Özbekçe Vikipedi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Özbekçe Vikipedi'nin logosu.

Özbekçe Vikipedi (Özbekçe: O'zbek Vikipediyasi), Vikipedi'nin Özbekçe sürümüdür. 26 Kasım 2012 itibariyle Özbekçe Vikipedisi'nde 127.588 madde bulunmaktadır.[1] Madde sayısına göre 56. en büyük Vikipedi sürümüdür.[2] Ayrıca Türk dilleri'ndeki Vikipedilerin arasında Türkçe ve Kazakça Vikipedilerinden sonra üçüncü en büyük Vikipedi sürümüdür.[3] Özbekistan'da Özbekçe Vikipedi'ye erişim engellenmiştir.[4][5][6]Engellenme sebebi olarak hükümetin çalışmalarının makalelerde eleştirilmesi gösterilmiştir. [7] Başka spekülasyonlara göre de hükümetin Özbekçeyi sadece kendi tahakkümünde görmek istediği için vikipediyi engellediği hakkındadır.[8]

Toplum[değiştir | kaynağı değiştir]

Alexa'ya göre, Mail.ru, Одноклассники.ru, Яndex, Google.com, Yahoo!, Google.co.uz, Рамблер, Google.ru ve Torg.uz'den sonra, Vikipedi Özbekistan'da 10. en çok ziyaret edilen web sitesidir.[9]

Özbekistan'da çok Rusça konuşan kişi olduğu için hem de Rusça Vikipedisi daha büyük ve geniş olduğu için Özbekler genellikle Rusça Vikipedisi'ni daha çok kullanmaktadır, ve bu yüzden daha büyük Vikipedi sürümlerine göre Özbekçe Vikipedi'nin kullanıcı sayısı çok az - 3 Temmuz 2008 itibariyle, Özbekçe Vikipedisi'nde sadece 915 kullanıcı bulunmaktadır[1] (Türkçe sürümünde 607.768, ve Rusça sürümü ise, 3 Temmuz 2008 itibariyle 141.609 kullanıcı bulunmaktadır[10]).

Hizmetli sayısı ise, 3 Temmuz 2008 itibariyle 4 tane hizmetli bulunmaktadır (yani kullanıcılarının yaklaşık %0,004'ü);[1] bunlar Abdulla, Azim, Ismanov ve Uzgen'dir.[11]

Özbeklerin Özbekçe Vikipedi'nin fazla kullanmamalarının ek sebebi, sitede sadece Latin alfabesinin kullanılması. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Özbekistan'da Özbekçe'nin resmî yazı sistemi Latin alfabesi'ne değiştirildiğine karşın, Sovyetler Birliği'nde kullanılan Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçmesi çok yavaş gidiyor, ve bu yüzden Özbekistan'da Kiril alfabesi hâlâ daha çoğu kişi tarafından kullanılmaktadır.[12] Özbekçe Vikipedisi'nde, Sırpça ve Tacikçe Vikipedilerinde bulunan bir yazıçeviri aracı bulunmamaktadır, ve çoğu kişi tarafından Kiril alfabesinin kullanılmasına karşın sitede sadece Latin alfabesi kullanıldığı için az kişi Özbekçe Vikipedi sürümünü kullanmaktadır.

İçerik[değiştir | kaynağı değiştir]

2 Temmuz 2008 itibariyle, iki tane seçkin maddesi (Özbekçe: Tanlangan maqola) ve üç tane kaliteli maddesi (Özbekçe: Yaxshi maqola) bulunmaktadır.[13][14] Seçkin maddeleri Alisher Navoiy (Ali Şîr Nevaî) ve Falsafa (Felsefe).[13] Kaliteli maddeleri Nirvana (guruh) (Nirvana (grup)), Adolf Hitler ve Internet Explorer.[14]

Her Vikipedi'de olması gereken maddelerin arasında (30 Haziran 2008 itibariyle toplam 1051[15]) 3 Temmuz 2008 itibariyle 789 tanesi henüz bulunmamaktadır, 250 tanesi taslaktır (<10kb), 10 tanesinin uzunluğu orta seviyede (10-30kb) ve 2 tanesi uzun madde (30kb>).[15] Orta seviyedeki maddeleri:[16]

  1. Adolf Hitler
  2. Elvis Presley
  3. Ikkinchi jahon urushi (İkinci Dünya Savaşı)
  4. Indonesia (Endonezya)
  5. Muhammad (Muhammed)
  6. Olmoniya (Almanya)
  7. Orttirilgan Imunitet Tanqisligi Sindromi (AIDS)
  8. Unsurlarning davriy jadvali (Periyodik tablo)
  9. Usmonlilar imperiyasi (Osmanlı İmparatorluğu)
  10. Yaponiya (Japonya)

Özbekçe Vikipedi'nin uzun maddeleri, Falsafa (Felsefe) ve Choy (Çay) maddeleridir.[17]

VikiYoz[değiştir | kaynağı değiştir]

"Vikiyoz"'un logosu.
Bakınız: uz:Vikipediya:VikiYoz

29 Haziran 2008'de VikiYoz (yani VikiYaz) adlı bir madde yazma projesi başladı.[18] Bu projenin amacı, Özbekçe Vikipedisi'ni büyütmek ve daha kaliteli yapmak, hem de daha çok kullanıcıyı, özellikle yaz tatillerindeki öğrencileri siteye getirtmek. Bu proje iki ayrı yarışma içermektedir: "Yoz Maqolasi" (Yazın maddesi) ve "Yoz Faoli" (Yazın en aktif kullanıcısı).[19]

  1. "Yoz maqolasi", 2008'in yazı boyunca Özbekçe Vikipedisi'nde en iyi maddesi. Herhangi bir madde bu adaylığa sahip olabilmesi için seçkin madde statüsüne sahip olması gerekiyor. Bu yarışmanın ödülü MP4 çalarıdır.[20]
  2. "Yoz faoli", aynı yaz boyunca en çok kaliteli maddesi yazan kullanıcısı. Ödül olarak, bu kullanıcı bir MP3 çaları kazanacak.[21]

Projenin kurallarına göre, bu yarışmadaki maddeler yeni olmaları gerekiyor ve sadece bir tane kullanıcı tarafından yazılabilir (botlar hariç).[22] Projenin bitiş tarihi 1 Eylül 2008'dir ve ana sponsoru UZINFOCOM.[19]

Dipnot[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c uz:Maxsus:Statistics (Özbekçe)
  2. ^ meta:List of Wikipedias (İngilizce)
  3. ^ meta:List of Wikipedias by language family (İngilizce)
  4. ^ Kilner, James (20 February 2012). "Uzbekistan blocks Wikipedia pages say witnesses". The Daily Telegraph. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/uzbekistan/9092977/Uzbekistan-blocks-Wikipedia-pages-say-witnesses.html. Erişim tarihi: 21 February 2012. 
  5. ^ "Wikipedia Articles In Uzbek Blocked". RFE/RL. 16 February 2012. http://www.rferl.org/content/uzbek_wikipedia_blocked/24486460.html. Erişim tarihi: 21 February 2012. 
  6. ^ "The Uzbek Wikipedia is Blocked in Uzbekistan (In Uzbek)". RFE/RL's Uzbek Service. 16 February 2012. http://www.ozodlik.org/content/article/24486333.html. Erişim tarihi: 21 February 2012. 
  7. ^ Ataev, Nodir (17 February 2012). "Is Wikipedia Accurate? (In Uzbek)". RFE/RL's Uzbek Service. http://www.ozodlik.org/content/article/24487475.html. Erişim tarihi: 21 February 2012. 
  8. ^ Kendzior, Sarah (21 February 2012). "Why Did Uzbekistan Ban Wikipedia?". Registan. Retrieved 24 February 2012.
  9. ^ Uzbekistan - Alexa Top 100 Sites (İngilizce)
  10. ^ ru:Служебная:Статистика (Rusça)
  11. ^ Maxsus:Foydalanuvchilar ro'yxati (Özbekçe)
  12. ^ ru:Узбекская письменность (Rusça)
  13. ^ a b uz:Vikipediya:Tanlangan maqolalar (Özbekçe)
  14. ^ a b uz:Yaxshi maqolalar (Özbekçe)
  15. ^ a b meta:List of Wikipedias by sample of articles (İngilizce)
  16. ^ meta:List of Wikipedias by sample of articles/Articles#uz O'zbek (İngilizce)
  17. ^ meta:List of Wikipedias by sample of articles/Long articles#uz O'zbek (İngilizce)
  18. ^ "Vikipediya:VikiYoz"ning tarixi (Özbekçe)
  19. ^ a b uz:Vikipediya:VikiYoz (Özbekçe)
  20. ^ uz:Vikipediya:VikiYoz#Yoz Maqolasi (Özbekçe)
  21. ^ uz:Vikipediya:VikiYoz#Yoz Faoli (Özbekçe)
  22. ^ uz:Vikipediya:VikiYoz#Ishlarni kim tekshiradi? (Özbekçe)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]