Toplumsal kimlik

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Toplumsal kimlik, Henri Tajfel ve John Turner[1] gibi isimler tarafından ortaya atılmış bir kuram olup, gruplararası ayrımcılığın psikolojik kökenini ve temelini anlamayı hedefler. Dört ana öğeden oluşur:

  • Kategorilendirme: İnsanlar genellikle kendilerine ve diğerlerini kategorilere yerleştirilirler. Birini "Müslüman", "Türk" vb. şekilde yaftalamak bu kişi hakkında başka şeyler demenin de bir yolu olur.
  • Özdeşleşme: İnsanlar ayrıca belirli gruplarla özdeşleşirler ki bu onların özgüvenlerini arttırır.
  • Karşılaştırma: İnsanlar kendi gruplarını başka gruplarla karşılaştırırlar ve kendi gruplarının lehine önyargılar barındırırlar.
  • Psikolojik ayrıştırılabilirlik: İnsanlar kimliklerinin diğerlerininkinden hem daha farklı, ayrıştırılabilir hem de diğer gruplarla karşılaştırıldığında daha olumlu olmasını arzularlar.[2]

Tajfel tarafından tanımlanmış şekliyle, bireylerin ne ile ne zaman ve niçin özdeşleştiğini, toplumsal grupları ve ötekilere (yabancılara) karşı ortak davranış şekli ve yaklaşımların benimsenmesi ile ilgilienen birbiriyle ilişkili fakat ayrışık toplumsal psikoloji kuramlarının bir bütünüdür. Bunların dışında, bireyler arası karşılaşmaların, grup üyeleri arası karşılşama olarak algılandığında nasıl farklılık gösterdiği ile de ilgilenir. Sonuç olarak toplumsal kimlik kuramı, grup davranışlarının hem psikolojik hem de sosyolojik yönleriyle ilgilenir.

Gerek grup davranışlarının bireysel açıklamalarına (örneğin Floyd Allport), gerekse "grup" olgusunu maddeleştirmeye yönelik eğilimlere karşı bir tepki olarak, Tajfel hem toplumu hem de bireyi birleştiren bir grup kimliği açıklamasında bulunmaya çalışmıştır. Tajfel, kimliğe yaklaşırken, öncelikle bireysel kişilik özellikleri ve kişilerarası ilişkilerden türeyen öz-kimlik öğelerini (kişisel kimlik) ve belirli bir gruba bağlılıktan türeyen öğeleri (toplumsal kimlik) ayırmayı amaçlamıştır.

Kaynakça ve notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Tajfel, Henri; Turner, John (1979). "An Integrative Theory of Intergroup Conflict". Austin, William G.; Worchel, Stephen. The Social Psychology of Intergroup Relations. Monterey, CA: Brooks-Cole. ss. 94–109. ISBN 0818502789. OCLC 4194174. http://books.google.com/books?id=EzW6AAAACAAJ&dq=%22The+Social+Psychology+of+Intergroup+Relations%22. Erişim tarihi: 2008-07-21. 
  2. ^ Taylor, Donald; Moghaddam, Fathali (1994-06-30). "Social Identity Theory". Theories of Intergroup Relations: International Social Psychological Perspectives. Westport, CT: Praeger Publishers. ss. 80–1. ISBN 0275946355. OCLC 29319924. http://books.google.com/books?id=kBSZjkKSShMC&printsec=frontcover&dq=%22Theories+of+Intergroup+Relations%22&sig=ACfU3U3NPf0dlFE2OJM4Txv8U6ha8YlHgw. Erişim tarihi: 2008-07-21.