Airbus A330

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Airbus A330
Türk Hava Yolları'na ait bir A330-200
Türk Hava Yolları'na ait bir A330-200
Türü Hava taşımacılığı
Üretici Airbus S.A.S (EADS)
İlk uçuş 2 Kasım 1992
Hizmete giriş 17 Ocak 1994 (Air Inter)
Durumu Etkin hizmette
Ana kullanıcı Cathay Pacific (30)
Diğer kullanıcılar Emirates (29)
Qatar Airways (24)
Northwest Airlines (23)
Türk Hava Yolları (9+7 sipariş)
Üretim sayısı 977 (30 Nisan 2013 itibariyle)
Birim maliyeti $136 ila $145,5m arası (2003)
A330-200F $175M (2007)
Değişimleri Airbus A330 MRTT
Airbus A340

Airbus A330, Airbus ailesinin yüksek kapasiteli, orta ve uzun menzilli bir uçağıdır. Teknik olarak aynı A340 gibi geniş gövdeli, iki koridorlu yapıda olup A340'dan farklı olarak iki adet turbofan motora sahiptir. Bu özellikteri ile Airbus ailesinin çift motorlu en büyük üyesidir.

A330 ilk uçuşunu 1992'de yaptı. Airbus'ın ve havacılık otoritelerinin testlerinden sonra ilk hizmetine 1993'te başladı. İlk imal edilen A330'un 300 serisiydi. Üç sınıfta toplam 295 yolcu taşıyabilen uçağın menzili 10 bin 400 kilometreydi. Havayollarının biraz daha küçük, iki motorlu bir uçak istediklerini saptayan Airbus Endüstri, 1990'ların başından itibaren A330-300'ün alt modeli olan A330-200 üzerinde çalışmaya başladı. İlk siparişler uçak kiralama şirketi ILFC'nin yanı sıra Swissair, Sabena, Avusturya, Emirates ve Gulf Air gibi şirketlerden geldi.

Serinin bir alt üyesi olan A330-200 ilk uçuşunu 13 Ağustos 1997'de gerçekleştirdi. Testler ve sertifikasyon çalışmalarından sonra uçak ilk olarak Nisan 1998'de Canada 3000 Havayolları'nda hizmete girdi. A330-200 modelinin gövdesi 300 serisine oranla yaklaşık 4.7 metre daha kısa. Ancak menzili A330-300'den 2 bin kilometre daha uzun. Menzil farkı A330-200'ün gövde altına konulan ve A340'larda da kullanılan özel bir yakıt tankı sayesinde sağlandı. Artan ağırlığı karşılamak için özel iniş takımları da eklendi.

Ekonomik uçuşuyla birçok havayolu tarafından seçilen A330-200, 150'ye yakın sipariş aldı. Bunlardan 102 tanesi teslim edildi. Havayolları A330-200'leri filolarındaki A300, A310, DC10-10, eski nesil B767-200'leri değiştirmek amacıyla seçiyor. Swissair, Avusturya, Sabena, Air France, Kore, TAM, Qatar, Air Transat, Canada 3000, LTU, Aer Lingus, Air Tours, British Midland, JMC Air, Monarch, Srilankan Havayollarının yanı sıra Türk Hava Yolları da A330-200 kullanan operatörler arasındaki yerini aldı.

İlk nesil çift motorlu Airbus uçakları olan A330-300 serisinde farklı motor seçenekleri mevcuttur. Bu uçaklar için (67,500 lb) 300.3 kN'luk itiş gücüne sahip iki adet General Electric firmasının CF6-80E1/A2 motorlarını ya da 284.7 kN'luk (64,000 lb) Pratt & Whitney firmasının PW-4164 motorları tercih edilebilir. Ayrıca bir başka seçenek olarak (68,000 lb) 304.6 kN'luk itiş gücü ile RollsRoyce Trent 768 ile Trent 772 turbofan motorları da seçenekler arasındadır.

Uzun menzilli A330-200 uçaklarında ise Pratt & Whitney firmasına ait PW-4164 motorları ya da PW-4168 serisi turbofan motorları ile üçüncü bir seçenek olarak da yeni nesil 324 kN (73,000 lb) itiş gücüne sahip RR Trent 768 serisi veya 772 opsiyonu kullanılabilir.

A330 MRTT[değiştir | kaynağı değiştir]

A330'un KC-45 adı altında havadan yakıt ikmali sağlayan tanker uçağıdır. EADS ve Northrop Grumman ortaklığı 29 Şubat 2008'de ABD'de 35 Milyar $ değerinde 179 adet KC-45 tedariğini içeren sözleşme imzalamış ve Boeing'i safdışı bırakmıştır.[1]

2008 sonbaharında ABD başkanlık seçimlerinden önce bu anlaşma askıya alınmıştır. Her ne kadar uçağın ana montajı Amerika'da yapılacak olsa da Boeing gibi bir Amerikan şirketi yerine Avrupalı Airbus'un tercih edilmesi tepkilere yol açmıştır. İhale önümüzdeki seneye bırakılmıştır.

Teknik özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

THY Airbus A330-200 (TC-JNE) Singapore Changi Havaalanı.
LTU Airbus A330-200 RWY 23L Düsseldorf Uluslararası Havaalanı'nda yere dokunuyor.
Airbus A330-200
Air Canada A330-343
Uçak boyutları A330-200 A330-300 A330-200F
Gövde Uzunluğu 58,8 m (192 ft 11 in) 63,6 m (208 ft 8 in) 58,8 m (192 ft 11 in)
Yerden Yüksekliği 17,40 m (57 ft 1 in) 16,85 m (55 ft 3 in) 16,9 m (55 ft 5 in)
Gövde çapı 5,64 m (18 ft 6 in)
Azami kabin genişliği 5,28 m (17 ft 4 in)
Kabin genişliği 45,0 m (147 ft 8 in) 50,35 m (165 ft 2 in) 40,8 m (133 ft 10 in)
Kanat Açıklığı (geometrik) 60,3 m (197 ft 10 in)
Kanat Alanı (referans) 361,6 m² (1.186 sq ft)
Kanat serbestisi (%25 akord) 30 derece
Dingil mesafesi 22,2 m (72 ft 10 in) 25,6 m (84 ft) 22,2 m (72 ft 10 in)
Tekerlek izi 10,69 m (35 ft 1 in)
Temel çalışma verisi
Motorlar two CF6-80E1 or PW4000 or RR Trent 700 PW4000 or Trent 700
Motror itme mesafesi 303-320 kN
Yolcu kapasitesi 253 (3-class) / 293 (2-class) 295 (3-class) / 335 (2-class) -
Menzil (w/max. passengers) 6.749 NM (12.500 km) 5,669 NM (10.500 km) 4.000 NM (7.400 km)
Ekonomik hız Mach 0,82 (541 mph, 470 knots, 871 km/h at 35.000 ft cruise altitude)
Azami ekonomik hız Mach 0,86 (568 mph, 493 knots, 913 km/h at 35.000 ft cruise altitude)
Kalkış Mesafesi MTOW 2.220 metre(7.300 ft) 2.500 metre(8.202 ft) -
Yük tutma hacmi (Standard/seçenekli) 19,7 / 1.376 m³ 475 m³
Dizayn ağırlıkları
Azami şahlanma ağırlığı 230,9 (233,9 ) t
Azami Havalanma ağırlığı 230 (233) t
Azami İniş ağırlığı 180 (182) t 185 (187) t 182 (187) t
Azami sıfır yakıt ağırlığı 168 (170) t 173 (175) t 173 (178) t
Azami yakıt kapasitesi 139.100 l 97.170 l 139.100 l
Boş faaliyet ağırlığı 119,6 t 122,2 (124,5) t 109 t
Hacimsal Yük 36,4 t 45,9 t 69 t
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Airbus A330 ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.

Motorlar :

  • 1. seçenek : 2x GE CF6-80E1/A2
  • 2. seçenek : 2x P&W PW-4164 - PW-4168
  • 3. seçenek : 2x RR Trent 768 - Trent 772

Sipariş ve Teslim Edilenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Siparişler Teslim Edilenler
Model Toplam Belirsiz Toplam 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998 1997 1996 1995 1994 1993
A330-200 572 128 444 0 40 32 38 49 42 39 29 25 19 36 16 27 40 12
A330-200F 60 51 9 0 4 5
A330-300 554 170 384 0 43 50 38 23 26 23 27 22 12 6 19 16 4 11 14 10 30 9 1
Toplam 1,186 349 837 0 87 87 76 72 68 62 56 47 31 42 35 43 44 23 14 10 30 9 1

Bilgiler, Aralık 2011 sonu değerleridir. 17 Ocak 2012 tarihinde güncellenmiştir.[2]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]