. Xi Scorpii ile birlikte Graffias olarak da adlandırılmıştır.

Gözlem bilgisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Beta Scorpii, Akrep takımyıldızının kuzey-batısında yer alır. Delta Scorpii ve Pi Scorpii ile birlikte Akrep'in ön bölümünü oluşturan üç parlak yıldızın en kuzeyde olanıdır. Küçük bir teleskopla yapılan bir gözlemde iki bileşen, arasında 13,5 yay-saniyelik bir açısal ayrılma ile ikili yıldız olarak görünür. Daha güçlü bir teleskopla diğerlerinden çok daha az parlak olan üçüncü bileşen gözlemlenebilir. Akdeniz havzasında gözlem için en iyi zaman, Mayıs ve Ağustos ayları arasıdır.

Sistem[değiştir | kaynağı değiştir]

Beta Scorpii sistemi yörüngelerinin hiyerarşisi.[11]

Beta Scorpii, altı bileşenden oluşan çok karmaşık bir çoklu yıldız sistemidir. Birincil bileşen β Scorpii A, yakınındaki ikincil bileşen β Scorpii B ve daha uzakta olan üçüncü bileşen β Scorpii C olarak adlandırılır. İkili yıldız olan β1 ve β2, sistem bileşenleri yörünge hiyerarşisinin üst dallarını oluşturur. β1 Scorpii, ikilinin en parlak olanıdır ve 3,9 yay-saniyelik açısal ayrılma ile β Sco A ve β Sco B adlarında iki alt bileşenden oluşur. Bu alt bileşenlerin yörünge süreleri 610 yıldır. β Sco A, 1,42 mili yay-saniye ile ayrılan ve 6,82 günlük bir yörünge süresi olan, β Sco Aa ve β Sco Ab adlarında iki bileşene sahip bir spektroskopik ikilidir.[11]

İkinci görsel bileşen β2 Scorpii, 0,1328 yay-saniyelik bir açısal ayrılma ile β Sco C ve β Sco E adlarında iki alt bileşenden oluşur. Bu alt bileşenlerin yörünge süreleri ise 39 yıldır. β Sco E 10,7 günlük bir yörünge süresi olan, β Sco Ea ve β Sco Eb adlarında iki bileşene sahip bir spektroskopik ikilidir. Eski sistem modellemelerinin bir sonucu olarak D bileşeni yoktur.[11]

Sistemin iki en büyük üyesi B-tipi mavi-beyaz ana kol yıldızlarıdır. C bileşeni B2V olarak sınıflandırılır.[11] Her iki sıcak yıldız, Güneş'ten 10 kat daha fazla güneş kütlesine sahiptir ve yaşam döngüleri de oldukça kısa olacaktır. Her ikisinin de evrimlerinin Tip II süpernova patlamasıyla son bulacağı düşünülmektedir.

Beta Scorpii sistemi, Akrep-Erboğa Birliği'nin Üst Akrep altgrubu'nun kinematik bir üyesidir. Bu grup, 470 ışık yılı uzaklıktadır ve 11 milyon yıl yaş ortalamasına sahip binlerce genç yıldızdan oluşur.[12]

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Graffias adının etimolojik kökeni tam belli değildir. Ancak kelimenin, anlamı "yengeç" olan (Grekçe: γραψαίος) Grapsaios ile bağlantılı olduğu öne sürülmüştür.[13] Geleneksel adı olan Acrab, (Arapça: العقرب‎) el-'Akrebden türetilmiştir.

Çince'de 房宿四 (Odanın Dördüncü yıldızı) olarak belirtilmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f ADS 9913 ABC -- Double or multiple star SIMBAD
  2. ^ a b c d HR 5984 -- Star SIMBAD
  3. ^ a b c HR 5985 -- Double or multiple star SIMBAD
  4. ^ a b c VizieR HR 5984 - Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Hoffleit+, 1991)
  5. ^ a b VizieR HR 5985 - Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Hoffleit+, 1991)
  6. ^ a b c d e Ashland Astronomy Studio - Graffias (HIP 78820)
  7. ^ a b HIP 78820 - Extended Hipparcos Compilation (XHIP) (Anderson, 2012)
  8. ^ a b HIP 78821 - Extended Hipparcos Compilation (XHIP) (Anderson, 2012)
  9. ^ a b c Kaler, James B.. "GRAFFIAS (Beta Scorpii)". University of Illinois. http://stars.astro.illinois.edu/sow/graffias.html. Erişim tarihi: 20 Şubat 2010. 
  10. ^ a b Abt, Helmut A.; Levato, Hugo; Grosso, Monica (Temmuz 2002), "Rotational Velocities of B Stars", The Astrophysical Journal 573 (1): 359–365, Bibcode 2002ApJ...573..359A, doi:10.1086/340590 
  11. ^ a b c d Mason, Brian D.; Hartkopf, William I.; Tokovinin, Andrei (Eylül 2010), "Binary Star Orbits. IV. Orbits of 18 Southern Interferometric Pairs", The Astronomical Journal 140 (3): 735–743, Bibcode 2010AJ....140..735M, doi:10.1088/0004-6256/140/3/735 
  12. ^ Mark J. Pecaut, Eric E. Mamajek, & Eric J. Bubar (Şubat 2012). "A Revised Age for Upper Scorpius and the Star Formation History among the F-type Members of the Scorpius-Centaurus OB Association". Astrophysical Journal 746 (2): 154. arXiv:1112.1695. Bibcode 2012ApJ...746..154P. doi:10.1088/0004-637X/746/2/154. http://adsabs.harvard.edu/abs/2012ApJ...746..154P. 
  13. ^ Allen, Richard Hinckley (1963). Dover Publications. ed. Star names: their lore and meaning. Mineola (N.Y:). ss. 367.