Airbus A380

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Airbus A380
Emirates Havayolları'na ait bir A380 Paris-Charles de Gaulle Havalimanı'na iniş yaparken.
Emirates Havayolları'na ait bir A380 Paris-Charles de Gaulle Havalimanı'na iniş yaparken.
Türü Geniş gövdeli, çift ​​katlı dev jet uçağı
Ulusal köken Çokuluslu
Üretici Airbus
İlk uçuş 27 Nisan 2005
Hizmete giriş 25 Ekim 2007
Singapur Havayolları
Durumu Etkin
Ana kullanıcı Emirates Havayolları
Diğer kullanıcılar Singapur Havayolları
Qantas
Lufthansa
Üretim aralığı 2004-
Üretim sayısı 101
Birim maliyeti 389.9 milyon $[1] (yak. 300 milyon € veya 252 milyon £)

Airbus A380, günümüzde, Airbus S.A.S. (EADS) tarafından seri üretim çerçevesinde üretilen, dünyanın en büyük iki katlı geniş gövdeli (wide body aircraft) 850 yolcu kapasiteli, lüks, sivil yolcu uçağıdır.

Dünyanın en büyük yolcu uçağı A380 ilk uçuşunu Fransa'nın Toulouse kentinden gerçekleştirmiştir,[2] ve ilk ticari uçuşunu 25 Ekim 2007 günü Singapur Havayolu şirketinin Singapur - Sydney arası yapmıştır.

A380, Airbus şirketinin yeni bayraktar uçağı (flagship) olup, geniş gövdeli uçak sektöründe azami 853 yolcu taşıma kapasitesi ile yeni bir sınıf oluşturur. Projenin ortaya çıkışı, geliştirilmesi ve üretim safhalarında Airbus A3XX kodu altında sürülmüştür.

A380'in üst katı diğer geniş gövdeli uçaklardan farklı olarak gövde boyunca uzanır. Bu sayede rakibi olan bir başka geniş gövdeli uçak Boeing 747'ye göre %49 daha geniş kabin alanı sunar.[3] Yine bu sayede standart konfigürasyonda 525 yolcu, tamamı ekonomi sınıfı olarak düzenlenmesi durumunda 853 yolcuya kadar taşıma kapasitesi arttırılabilir.[4][5]

Tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Geliştirme amaçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu uçağın geliştirme amaçları, çoğu kez olduğu gibi, ekonomiklik ve küreselleşmeden doğan zorunluluklar olmuştur. Zira, Airbus'a göre bu zorunlulukların arasında en önemlileri, şu ikisidir. Birincisi, bir tek uçak ve sefer ile mümkün en fazla yolcu taşıma kapasitesini artırmak; ikincisi ise buna dayanıklı yolcu ve kilometre başı oluşan zorunlu veya sabit (bakım, yakıt, pilot maaşları, havaalanı kullanma vergileri vs) giderleri mümkün en asgari değere düşürmektir. Şirketin verilerine göre, bu uçak diğer modern uçaklara kıyasla işletiminde %15 daha ekonomiktir.

Geliştirme amaçlarına ulaşabilmek için, yüksek derecede yeni bileşimli sanayi madde ve materyaller geliştirilip ve yeni üretim teknikleri geliştirmek zorunlu idi. Bu alanda cam elyafı (fiberglas) takviyeli kompozit maddeler (CFK, Carbon-fibre reinforced plastic, glass-fibre reinforced plastic veya cam elyafı takviyeli plastik) ve sandviç yapı tekniğinden büyük oranda yararlanılmıştır.

Uçağın boş ağırlığını düşürmek için, uçak gövdesi sandviç konstrüksiyonu ile üretilmiştir. Duvarların (cidar) 2/3´si Alüminyum-fiberglas lif-kompozit GLARE yapımındandır. Sadece iç bölümünün 1/3´ü sırf alüminyumdandır.

Rolls-Royce-Trent-900 jet motoru
Airbus A 380 geniş gövde şeması
Engine Alliance GP7200 jet motorlu A380

Bunun yanı sıra, yeni geliştirilen jet motorlar sayesinde, diğer geniş gövdeli uçaklara karşı daha sessiz olduğu vurgulanır. Söz konusu jet motorlar Rolls-Royce tarafından üretilen Rolls-Royce Trent 900´dür ve bir dört jet motorlu sivil yolcu uçağı için kullanılan en güçlü jet motorlarıdır.

İç pervane çapı 2,95 metredir ve saniyede 1,5 ton hava çeker. Müşterilerin isteği üzerine Rolls-Royce motorları yanında, Engine Alliance (Pratt & Whitney ve General Electric) adlı şirketin ortak ürettikleri GP7200 motoru da kullanılabilir.

Bir başka özelliği ise, diğer 4 motorlu uçaklarda, genelde her dört motorda thrust reverser (itici güç ters çevirici, uçakların inişte güçlü şekilde fren yapmasını sağlar) mevcut iken, A380´de sadece gövdenin hemen yanında bulunan sağlı-sollu en yakın motorda kullanılmasıdır. Nedeni ise, uçağın olağanüstü kanat uzunluğudur. Dünyada bulunan iniş pistlerinin büyük bir oranı sadece 45 ile 60 metre arasındadır. Pistlerin sağ ve sollarında genelde çimen veya kum alan bulunur. A380´in 2 dış motorları bu cim ve kum alanların üzerinde bulunacağı için, inişte hız kesme esnasında, bu dış motorların thrust reverser kullanımında kum ve çim parçalarını motorun içine çekip böylece motorda hasara sürükleyeceği korkusudur. Diğer başka nedeni ise, dünya genelinde çoğu havaalanlarının altyapıları, Boeing 747 tipi uçağa göre geçmişte tasarlanıp ve genişletilmesidir. Bu noktada hem Airbus hem de havaalanları işleticilerine, genişletilmede mümkün mertebe fazla finansal koşullar çıkarmamaktır.

Airbus şirketinin açıklamasına göre, A380 için son sekiz yılda 12 milyar Avro geliştirme masrafı harcanmıştır.

A380 ile Boeing 747 gövde şemaları

Bu uçakta göze çarpan en güncel yenilik ise, ilk defa bir geniş gövdeli sivil yolcu uçağında bir çift yolcu kabininin baş kısmından kuyruk kısmına kadar kesintisiz mevcut oluşudur. Boeing 747´de ise bu çift katlı yolcu kabini sadece, önden uçağın uzunluğunun 1/3´de mevcuttur ve genellikle sadece 1. sınıf yolcularına aittir.

Geliştirme esnasında yolcu terminal işletmecileri, Airbus´a azami büyüklükte 80 x 80 metre box (80 m uzunluk x 80 m genişlik) ebatlarını zorunlu koşmuşlardır. Böylelikle varsayılan altyapıyı mümkün derecede kullanılabilmektedir. Lâkin yolcu indirme ve bindirme peronlarında her iki katı aynı anda kullanabilmek için, hizmet yapacağı havaalanlarında yeni iki katlı indirme-bindirme körüklü köprüler yapımı kaçınılmaz bir noktaydı. Bu gerekliliği şuan dünyada sadece birkaç sayılı büyük uluslararası havaalanları sağlamaktadır.

Proje ve geliştirme safhaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Airbus A380 roll-out, Ocak 2005
Airbus A380 Hamburg-Finkenwerder´e iniş, 8 Kasım 2005

Bu uçağın ilk projeleri, 1980´li yıllarında yapılan ön fizibilite çalışmalarına dayanır. 1990 yıllarının ikinci yarısında, piyasanın elverişli gelişmeleri sayesinde, Airbus geliştirme projelerine başlamıştır. 2000 senesinde 50 adeti aşan rağbet ve ilgi (Letters of intent) ile Airbus, uçağın yapım projelerine ilk adımı atmıştır.

İlk deney uçağı (prototip) Ekim 2004 ile Ocak 2005 arası son imalat aşamasında bulunup, 18 Ocak 2005´de üretim tesislerini terk edip halka sunulmuştur. Bu sunuluş törenine, Airbus´u üreten dört büyük ülke başbakanları; Jacques Chirac, Gerhard Schröder, Tony Blair ve José Luis Rodríguez Zapatero katılmışlardır.

MSN 5001 isimli bir prototip, 2005´den bu yana Dresden şehrinde bulunan bir uçak üretme tesisinde sürekli materyal ve diğer denemelerden geçirilip, 25 yıllık bir hizmet zaman dilimi sınavlarına tabii tutulur. Burada elde edilen değerler, yeni adetlere gereğince uygulanır.

Airbus A380 ana teker bölümü,ILA Berlin 2006

İlk yolcu modeli uçak teslimatı Haziran 2006´da Singapore Airlines´a olacaktı. Aşağıda belirtilen sorunlardan dolayı, teslimatlar birçok kez ertelenip, Airbus´a göre 15 Ekim 2007´de Singapore Airlines´a ve 2008 yılı başında Qantas´a gerçekleşecektir. Bu tarihlerden sonra olası teslimat aksaklıklarında, Airbus ve müşterileri arasında özel tazminat antlaşmaları imzalanmıştır. A380F kargo modeli, ilk hesaplamalara göre 2009 senesi ilk yarıda olup, böylece Boeing 747-8F´in ilk teslimatından yaklaşık 6 ay önce gerçekleşecekti. Aksaklıklar FedEx´in siparişinin iptaline ve Emirates´in sipariş takaslarına yol açmıştır. Sonuç olarak sipariş listesinde sadece UPS´sin 10 adet A380-800F geriye kalmıştır.

UPS ve Airbus´a Şubat 2007´de ilk olarak, Mart 2007 tarihine kadar, her iki tarafa zaman tanınıp sipariş ve üretim konusunu, tekrar gözden geçirme olanağı sağlanmıştır. Bu zaman diliminde, olası bir sipariş iptali her iki taraf içinde, tazminat bedelinin söz konusu olmayacağı belirtilmiştir.

1 Mart 2007´li bir Airbus açıklamasına göre, A380-800F kargo modelinin, şuan olumlu perspektifler sağlamadığından, üretim ve teknik kapasitesini, A380 yolcu modeline kaydırdıklarına değinmiştir.

Bir Airbus sözcüsüne göre UPS´in siparişi iptal değil, sadece UPS´e yeni bir teslimat zamanı sağlanmasından ibarettir.[6] Bunun yanı sıra, kargo modeli halen A380-Model serisinin bir aktif alt modelidir ve halen yeni müşteri bulma çabaları sürmektedir.[7] Belirlenen bilgilere göre, Airbus, kargo modelini 2015 tarihinden sonra müşterilerine teslimatı sağlayacaktır.[8]

29 Ekim 2005´de Toulouse havaalanı yanında, ilk olarak Frankfurt Havalimanına uçuş düzenleyip, yolcu indirme-bindirme işlem denemelerine başlanmıştır.

A380 F-WWOW prototipinin alt katında bulunan uçuş mühendis teknik bölümü

8 Kasım 2005´de Hamburg-Finkenwerder havaalanına ikinci, MSN-002 kodlu, deney uçağı iniş yapmıştır.

Airbus, 13 Haziran 2006´da bir açıklamada bulunup, A380´nin teslimat tarihlerinin, kabin elektrik donanımında meydana gelen sorunlardan dolayı, 6 ile 8 ay,arkaya atıldığını belirtmiştir.[9]

Bu sorunların birkaçının nedeni şöyle açıklanmıştır. Farklı parça üretim tesislerinde, farklı CATIA isimli CAD-yazımların sürümleri kullanılıp, proje ve donanımlarda yazılım uyuşmazsızlıklar ortaya çıkmıştır. Bu uyuşmazsızlık nedenini gidermek için bir süre, veritabanlarında bulunan veriler, manuel olarak yeni yazılım sürümlerine aktarılmıştır. Bu sorunlar göz önünde bulundurularak, 2007´de 9 adet, 2008´de 26 - 30 adet ve 2009´da sadece 40 adet üretme kapasitesi olduğu belirtilmiştir.

1 Eylül 2006´da Realisierungsgesellschaft (ReGe) Hamburg tarafından, Hamburg Havalimanının iniş-kalkış pistlerinin, 2 ay daha önce hizmete gireceği[10], ve böylece Avrupalı ve Orta Doğu müsterilerinin, uçak teslimatı buradan gerçekleşmesi sağlanmıştır.[11]

Gerekli havaalanı altyapıları (Avrupa)[değiştir | kaynağı değiştir]

Airbus A380 uçağı, işletilecek havaalanlarında bazı altyapı modifikasyonlarının mevcudiyetini gerektirmektedir.

Deneme uçuşları[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk uçuş[değiştir | kaynağı değiştir]

Prototip A380: 27 Nisan 2005, ilk uçuşun sonunda Toulouse-Blagnac Havaalanı´na inişte
Engine Alliance GP7000 serisi motoru donanımlı ilk A380 olan MSN009 (Üretim seri numarası 9: F-WWEA), Getafe'de bulunan Airbus fabrikasını ziyaret etmek için iniş yaparken (Madrid, İspanya, 7 Mayıs 2007)

Teknik arızalar nedeniyle, defalarca ertelenen ilk uçuş, nihayet 27 Nisan 2005 günü binlerce seyirci karşısında gerçekleştirilmiştir. Uçuş 3 saat 54 dakika sürmüştür. Seri numarası 001 ve kayıt kodu F-WWOW olan prototip, ilk defa Toulouse-Blagnac havaalanından, 421 tonluk ağırlık ile kalkıp Toulouse meydanlarında uçmuştur.

A380´nin uçuş süresince, her anını diğer bir uçak, video kamera ile izleyip bu veriler sonra değerlendirilmiştir.

A380´de bulunan çeşitli elektronik cihazlarla, uçuş süreci boyunca telemetri teknik bilgiler elde edilip, aynı anda uydu sistemi yoluyla Toulouse´da bulunan Airbus teknik merkezine gönderilmiştir.

İlk uçuşa, test kaptan pilot Jacques Rosay ve Claude Lelaie ve mürettebata uçak mühendisleri Gerard Desbois, Fernando Alonso, Manfred Birnfeld ve Jacky Joye katılmışlardır.

Engine Alliance GP7200 jet motorları ile ilk uçuş 25 Ağustos 2006´da gerçekleştirilmiştir.

Dümen suyu türbülans testleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Her uçağın özel bir dümen suyu türbülansı (İngilizce:wake turbulence) yaptığı bilinmektedir. Bu türbülanslar, bir uçağın hızına bağlı olarak kanatların üstünden hızla akan havanın, uçağın son kısmında, birden fazla girdaplar oluşturmasıdır.

Özellikle iniş ve kalkışlarda, diğer inmekte veya meydanda halîhazır bulunan uçaklara zarar vermesini önlemek için, Airbus A380, düzenlenen testleri Temmuz ve Ağustos 2006´da Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt (DLR) Alman Hava- ve Uzaycılık Merkezi Kurumu tarafından Oberpfaffenhofen havaalanında başarı ile bitirip gerekli uluslararası sertifikayı almıştır.[15] Bu testler sayesinde, Boeing 747-400 tipi uçağı veri baz alınarak, gerekli güvenlilik mesafesi ölçülüp tesbit edilmiştir.[16] [17]

Uzun menzil uçuş denemeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

4 ile 8 Eylül 2006 arası ilk yolcu ve mürettebat dahil olarak uzun menzil uçuş denemeleri (Early Long Flights veya kısaca ELF) gerçekleştirilmiştir. 474 yolcu ile sürdürülen bu denemelerde ise, bütün yolculara biletler, 50.000 Airbus işçisi arasında çekilen kura sonucu hediye edilmiştir. Mürettebat ise Lufthansa tarafından sağlanmıştır. Yolcular bu zaman içinde, yolcu konfor deneme görevi yapmışlardır. Uçakta bulunan her türlü klima, mutfak, yemek, ihtiyaç giderme tesisatları, koltuk, TV vs donanımları sınavdan geçirip, kendi özel dilek ve temennilerini yetkili kuruma bildirip, değerlenmesini sağlamışlardır.

[18]

Kasım ayında Düsseldorf, Kuala Lumpur, Pekin, Singapur, Şanghay, Hong Kong, Tokyo, Sidney, Johannesburg ve Vancouver havaalanlarında iniş ve kalkış´lar uygulanmıştır.

Denemelerin bitimi ve Genel Uçuş İzni[değiştir | kaynağı değiştir]

30 Kasım 2006 tarihinde, A380 (Vancouver´den Kuzey kutubu üzeri Toulouse havaalanına) gerekli son deneme uçuşunu düzenleyip genel uçuş izni almaya hak kazanmıştır. 12 Aralık 2006´da A380 Rolls-Royce Trent 900 jet motorlu yolcu modeline, mecburi gerekli EASA ve ABD FAA (Type Certification) Genel Uçuş İzinleri verilmiştir.[19]

Sorunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Acil durum uçak tahliyesi[değiştir | kaynağı değiştir]

A380´nin Genel Uçuş İzni´ni elde etmesi için görülen en büyük sorunlardan birisi ise, ebatları olağanüstü olan bu uçağı, bir olası tehlike anında gerekli zaman dilimi içerisinde yolcu ve mürettebatı tamamen tahliye (İngilizce: emergency evacuation, veya panik önlemek için, kısaca mürettebata kodlu şekilde 3 defa e-v (okunuşu: i-vi) etmek olmuştur.
Uluslararası gereksinimlere göre, her uçak, yolcu ve mürettebat dahil, tam 90 saniye içinde varolan kapıların, sadece yarısını kullanarak karanlıkta tamamen tahliye edilmesi mecburidir.

Bu konuda mühendisler farklı zamanlama ve acil durum senaryo sorunları yaşamıştır. Misal, ön tekerlerin dışa çıkmaması anında, ön bölümün aşağıya sarkması, arka bölümde bulunan acil çıkış kızaklarının ise, daha da yükseğe tırmanması veya tam tersidir. Bu ve benzeri sorunlar giderilmiştir ve 26 Mart 2006´da Hamburg´da bir deneme sınavında, acil tahliye 853 yolcu ve 20 mürettebat ile tam 78 saniyede sağlanmıştır. 29 Mart 2006´da, EASA ve ABD FAA kurumları tarafından azami yolcu kapasitesi 853 yolcu ile tespit edilip sınırlandırılmıştır.

Stres testleri[değiştir | kaynağı değiştir]

16 Şubat 2006´da, Toulouse´da bir kanat eğme ve bükme denemesinde, bir kanatın 1,45-katı eğmesinde, bir kanat iki jet motoru arasından kırılmıştır. Gereksinim ise 1,5-katı´dır.[20]

Airbus daha sonra bu sorunu 30 kilogram´lık kanat takviyesi ile çözmüştür.[21]

Ağırlık[değiştir | kaynağı değiştir]

21 Aralık 2006´da, Airbus Future Programs başkanı Christian Scherer uçağın, artık gerekli ağırlık sınırlarını içinde olduğunu açıklamıştır. Önceden Emirates havayolları İcra kurulu başkanı CEO Tim Clark, uçağın halen 5,5 ton (veya net boş ağırlığın % 1,5) fazla ağır olduğunu vurgulamıştır.bu rakamlar kesinolarak yanıltıcıdır.

Üretim ve lojistik tesisleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Beluga uçağı ile parça nakliyatı
Gemi ile parça nakliyatı

Airbus A380´nin parçaları, aynen diğer Airbus tiplerinde olduğu gibi, değişik üretim fabrikalarında gerçekleşmektedir. Bunlar öncelikle :

A380´nin parça üretim tesisleri

Bu parçalar ebatlarına göre uçak, gemi ve karayolları ile hepsi Toulouse´a getirilip, Airbus A380 burada bir bütün olarak monte edilir. Ayrıca aynı şekilde gerekli jet motorlar da buraya getirilir.

Kabin bölümü hariç, tamamıyla monte edilen A380, Toulouse´dan Hamburg-Finkenwerder´e uçarak boyama işlemleri ve kabinler burada monte edilir. Kabin parçaları, Airbus´a ait Laupheim ve Buxtehude şehirlerindeki tesislerinde ve diğer yan sanayi fabrikalarında üretilir.

Alman-Fransız Airbus üretim antlaşması gereğince, bütün Avrupalı ve Orta Doğu müşterileri, uçaklarını Hamburg-Finkenwerder´de teslim alacak, diğer müşteriler ise Toulouse´dan teslim alacaklardır.

Türkiye ve TAI parça katılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye´den Tusaş Havacılık ve Uzay Sanayi (TAI) şirketi, 3 Kasım 2005 senesinde RUAG Aerospace (RA) ile imzalanan bir antlaşma gereğince, A380´ne tam sipariş adeti kadar, D-Nose Panel Gerdirme Kabuklarını Türkiye´de kendi tesislerinde üretecektir.[22]

Airbus A380 üretiminde farklı oranda katkıları bulunan başlıca kuruluşlar:

  • İtalya Alenia Aeronautica
  • İspanya Aries Complex
  • Birleşik Krallık AS & T
  • Belçika Asco Industries
  • Almanya EADS Military
  • Avrupa Birliği Eurocopter
  • Hollanda Fokker/Stork
  • Birleşik Krallık GKN
  • Avustralya Hawker de Havilland
  • Belçika Eurer (Belairbus)
  • Japonya Fuji Heavy Industries
  • Fransa Labinal
  • Fransa Latécoère
  • Japonya Mitsubishi Heavy Industries
  • İsviçre RUAG Aerospace
  • İsveç Saab
  • Fransa Sagem
  • Fransa Socata

Model çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

4 büyük uçağın karşılaştırması. Airbus A380 (kırmızı), Boeing 747-8I (mavi), Antonov An-225 (yeşil) ve Hughes H-4 (sarı)

Şuan Airbus tarafından sadece A380 standart modeli A380-800 (eski üretim kodu A3XX-100) hem yolcu hem de kargo uçağı A380F olarak piyasaya sunuldu.

Fakat A380F kargo modelinin üretimi şuan süresiz durduruldu. Şirketin açıklamasına göre şu modellerin A380-800 standarda göre farklı olarak takip etmesi öngörülmüştür.

  • A380-700 (eski üretim kodu: A3XX-50R „Extended Range“): kısaltılmış modeli: 67,9 m uzun, 481 yolcu, 4 kapı daha az, yükseltilmiş menzil tahminen 16.200 km – Boeing B 747-8I tipi bu modelin en büyük rakibi olarak görülmektedir.
  • A380-800ER (eski üretim kodu: A3XX-100R): „Extended Range“, yük kapasitesi azaltılmış, daha kuvvetli jet motorlar, yükseltilmiş menzil tahminen 16.200 km
  • A380-900 (eski üretim kodu: A3XX-200): uzatılmış modeli 79,4 m uzun, daha takviyeli gövde, daha kuvvetli jet motorlar, 2 kapı daha fazla, azami 960 yolcu (tek sınıf), 656 (3 sınıf), azami kalkış ağırlık 590 ton, yükseltilmiş menzil tahminen 14.200 km

Model kodlarının (-700, -800, -900) numaralarının, ilk hanesi A380 sınıf altında bir model numarası, ikinci hane ise jet motor üretici şirketini, üçüncü hane ise jet motor üretici şirketin jet motor tipini belirtecektir.

Rolls-Royce markalı yolcu A380´lerin resmî kodu A380-841´dir, ve Engine-Alliance jet motorlusu A380-861 ve A380-863F ise kargo modelidir.

Rakip uçak modelleri[değiştir | kaynağı değiştir]

McDonnell Douglas MD-12 proje çizimi

Airbus A380´nin aslında tam anlamda pazar rakibi yoktur, çünkü kendisi bir tip ayrı sınıf olarak görülür. Sadece proje safhasında birkaç uçak üreticisi benzeri bir sınıf uçak üretme çalışmasında bulunmuşlardır. McDonnell Douglas firması 1990 yıllarında 500 yolcu kapasiteli McDonnell Douglas MD-12 geniş gövde uçağını ve Boeing firması Boeing 747 tipinin bazında gelişmiş bir tipi Sonic Cruiser´i üretmeyi göze almışlardır. Maalesef bu proje çalışmaları tekrar rafa kaldırılmıştır.

Fakat Boeing´in 8 Temmuz 2007´de piyasaya sunduğu yeni tip uzun menzil uçağı Boeing 787 Dreamliner ve halen çalışması sürdürülen ve tahminen 2010´da piyasaya sürülecek Boeing 747-8 tipi modeli ve Airbus´un A350 türevi, piyasada A380´e rakip olabilme imkânı olduğunu veya olacağına savunanlar vardır.

Siparişler[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel[değiştir | kaynağı değiştir]

30 Haziran 2007´ye kadar toplam A380 adet sipariş sayısı 165 ile belirtilmiştir. 2006´nın sonbaharında gündeme sızan, teknik aksaklık ve sorunlardan dolayı fazla masraf gerektiren çözümlerden dolayı, yeni amortize ve kâr sınırı 250 adet satış ünitesinden 420 adete çıkartılmıştır. Airbus´un açıklamasına göre 2025 yılına kadar toplam 1,500 adet siparişin gerçekleşeceğine inandıkları kaydedilmiştir.
Karşı taraftan Boeing´e göre, 36 yıllık Boeing 747 hakimiyetinin bitimi yaklaşması ile, artık böyle büyük sınıf uçak tiplerine ne gerek nede yeterli pazar olduğunu açıklamıştır. Lâkin, aynı şirket Boeing 747-8 tipi yeni geniş gövdeli yolcu uçağı üretimine karar vererek, önceden belirttiği pazarlık oranını yukarıya doğru yükseltmiştir.

Sipariş ve Teslim[değiştir | kaynağı değiştir]

Listede Airbus´un resmî 30 Haziran 2007 tarihli sipariş listesinde geçen adet sayısı geçer.

Airbus A380 Singapore Airlines modeli
Airbus A380 Emirates modeli

(tarih, 30 Temmuz 2007)

Şirket A380-800 Alım opsiyonu Jet-Motor
Flag of France.svg Air France 12 3 GP72XX
Flag of the People's Republic of China.svg China Southern Airlines 5 0 bilgi yok
Flag of the United Arab Emirates.svg Emirates 47 8 GP72XX
Flag of the United Arab Emirates.svg Etihad Airways 4 0 Trent 900
Flag of the United States.svg ILFC 10 0 GP72XX
Flag of India.svg Kingfisher Airlines 5 0 bilgi yok
Flag of South Korea.svg Korean Air 5 3 GP72XX
Flag of Germany.svg Lufthansa 15 10 Trent 900
Flag of Malaysia.svg Malaysia Airlines 6 0 Trent 900
Flag of Australia.svg Qantas 20 10 Trent 900
Flag of Qatar.svg Qatar Airways 5 0 bilgi yok
Flag of Singapore.svg Singapore Airlines 19 6 Trent 900
Flag of Thailand.svg Thai Airways International 6 0 bilgi yok
Flag of the United Kingdom.svg Virgin Atlantic Airways 6 6 bilgi yok
Toplam 165 46

A380 Net Siparişleri[27]

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Toplam
Siparişler A380-800 78 0 34 10 10 24 33 9 4 32[28] 19[29][30] 0 253
A380-800F 7 10 0 0 10 −17 −10 0 0 0 0 0 0
Teslimler A380-800 0 0 0 0 0 0 1 12 10 18[30] 26[30][31] 1 68

Sonradan yapılan siparişler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 20 Aralık 2006´da Singapore Airlines havayolları önceden yapılan siparişlerden hariç 9 yeni alım ve 6 yeni alım opsiyonunu belirtmiştir.[32]
  • Aynı tarihte Qantas 8 adet A380 ilaveten ve toplam 20 adet satın alacağını açıklamıştır.[33]
  • Ayrıca Ortadoğudan, fakat ismi belirlenmeyen bir özel şahısın 1 adet sipariş verdiği belirtilmiştir.[34]
  • 7 Mayıs 2007´de Emirates sipariş listesine 4 adet daha eklemiştir.[35]
  • 24 Mayıs 2007´de Air France sipariş listesine 2 adet daha eklemiştir.[36]
  • 18 Mayıs 2007´de Paris uçak fuarında Emirates 8 adet daha ekleyip, satış antlaşmaları imzalandığı anda tam 55 adet A380 sipariş vermiş olacak.[37]

Yapılan sipariş iptalleri ve takaslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 7 Kasım 2006´da teslim gecikmeleri dolayından, ilk FedEx müşteri olarak komple 10 adet A380-800F (Kargo modeli) siparişi iptal etmiştir ve yerine 15 adet Boeing 777 (Kargo modeli) için alım siparişi vermiştir.[38][39].
  • 11 Aralık 2006´da FedEx, A380 Kargo´nun halen bir alım opsiyonu olduğunu, iptalleri sayesinde Airbus´un diğer yolcu modellerinde mühendis ve teknik ekipman kapasitesini artırmasında yardım sağladığını açıklamıştır.[40].
  • 4 Aralık 2006´da Leasing şirketi ILFC kargo modeli siparişlerini sivil yolcu modeline çevirdiği öğrenilmiştir.[41].
  • 23 Şubat 2007´de UPS´de 10 adet A380-800F siparişini bir özel antlaşma gereğinde iptal etmiştir.[42].[43].
  • 1 Mart 2007´de Airbus bir resmî açıklamada bulunup, A380-800F tipinin üretimini süresiz durdurduğunu, ve böylece sivil modeller için üretim kapasitesini artırdığını bildirmiştir.[6]

Fiyatlar ve tazminat ödeme koşulları[değiştir | kaynağı değiştir]

Thai Airways şirketinin sağladığı 6 adet A380 uçak için kapora bedeli 97 milyon ABD Dolarıdır (~ 16,2 milyon ABD Doları adet başı). Yaşanan teslim sorunlardan dolayı Airbus her müşteri ile ayrı ayrı tazminat görüşmelerinde bulunmaktadır.:

  • Tazminat bedeli tercihi: Emirates havayolları her gecikmeli teslim için tazminat bedeli ödenmesini tercih etmiştir ve her yeni sipariş içinde bu tercihi savunmuştur.
  • İndirimli alım tercihi: Bu yolu sadece Singapore Airlines,Lufthansa ve Thai Airways havayolları seçmiştir. Bu antlaşma gereğince önceden planlanmış ama teslim anında mevcut olmayacak kapasiteleri kapatmak için diğer Airbus uçakları (A330-300) alımında indirimli özel fiyatlar teklif edilmiştir.

Misal, Thai Airways´e 8 adet A330-300 için uçak başı 10 milyon ABD Doları indirim yapılmıştır.

  • Hem tazminat hem indirim tercihi: 24 Mayıs 2007´de Air France´a özel tazminat bedeli ve farklı indirim söz verilmiştir.[44]

Teknik bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Modeller A380-700 A380-800 A380-800ER A380-800F A380-900
İlk uçuş Proje safhası 27 Nisan 2005 Proje safhası tahminen 2015 Proje safhası
Hizmet tarihi Proje safhası 25 Ekim 2007 itibaren Proje safhası tahminen 2015 Proje safhası
Ebatları
Uzunluk 67,90 m 72,70 m 2900,40 m
Kanatların açısı (iki kanatın iki uç noktalar arası mesafesi 79,80 m
Yükseklik 24,10 m veya daha fazla 24,10 m 24,10 m veya daha az
Kabin uzunluğu 50,68 m
Gövde çapı 7,14 m
Azami kabin genişliği 5,92 m (Yukarı kat)
6,58 m (Taban kat)
Kanat alanı 846 m²
Kanat açısı 33,5°
Kuyruk kanatların uzunluğu tahminen 30 m
Ağırlık
Azami boş ağırlık < 361 t 361 t > 361 t 402 t > 361 t
Azami kalkış ağırlık < 560 t 560 t > 560 t 590 t > 560 t
Azami iniş ağırlık < 386 t 386 t > 386 t 427 t > 386 t
Tipik yük ağırlık < 66,4 t 66,4 t 66,4 t? 157,4 t > 66,4 t
Akaryakıt kapasitesi 310.000 l 310.000 l 370.000 l 310.000 l 370.000 l
Yolcu ve Mürettebat
Kokpit mürettebatı 2+3
Kabin mürettebatı < 22 22 mevcut değil > 22
Yolcu kapasitesi (3 sınıf) 481 555 12 656
Yolcu kapasitesi (Azami ) < 853 853 12 tahminen 960
Jet motoru
Jet motor tipi Proje safhası Engine Alliance GP7270
Rolls-Royce Trent 970
Proje safhası Engine Alliance GP7277
Rolls-Royce Trent 970
Proje safhası
İtici güç < 311 kN / Jet motor 311 kN / Jet motor > 311 kN / Jet motor 363 kN / Jet motor > 311 kN / Jet motor
Hız ve yükseklik
Azami Uçuş hızı Mach 0,89
Azami seyir hızı Mach 0,87
En ekonomik hız Mach 0,85
Menzil tahminen 16.200 km 15.000 km tahminen 16.200 km 10.400 km tahminen 14.200 km
Azami tırmanma yüksekliği 42.980 ft
13.100 m
İniş ve Kalkış
Gerekli ortalama pist uzunluğu < 3.353 m 3.353 m > 3.353 m 3.231 m > 3.353 m
Kalkış hızı tahminen 260 km/h
İniş hızı tahminen 270 km/h
Diğer bilgiler
Ilk teslim Proje safhası 15 Ekim 2007 Proje safhası ? Proje safhası
Ilk teslim alacak şirket Proje safhası Singapore Airlines Proje safhası  ? Proje safhası
Fiyat (milyon ABD Doları) < 295 (2006) 295 (2006) > 295 (2006) 230 (2006) > 295 (2006)

Resim galerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "New pricelist 2012". Airbus.com. 19 January 2011. http://www.airbus.com/newsevents/news-events-single/detail/new-airbus-aircraft-list-prices-for-2012/. Erişim tarihi: 30 December 2011. 
  2. ^ "A380, the 21st century flagship, successfully completes its first flight". Airbus S.A.S.. 27 Nisan 2005. http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/pressreleases_items/27_Apr_05_A380Landing.html. 
  3. ^ "A380 First Flight FAQ (question 4)". Airbus S.A.S. http://events.airbus.com/a380/seeing/learnandplay/faq.asp#q4. Erişim tarihi: 2007-09-25. 
  4. ^ "A380 Specifications". Airbus S.A.S. http://www.airbus.com/en/aircraftfamilies/a380/a380/specifications.html. 
  5. ^ "Honey, I shrunk the A380!". Flight International. 18 Haziran 2007. http://www.flightglobal.com/articles/2007/06/18/214759/honey-i-shrunk-the-a380.html. 
  6. ^ a b "Airbus stoppt Bau des A380-Frachters". Der Spiegel/SPIEGEL Online. 1 Mart 2007. http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,,00.html. 
  7. ^ Airbus stoppt vorerst Bau des A380-Frachtflugzeugs
  8. ^ welt.de
  9. ^ "Airbus hält am Zieltermin für die A380-Zulassung und Erstausliefung zum Jahresende fest, kündigt aber Verschiebung im Produktionsprogramm an". EADS (Airbus). 13 Haziran 2006. http://www.eads.net/1024/de/pressdb/archiv/2006/2006/Airbus/20060613_airbus_a380.html. 
  10. ^ Petters, Karl Olaf (1 Eylül 2006). "Bau der Start- und Landebahnverlängerung läuft sehr zügig, ReGe plant frühere Übergabe an Airbus". ReGe Hamburg. http://www.rege-hamburg.de/templates/pressetemplate.php?presseid=41. 
  11. ^ Start- und Landebahn an Airbus übergeben
  12. ^ "Erste A380 am Terminal 2 in München". Airliners.net. 8 Nisan 2007. http://www.airliners.net/open.file/1196544/L/. 
  13. ^ Fraport.de: Fraport bereitet sich vor
  14. ^ [1]
  15. ^ DLR: DLR misst Wirbelschleppen des Airbus A380
  16. ^ DGLR: Aktuell
  17. ^ http://www.ans.dhmi.gov.tr/TR/ATCTR/dok/a380.pdf, Hava Seyrüsefer Daire Başkanlığı / A380 Uçaklarına Uygulanacak Ayırma Değerleri (Türkçe PDF dosyası)
  18. ^ BBCTurkish.com:[2] A-380'in ilk 'yolculu' uçuşu
  19. ^ Airbus A380 erhält gemeinsame Musterzulassung durch EASA und FAA Presseerklärung der EADS
  20. ^ Kläsgen, Michael (17 Şubat 2006). "Gebrochener Flügel - Risse im Tragwerk des Airbus A380 beschädigen dessen Ruf". Süddeutsche Zeitung. http://www.sueddeutsche.de/wirtschaft/artikel/419/70349/. 
  21. ^ Mester, Volker (21 Şubat 2006). "Airbus: A380-Tragflügel sind bereits überarbeitet". Hamburger Abendblatt. http://www.abendblatt.de/daten/2006/02/21/535804.html. 
  22. ^ http://www.tai.com.tr/images/taininsesi/79.pdf
  23. ^ http://www.airframer.com/direct_detail.html?company=114248
  24. ^ http://www.tai.com.tr/images/taininsesi/TAIsVoice71.pdf
  25. ^ http://www.tusas.com.tr/tr_menu2.aspx?node=142&menu_id=7&id=142&img=tai_ana_ust-profil.swf
  26. ^ http://www.tagesschau.de/aktuell/meldungen/0,1185,OID3980682_REF1_NAV,00.html
  27. ^ "A380 production list – Airbus". 18 January 2010. http://plane.spottingworld.com/A380_production_list. Erişim tarihi: 30 December 2011. 
  28. ^ "Emirates orders 32 Airbus A380 super jumbos". Emirates Airlines. 8 June 2010. http://www.emirates.com/au/english/about/news/news_detail.aspx?article=575643. Erişim tarihi: 8 June 2010. 
  29. ^ Rothman, Andrea (6 January 2012). "Airbus Wins Order for A380s From Hong Kong Airlines". Bloomberg. http://www.bloomberg.com/news/2012-01-06/airbus-wins-bulk-order-for-a380s-from-hong-kong-airlines.html. Erişim tarihi: 6 January 2012. 
  30. ^ a b c "Airbus marks 2011 with record order and delivery numbers". Airbus, 17 January 2012.
  31. ^ "Airbus tops A380 delivery target". Reuters. 16 December 2011. http://www.reuters.com/article/2011/12/16/eads-airbus-a-idUSWEA600220111216. 
  32. ^ "A380 - Singapore erhöht Airbus-Bestellung". Focus. 20 Aralık 2006. http://www.focus.de/finanzen/news/a380_nid_41398.html. 
  33. ^ "Acht zusätzliche A380 für QANTAS, Airbus-Pressemitteilung". Airbus. 21 Aralık 2006. http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/pressreleases_items/06_12_21_qantas_8_more_a380.html. 
  34. ^ Frank, Robert (16 Şubat 2007). "One 'World's Biggest Jet,' Please". The Wall Street Journal. http://online.wsj.com/public/article/SB117158777313610548-fIv4XHmaEh9H4s_CIKek5PHCQmw_20070318.html. 
  35. ^ "Emirates erhöht Zahl der A380-Bestellungen auf 47 Maschinen". Airliners.de/ Deutsche Presse-Agentur. 7 Mayıs 2007. http://www.airliners.de/airlines/nachrichten/artikelseite.php?articleid=11823. 
  36. ^ "Airbus erhält A380-Order". Finanznachrichten.de. 24 Mayıs 2007. http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2007-05/artikel-8303362.asp. 
  37. ^ Airbus: Emirates Airline agrees to buy eight additional Airbus A380s 18 Haziran 2007
  38. ^ finanznachrichten.de: „FedEx Express to Acquire Boeing 777 Freighters“ (englisch)
  39. ^ BBCTurkish.com:FedEx´in iptali (Türkçe)
  40. ^ finanznachrichten.de: „Fedex CEO says it may buy Airbus A380s in future as its market grows“ (englisch), 11 Aralık 2006
  41. ^ Flight International: ILFC to defer its Airbus A380 order until at least 2013, ditching freighter variants for passenger configuration
  42. ^ UPS, Airbus Revise A380 Agreement
  43. ^ Press Release: UPS to Cancel A380 Order
  44. ^ Reuters: Air France in $7 billion plane order

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]