Argali

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Argali
Korunma durumu: Yakın tehdit altında (NT)
Argali Stuffed specimen.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Takım: Artiodactyla
(Çift toynaklılar)
Familya: Bovidae
Alt familya: Caprinae
Cins: Ovis
Tür: O. ammon
Binominal adı
Ovis ammon
Linnaeus, 1758
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Argali ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Argali ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
Yeryüzünde Argalinin yaşadığı yerler

Argali (Ovis ammon), boynuzlugiller (Bovidae) familyasından Asya'da Kazakistan, Tacikistan, Doğu Türkistan, Tibet, Altay Dağları'nda ve Batı Moğolistan'da yaşayan yabani bir koyun tür'üdür. Yaşayan koyunların en irisi olan argali çifttırnaklıların en büyük türlerinden bir tanesi olarak bilinir.

Erkek argalilerin yüksekliği 1.25 metre ağırlığı ise 200-230 kilogram arasındadır. Dişi argali erkeğe oranla daha küçüktür 150-190 kilogram arasındadır ve boynuz'ları daha biçimlidir daha küçüktür. Koçların büyük sarmal boynuzları özellikle 1,8 metre uzunluğundaki pamir argalisinde (ya da Marko Polo koyununda) iyice büyük ve kalındır.

Farsça büyük boynuz anlamındaki arga kökünden türetilen argali sözcüğü Türkçe konuşan uluslar arasında başka yaban koyunu türlerini adlandırmak amacıyla da kullanılır. Sürüler halinde daha çok bulunduğu yerler Kazakistan, Doğu Türkistan ve Tibet'tir. Bu yabani koyun, ot, yeşillik, meyve ve ağaç yaprak'larıyla beslenir.

Sarp dağlık yamaçlara çok rahat tırmanır, patika ve uçurum kenarında dolaşmaktan çekinmezler. Gebelik süreleri 23 hafta kadardır. Dişi, her batında bir yavru, ender olarak iki yavru doğurur. Yavruları tüylü ve gözleri açık doğarlar. Birkaç saat içinde ayağa kalkarak annelerini izlemeye başlarlar. 6 ay içinde erginleşip üreyebilirler. 12-15 yıl kadar yaşarlar. Argalinin evcil koyunun atası olduğu kabul edilmektedir.

Alt türleri[değiştir | kaynağı değiştir]