İçeriğe atla

Kivi (bitki)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
?
Kivi
(Actinidia deliciosa Kiwifruit Grubu)
Soy tür Actinidia deliciosa
Melezlik soy
Kültivar grubu Kiwifruit Grubu
Grup üyeleri Ticari olarak önemi olanlar:
'Hayward'
'Chico'
'Saanichton 12'
Kültivar
Köken Çin

Kivi, asma benzeri odunsu bir tırmanıcı bitki türü olan Actinidia deliciosa'dan ve A. deliciosa ile diğer Actinidia türleri arası melezlerden elde edilen kültivar grubundaki bitkiler ile bu bitkilere ait yenilebilir meyvelerin ortak adıdır. Kivinin ifade ettiği kültivar grubu ve bu grup içinde yer alan ticari açıdan en önemli kültivarların tam adları şöyledir:

  • Kültivar grubu: Actinidia deliciosa Kiwifruit Grubu
  • Kültivar: Actinidia deliciosa 'Hayward'
  • Kültivar: Actinidia deliciosa 'Chico'
  • Kültivar: Actinidia deliciosa 'Saanichton 12'

Kökeni Doğu Asya (esasen Çin) olan kiviler çok yıllık bitkilerdir ve meyveleri bol miktarda C vitamini içerir.

Kivi meyvesi, Çin'in güneyindeki Yangtse Vadisine özgü bir bitkidir. Avrupalılar tarafından 1850'li yıllarda keşfedilen bitkinin birkaç türü 1900'lü yılların başında Yeni Zelanda, İngiltere ve Amerika'ya yayıldı.

Kivi meyvesi, Yeni Zelanda'ya ilk kez 1904 yılında geldi. 25 yıl süresince bahçıvanlar tarafından geliştirildi, yetiştirildi ve bazı büyük meyveli cinsler seçildi. 1935 yılında, büyük meyveli cinsler Kaliforniya, Chico'daki "Plant Introduction Station"'a gönderildi. 1960'ta, araştırmacılar Kaliforniya'da uygulanabilir metotlar geliştirmeye başlayarak, çiftçileri bu yeni ürünü ekmeleri için cesaretlendirdiler. Böylece 70'li yılların başında yeni bir endüstri doğdu.

Dünyadaki üretimi

[değiştir | kaynağı değiştir]
Kivi üreticileri- 2017
(ton)[1]
 Çin 2.024.603
 İtalya 541.150
 Yeni Zelanda 411.783
 İran 311.307
 Yunanistan 274.600
 Şili 224.916
 Fransa 65.632
 Türkiye 56.164
 Portekiz 35.411
 ABD 30.480
 Japonya 24.456
 İspanya 21.463
Dünya Toplam 4.038.872

Yetiştirilmesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kivi, üzüm gibi büyük ve odunsu bir gövdeye sahip ve yapraklarını her yıl döken bir asmadır. Kivi asmaları 4–5 m ara ile ekilir. 1,8–2 m yüksekliğinde güçlü sırıklarla desteklenir. Güçlü asmalar; sürülmüş toprağa, sık sulamaya ve rüzgardan korunmaya ihtiyaç duyar. Bitki sağlıklı bir şekilde büyümek için ılıman iklime gerek duysa da filizlerin büyümesi için kış soğuğuna ihtiyacı vardır. Bitki Mayıs ayında çiçek açmaya başlar ve ürün ekim ayı ortası ile kasım aylarında hasat edilir.Karadeniz bölgesinde yağiş fazlalığı nedeniyle sıcaklık düşük olur. Bu nedenle olgunlaşma aralık ayına da uzanır.

Kivi ve kivi ağacı
  1. ^ ŞAHİN, Dr. Güven. "KİVİ (Actinidia deliciosa) YETİŞTİRİCİLİĞİ VE TÜRKİYE ZİRAİ HAYATINDAKİ YERİ". Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 1 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2019.