Vikipedi:Vikipedi'yle araştırma yapmak

Vikipedi bilgi öğrenmek ve araştırmak için harika bir araç olabilir. Buna rağmen, her kaynak gibi, Vikipedi'deki her şey doğru, anlaşılır veya tarafsız değildir. Aşağıdakiler de dahil araştırmaya yön verecek pek çok pratik kural Vikipedi için de geçerlidir:

• Tek bir kaynak kullanmaktan veya araştırmanızı tek bir kaynağa ait farklı çalışmalara limitlemekten her zaman sakının.
• Dış bağlantıları olan maddelerin referanslarını okuyun ve bunların gerçekten maddede belirtilenleri destekleyip desteklemediğini kontrol edin.
• Bir ansiklopedi, çoğunlukla, bir araştırma için geçerli bir kaynak olmayabilir.

Yine de, Vikipedi'nin benzersiz tabiatından dolayı, Vikipedi'ye özel araştırma kuralları vardır; ve bazı genel kurallar Vikipedi'ye uygun değildir.

Vikipedi'nin Güçlü Yanları

Bakınız: Wikipedia:Nasıl bu kadar etkili?

Vikipedi'nin diğer başvuru çalışmalarına göre ciddi üstünlükleri vardır.Yavaş medyada mümkün olmayacak şekilde web tabanlı ve geniş bir yazar ve yazı-düzenleyicisine (ing:editor) sahip olduğundan birçok konuya hızla hakim olmayı ve hiperbağlantı sağlamayı başarmaktadır.

Aynı zamanda yerel bir dilde bulunmayan bir inceleme konusuna ulaşmak isteyen için de olanak sağlamaktadır.Çünkü İngilizce Wikipedia yazı-düzenleyicileri (ing:editor) bu çalışmaya dünyanın her yerinden katılabilmektedir;bu sayede birçok Batılı yayında görülen Batı ile ilgisi olmayan konulardaki eksiklik Vikipedi'de bariz bir şekilde düşük orandadır.

Vikipedi sıklıkla haber değeri olan olayların oluşumunu takip eden günlerde 2004 Madrid tren saldırıları, 2004 Hint Okyanusu depremi, Katrina Kasırgası veya 2005 Fransa ayaklanmaları gibi yazılar oluşturmaktadır. Benzer şekilde, web üzerinde Televizyon dizilerinden Bilimkurguyu da içine alacak kapsamda güncel kültürün konularını tarafsız, doğal ve ansiklopedik yaklaşımla ele alan birkaç siteden birisidir. Bir nedenle veya mevcut kaynaklar daha çok alt dallara ayrıldığında da konuları global düzeyde kapsayacak şekilde; mesela futbolu ve golfü içine alarak genişlemektedir.

Diğer birçok web tabanlı kaynakla karşılaştırıldığında Vikipedi'nin herkese açık yaklaşımı herhangi bir kasti hatayı veya gözden kaçan cümleyi en hızlı şekilde düzeltecek değişikliklerin süratli bir şekilde gerçekleşmesini sağlamaktadır. Vikipedi ortak, süregiden bir proje olduğu için bir kişi bir makalenin yazarına sorular sorabilir. Ve üst düzey hiperbağlantıları sayesinde wiki hem Viki dışında hem de içinde ilgili konulara ulaşmak için birer rehberdir.

Vikipedi'nin Zayıf Yanları

Bakınız: Wikipedia:Neden Wikipedia yeterince etkili değil?

Vikipedi'nin en çarpıcı zayıflıkları onun etkileyici güçlü yanlarıyla çok yakın ilişki içindedir. Vikipedi'nin tam açıklığı herhangi bir madde herhangi bir an kötü bir durumda olabilir:mesela büyük bir düzenlemenin tam ortasında olabilir veya bakılmadan az önce bir vandal saldırısına uğramış olabilir. Açık bir vandalizm genellikle kolay bir biçimde tespit edilip hızlıca düzeltilebilirken, Vikipedi ciddi olarak daha çok sinsi vandalizm hareketine muhatap olmaktadır.

Aynı zamanda, Vikipedi güncel konularda çok hızlı bir şekilde yazılar üretebiliyorsa da bunlarda gözden kaçan önemli noktalar ve ihmaller olabilmektedir. "Açıkça önemli" konu başlıklarının yazıldığından emin olmak üzere düzenli bir süreç yoktur dolayısıyla farklı iki konuya yönelen görece ilgiden dolayı herhangi bir anda Vikipedi vahşi bir dengesizlik gösterebilir. Mesela İngilizce Vikipedi'de Sahra altı Afrika'daki büyükçe bir şehre nazaran ABD'deki bir köy hakkında daha fazla bilgi bulunabilir.

Başka yakından ilgili bir konu özel Vikipedi maddeleri (veya ilgili maddelerin dizileri) daha sıkı kontrol edilen başvuru çalışmaları için sıradışı olacak bir biçimde asla tamamlanmamış olmasıdır. Bazen bu çok açıktır (stub maddelerde olduğu gibi) ancak bazen bunun tersi olabilir:bir tarafı çelişkili olan bir madde mükemmel bir şekilde sunulmuş olabilir, bu arada diğer kısım da açıkça belirtilmiş olabilir; bir insanın hayatı en ufak detayına kadar verilmişken (bu genellikle en önemli kısmı değildir),diğer kısımlardan sadece kesitler veya hiçbir şey sunulmuş olabilir; bir ülkenin tarihinin anlatılmasında uluslararası ilgi çeken kısımlar öne çıkarılmış veya daha basitçe yazarın ilgisini çeken ve uzmanlığına ait konulara yer verilmiş olabilir.

Vikipedi'deki yoğun içerik ile ilgili bir diğer problem birçok destekçinin kaynaklarını açıkça yazmamalarıdır; bu okurun yazılı olanın güvenilirliği konusunda şüpheye düşmesine neden olmaktadır.

Vikipedi'de İçerik Kalitesi

Ayrıca bakınız: Wikipedia'nın Güvenilirliği

Vikipedi bir wikidir (işbirliği ile varolan, açık kaynak ortamı). Maddeler asla "tam ve bitmiş" değildir. Aynı insan bilgisinin evrim geçirmesi gibi wiki içeriğimiz de evrim geçrimektedir. Wiki maddeleri sürekli olarak kontrol edilmekte ve zaman içerisinde geliştirilmektedir ve genelde bu yukarı doğru çıkan bir kalite eğrisi vardır. Bilginin adil dengelenmesi için tartışmalarla büyüyen bir fikirbirliği ile sonuçlanmaktadır. Sürekli yeni kaynak, kısım vb. eklemelerle değişme eğilimindedir. Şüpheli olgular zamanla kaldırılırsa da, kaldırılana kadar uzun bir süre göz önünde kalabilir.

Az sayıda madde, en başından itibaren ansiklopedik kaliteye sahiptir. Kaçınılmaz olarak, birçok madde ilkin taraflı taslaklar olarak yazılmaktadır ve fikirbirliği oluşana kadar uzunca bir tartışma süreci yaşanmaktadır. Bazı maddeler bir süre, belki aylarca, ağır bir taraflılık içinde kalabilir.

Bir maddede fikirbirliği oluşturmak için, tartışmalı maddelere daha geniş katılım çekme mekanizmaları gibi, çeşitli Vikipedi süreçleri vardır.

Dış bağlantılar

• Evaluating Web Pages: Techniques to Apply & Questions to Ask from the University of California, Berkeley
• Critically Analyzing Information Sources from Cornell University
• Roy Rosenzweig, Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past, Center for History and New Media. Originally published in The Journal of American History Volume 93, Number 1 (June, 2006): 117-46.