Beş element

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Geleneksel Çin felsefesinde doğal fenomenler Wu Xing (Çince: 五行; Pinyin: wǔxíng) veya Beş Element denilen bibirleriyle etkileşim içindeki unsurlarla açıklanır. Element sözcüğü ingilizce kaynaklarda kullanılmasına karşın doğru ifade biçimi değildir. Bu imgesel anlatımda element; durum, döngü uğrakları, süreç etkeni, süreç özelliği, unsur, aşama türünden bir anlam taşır. Astrolojinin ilgisini çekmiş kavramlar olsa da astrolojiyle ilgisi yoktur. Doğu bilimlerinde çok başvurulan felsefi bir kuramdır. Çoğu toplumlarda ateş, su ve toprak ortak gözlemlenmiş etkenler olmasına karşın Çinde odun ve metal artıdan etkenler olarak önem taşımıştır.

Etkenler ve organlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Beş etkenin akapunktur meridyenleriyle ilişkisi

Beş etken kuramı organlar ile etkenler arasında ilişki gördüğünden, ilgili organdaki rahatsızlık elementin yetersizliği veya fazlalığı ile açıklanır. Tedavi de etkenlerin aynı yaklaşım çerçevesinde besleyen-beslenen, denetleyen-denetlenen ilişkileri üzerinden yürütülür. Herhangi biri diğerinden daha üstün değildir ancak birinin yetersizliği durumunda onun önemi öne çıkar.

  • Odun: Canlı yaşamı simgeler
Gözler ve kaşlar
Tendon bağları
Tırnaklar
Gözpınarları ve gözyaşları
Şakaklar
Penis
Klitoris
  • Ateş:
Dil
Dış kulak
Atar ve toplar
Damarlar
Kan
Ter
  • Toprak:
Dudaklar
Ağız
Göz kapakları
Kaslar
Tükürük
Lenfler
  • Metal : mineralleri, elementleri simgeler
Burun
Deri, cilt
Zarlar
Mukoza tabakaları
Mukoza salgıları
  • Su :
Beyin
İlikler
Kemikler, dizler, bilekler
Omurilik
Kalçalar
Kulaklar, iç kulaklar
Baş ve üreme organları tüyleri
Göz bebekleri
Yumurtalıklar, testisler, anüs

Çin Tıbbında Beş Etken[değiştir | kaynağı değiştir]

Etken Odun Ateş Toprak Metal Su
Temel yönler doğu güney merkez batı kuzey
Gezegen Jüpiter Mars Satürn Venüs Merkür
Yin/Yang genç yang olgun yang merkez genç yin olgun yin
Enerji Ilık ve rutubetli sıcak nötr serin ve kuru soğuk
Zang (yin organlar) karaciğer kalp/perikardium dalak/pankreas akciğer böbrek
Fu (yang organlar) safra kesesi ince bağırsak/San Jiao mide kalın bağırsak idrar kesesi
Duyu organı göz dil ağız burun kulaklar
Duyu bakış konuşma tad koklama işitme
Beden sıvısı Göz yaşı ter tükürük balgam üre
Duygu öfke neşe ve haz dalgınlık, sıkıntı keder, hüzün korku, irade eksikliği
Parmak işaret orta baş yüzük küçük parmak
Ses şşşşş haaaa huuu sssss çuveeey
tad ekşi acı tatlı keskin tuzlu
Kümes hayvanları köpek koyun/keçi sığır tavuk domuz
Meyve erik kayısı iğde şeftali kestane
Tahıl buğday fasülye pirinç kendir darı
Mevsim İlkbahar Yaz Mevsim değişimi
(Her üç ayda)
Sonbahar Kış
Yaşam doğum gençlik yetişkinlik yaşlılık ölüm

Çin astrolojisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin Beş etken kuramına göre her insan doğduğu yer ve zamanın elementinin etkisi altındadır. Buna göre;

Etken Odun Ateş Toprak Metal Su
Mevsim ilkbahar yaz Yaz sonu sonbahar kış
Yin/Yang Yang yin merkez yin yang
Doğum yılının son rakamına göre 4, 5 6,7 8, 9 0, 1 2, 3
  • Odun elementi: Lider ruhlu, kararlı, çalışmayı seven, meydan okuyucu, maddi konulara daha eğilimli, danışmanlık alma eğilimleri yok. bağımsızlığına düşkün.
  • Ateş elementi: Neşeli, sıcak, maceracı, ikna kabiliyeti yüksek
  • Toprak elementi : Verici, bağışlayıcı, barışsever fakat patlayıcı öfke, kolleksiyoncu, muhafazakar
  • Metal elementi : Alçakgönüllü, içlerine kapanık, depresyona yatkın, utangaç, sessiz, sakin, metafiziğe ilgili
  • Su elementi : Felsefeye yatkın,iyi dost, zayıf bellek

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

Ek Okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Zeynep Sevil Güven - Beş Element, Ötesi Yayıncılık
  • Hakan Onum, Çigong, Yol Yayınları

Göz At[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]